Một kỳ công mới trong thế giới Minecraft vừa được ghi nhận: Sammyuri – nhà sáng tạo nổi tiếng với việc xây dựng CPU 1Hz trong game – vừa công bố dự án CraftGPT, một mô hình ngôn ngữ nhỏ (small language model) có thể trò chuyện thực sự, được xây dựng hoàn toàn bằng Redstone – hệ thống mạch điện tử ảo trong Minecraft.
Dự án này không phải là mô phỏng, mà là một máy tính vật lý trong game có khả năng chạy suy luận AI (inference) theo thời gian thực – dù “thời gian thực” ở đây có thể kéo dài… hàng giờ đồng hồ.
Một cỗ máy khổng lồ bằng khối Redstone
CraftGPT được dựng lên từ 439 triệu khối Redstone, trải dài trên không gian 1.020 x 260 x 1.656 khối – tương đương một tòa nhà cao 165 tầng nếu tính theo tỷ lệ thực. Toàn bộ hệ thống bao gồm các thành phần cần thiết cho một mô hình AI: bộ mã hóa token, mạch nhân ma trận, lớp chuẩn hóa (LayerNorm) và bộ nhớ lưu trữ trọng số – tất cả đều được xây dựng thủ công bằng Redstone, không sử dụng command block hay data pack.
Mô hình bên trong có 5.087.280 tham số, được huấn luyện trước đó trên máy tính thật bằng Python, sử dụng bộ dữ liệu TinyChat – gồm các đoạn hội thoại tiếng Anh cơ bản. Cấu trúc mạng gồm 6 lớp, kích thước embedding là 240, từ điển 1.920 token, và cửa sổ ngữ cảnh chỉ 64 token – đủ cho những cuộc trò chuyện rất ngắn.
Để tiết kiệm tài nguyên trong game, hầu hết trọng số đã được lượng tử hóa (quantized) xuống 8 bit, riêng trọng số embedding và LayerNorm được giữ ở độ chính xác cao hơn (18–24 bit).
Chạy được, nhưng… chậm đến mức khó tin
Dù hoạt động đúng như mô tả, CraftGPT có một nhược điểm lớn: tốc độ. Theo Sammyuri, để sinh ra một câu trả lời đơn giản, hệ thống cần khoảng hai giờ đồng hồ – ngay cả khi đã tăng tốc độ xử lý lên 40.000 lần nhờ máy chủ chuyên dụng MCHPRS (Minecraft High Performance Redstone Server).
Ngoài ra, chất lượng câu trả lời còn hạn chế: mô hình dễ lạc đề, vi phạm ngữ pháp, hoặc đôi khi chỉ xuất ra… rác. “Hãy hạ thấp kỳ vọng,” Sammyuri cảnh báo. “Đây không phải là ChatGPT – mà là minh chứng cho khả năng sáng tạo không giới hạn trong Minecraft.”
Vì sao điều này lại quan trọng?
CraftGPT không nhằm thay thế các trợ lý AI hiện đại, mà là bằng chứng cho thấy giới hạn của Redstone gần như không tồn tại. Trước đây, cộng đồng đã từng chứng kiến CPU 16-bit, máy tính IRIS chạy được DOOM, hay thậm chí máy tính lượng tử mô phỏng – nhưng đây là lần đầu tiên một mô hình AI có khả năng sinh văn bản được triển khai hoàn toàn trong môi trường game.
Dự án không chỉ là thành tựu kỹ thuật, mà còn là tác phẩm nghệ thuật kỹ thuật số, thể hiện sự kết hợp giữa khoa học máy tính, kỹ thuật số và tinh thần “chơi để sáng tạo” của cộng đồng Minecraft.
Video giới thiệu CraftGPT được quay bằng mod Distant Horizons, cho phép bay quanh công trình khổng lồ – nơi từng khối Redstone đều là một phần của “bộ não” AI đang cố gắng hiểu và trả lời câu hỏi của con người.
Tương lai của AI… trong khối vuông?
Trong bối cảnh ngành AI đang chạy đua về hiệu suất và tiêu thụ điện năng (ChatGPT-5 có thể tốn gấp 8 lần GPT-4), CraftGPT là lời nhắc nhở đầy tính triết lý: AI không nhất thiết phải nhanh – mà trước hết, phải có thể tồn tại. Và nếu nó có thể tồn tại trong một thế giới làm bằng khối vuông, thì có lẽ, ranh giới giữa thực và ảo đang mờ dần.
Khi mỗi khối Redstone là một nơ-ron, và mỗi mạch điện là một suy nghĩ – thì ngay cả một trò chơi cũng có thể mơ.