Mark Karpelès muốn tạo ra một ngoại lệ trong giao thức nhằm chi tiêu số Bitcoin đã nằm yên suốt 15 năm tại địa chỉ liên quan đến vụ hack sàn giao dịch nổi tiếng.
Mark Karpelès, cựu Giám đốc điều hành của sàn giao dịch tiền mã hóa đã sụp đổ Mt. Gox, vừa công bố một đề xuất gây chấn động. Ông kêu gọi thực hiện một đợt hard fork (phân nhánh cứng) mạng lưới Bitcoin để có thể thu hồi khoảng 79.956 BTC (trị giá hơn 5,2 tỷ USD theo giá hiện tại) từ một địa chỉ đã không hoạt động suốt nhiều năm, vốn bị hack từ sàn này vào năm 2011.
Đề xuất nhắm vào địa chỉ 1Feex…sb6uF, nơi đã nhận gần 80.000 BTC sau một vụ xâm nhập hệ thống của Mt. Gox vào tháng 6/2011. Số Bitcoin này đã không hề di chuyển trong hơn 15 năm. Điều này dẫn đến suy đoán rằng kẻ tấn công có thể đã làm mất khóa riêng hoặc cố tình không động đến số tài sản này. Theo quy tắc hiện tại của Bitcoin, số tiền đó chỉ có thể được chi tiêu nếu có khóa riêng tương ứng.
Đề xuất của Mark Karpelès nêu rõ: kế hoạch này sẽ “thêm một quy tắc đồng thuận cho phép chi tiêu các đầu ra chưa được chi tiêu (UTXO) bị khóa tại địa chỉ của kẻ trộm bằng cách sử dụng chữ ký từ địa chỉ phục hồi của Mt. Gox”. Nhờ đó, số tiền có thể được trả lại cho các chủ nợ của Mt. Gox thông qua quy trình phục hồi do tòa án giám sát hiện có.
Văn bản dự thảo được xem như một điểm khởi đầu cho cuộc tranh luận. Ông Mark Karpelès mô tả đây là “một nỗ lực nhằm bắt đầu thảo luận về việc liệu cộng đồng Bitcoin có coi trường hợp đặc biệt, ngoại lệ này là đáng để giải quyết hay không”. Ông cũng nhấn mạnh rằng thay đổi quy tắc sẽ chỉ áp dụng cho một địa chỉ duy nhất đó và sẽ được kích hoạt tại một độ cao khối cụ thể trong tương lai nếu được mạng lưới chấp thuận.
Những lý lẽ ủng hộ và phản đối
Về mặt lý do, Mark Karpelès cho rằng vụ trộm là “không thể nhầm lẫn”, số Bitcoin đã không hoạt động suốt 15 năm và quy trình phục hồi có tòa án giám sát đã sẵn sàng để phân phối bất kỳ tài sản nào thu hồi được cho các chủ nợ đã được xác minh. Ông nhấn mạnh đây là một ngoại lệ “một lần, được mã hóa cứng cho một trường hợp cụ thể với các đặc điểm duy nhất”, chứ không phải là một cơ chế chung để đảo ngược giao dịch hay thu hồi tiền bị đánh cắp.
Tuy nhiên, đề xuất này cũng thừa nhận những mặt trái rõ ràng. Mối quan ngại lớn nhất là việc thay đổi quy tắc sở hữu cho một địa chỉ cụ thể sẽ tạo ra một tiền lệ nguy hiểm, làm xói mòn nguyên tắc bất biến của Bitcoin. Văn bản dự thảo nêu rõ: “Lập luận cho rằng nếu có thể làm một lần, thì có thể làm lại”. Nó cũng đặt ra câu hỏi ai sẽ là người quyết định những trường hợp nào xứng đáng được can thiệp, khi mà các vụ hack lớn khác cũng có thể yêu cầu sự đối xử tương tự.
Hơn nữa, việc điều phối một hard fork tiềm ẩn rủi ro lớn, bao gồm khả năng xảy ra chia tách chuỗi (chain split) nếu một phần mạng lưới từ chối nâng cấp.
Số Bitcoin được đề cập trong đề xuất không nằm trong số tài sản đang được phân phối cho các chủ nợ. Sau sự sụp đổ của Mt. Gox năm 2014, khoảng 200.000 BTC đã được thu hồi và đặt dưới sự kiểm soát của người được ủy thác do tòa án chỉ định. Số Bitcoin này là cơ sở cho các đợt trả nợ bắt đầu từ giữa năm 2024, với hạn chót hiện tại được gia hạn đến tháng 10/2026. Đề xuất của Mark Karpelès mở ra một hướng đi mới đầy tranh cãi, thách thức các nguyên tắc cốt lõi của cộng đồng Bitcoin.