Ayasa: Shadows of Silence gây ấn tượng bằng một thế giới hậu tận thế kỳ dị, nơi những sinh vật méo mó và công trình đổ nát tạo nên khung cảnh vừa đẹp mắt vừa đáng sợ. Tuy nhiên, khi trực tiếp điều khiển cô bé Ayasa vượt qua những chướng ngại đầu tiên trên PS5, người viết nhanh chóng nhận ra vấn đề nghiêm trọng nhất không nằm ở những con quái vật đang truy đuổi, mà ở chính các thao tác di chuyển thiếu chính xác, những cú nhảy khó đoán và hệ thống va chạm khiến một cuộc phiêu lưu giàu tham vọng trở nên khó chịu.
Một thế giới kể chuyện bằng im lặng
Ayasa: Shadows of Silence mở đầu bằng hình ảnh một thành phố bị tàn phá trong thảm họa, trước khi những sinh vật kỳ dị xuất hiện giữa khung cảnh hỗn loạn. Không có lời dẫn giải dài dòng về nguyên nhân hay thời điểm xảy ra biến cố, trò chơi nhanh chóng đưa người viết đến một khu rừng tối tăm cùng cô bé Ayasa có mái tóc tím. Sự chuyển đổi đột ngột từ cảnh tượng hủy diệt sang không gian hoang vắng tạo cảm giác như vừa bước vào một cơn ác mộng mà bản thân chưa hiểu chuyện gì đang xảy ra.
Bối cảnh của trò chơi là Inverted World, vùng đất từng duy trì sự cân bằng giữa ánh sáng và bóng tối dưới sự hiện diện của thực thể Tas. Sau một cuộc chiến, thế giới bị chia cắt thành sáu khu vực tượng trưng cho Đức tin, Hy vọng, Tình yêu, Tham lam, Thờ ơ và Phản bội. Ayasa phải tìm kiếm những mảnh ánh sáng còn sót lại, trong khi các quyết định của người chơi có thể tác động đến kết cục của hành trình.
Điểm thú vị là Aya Games gần như loại bỏ hoàn toàn hội thoại, thay vào đó sử dụng hình ảnh, chuyển động nhân vật và âm nhạc để truyền tải câu chuyện. Người viết phải quan sát cách các sinh vật xuất hiện, những công trình bị bỏ hoang và sự đối lập giữa các vùng sáng tối để tự hình dung về thế giới này. Những khoảng trống trong cách kể chuyện tạo nên sức hút riêng, bởi không phải chi tiết kỳ lạ nào cũng cần một lời giải thích ngay lập tức.
Tuy nhiên, sự bí ẩn đôi lúc bị đẩy quá xa. Một số hình ảnh mang tính biểu tượng xuất hiện rời rạc, khiến việc liên kết các sự kiện và hiểu động cơ của nhân vật trở nên khó khăn hơn mức cần thiết. Ngay cả những diễn biến gắn với lựa chọn đạo đức cũng chưa đủ sức giải đáp mọi thắc mắc được đặt ra trước đó, khiến câu chuyện có nhiều ý tưởng đáng suy ngẫm nhưng thiếu sự gắn kết cần thiết.
Mỹ thuật thuyết phục, camera phá hỏng
Ấn tượng mạnh nhất trong Ayasa: Shadows of Silence đến từ thiết kế môi trường. Những khu rừng phủ bóng tối, công trình công nghiệp đổ nát và kiến trúc khổng lồ được xây dựng với phong cách siêu thực, tạo cảm giác mọi thứ vừa quen thuộc vừa sai lệch. Các sinh vật cũng có tạo hình đáng chú ý, với thân thể méo mó và những chuyển động bất thường khiến chúng trở nên đáng sợ ngay cả khi chưa tấn công.
Ánh sáng giữ vai trò quan trọng trong việc xây dựng bầu không khí. Có những khung cảnh mà vùng sáng nhỏ giữa khoảng tối rộng lớn đủ để dẫn mắt người viết đến một chi tiết đáng chú ý, trong khi những khu vực thiếu ánh sáng lại che giấu sự hiện diện của mối nguy hiểm. Cách phối hợp giữa màu sắc tiết chế, độ tương phản và hình dạng môi trường giúp trò chơi duy trì cá tính nghệ thuật rõ rệt, thay vì chỉ dựa vào những hình ảnh kinh dị quen thuộc.
Bản thân Ayasa có tạo hình tương đối đơn giản, gợi nhớ đến nhân vật của các thế hệ console cũ, nhưng không hoàn toàn lạc lõng trong thế giới này. Sự tương phản giữa nhân vật nhỏ bé và những công trình khổng lồ góp phần nhấn mạnh cảm giác cô độc, yếu thế. Dù vậy, khi chuyển từ quan sát sang điều khiển, người viết nhận thấy chính cách bố trí không gian ba chiều lại trở thành nguồn gốc của nhiều vấn đề.
Trò chơi sử dụng góc nhìn 2.5D, cho phép nhân vật di chuyển theo chiều sâu thay vì chỉ sang trái hoặc phải như một trò chơi đi cảnh truyền thống. Cách thiết kế này khiến môi trường rộng hơn và tạo điều kiện khám phá một số lối đi khác nhau, nhưng camera không phải lúc nào cũng thể hiện rõ khoảng cách giữa các bề mặt. Một gờ đất trông như nằm ngay trước mặt có thể lệch khỏi hướng di chuyển, trong khi các vật thể tiền cảnh đôi lúc che khuất Ayasa đúng vào thời điểm cần quan sát chính xác nhất.
Vấn đề không nằm ở việc trò chơi lựa chọn góc nhìn điện ảnh, mà ở cách góc quay ấy phục vụ gameplay. Inside hay Planet of Lana cũng sử dụng những khung cảnh được dàn dựng kỹ lưỡng, nhưng người chơi thường có thể nhận biết rõ đâu là mặt đất, đâu là chướng ngại và vị trí cần tiếp cận. Trong Ayasa, một cảnh quay đẹp chưa chắc là một không gian dễ điều khiển, khiến sự hấp dẫn về thị giác đôi lúc phải đánh đổi bằng khả năng xác định phương hướng.
Giải đố chưa tận dụng hết ý tưởng
Bên cạnh chạy trốn và vượt chướng ngại, Ayasa: Shadows of Silence còn đưa vào các câu đố môi trường yêu cầu quan sát và tương tác với đồ vật. Người viết phải di chuyển những chiếc thùng, kích hoạt cơ cấu hoặc tìm cách sử dụng ánh sáng để phát hiện lối đi bị che giấu. Những thử thách này tạo khoảng nghỉ cần thiết giữa các phân đoạn căng thẳng, đồng thời khiến việc khám phá môi trường có mục đích rõ ràng hơn.
Các năng lực mới được mở khóa theo tiến trình tiếp tục mở rộng khả năng tương tác của Ayasa. Một số câu đố yêu cầu kết hợp năng lực với cách bố trí vật thể, trong khi những khu vực khác tận dụng chướng ngại và các mối nguy để buộc người chơi cân nhắc thứ tự hành động. Về mặt ý tưởng, đây là nền tảng phù hợp cho một trò chơi đi cảnh giải đố, đặc biệt khi ánh sáng và bóng tối đã được sử dụng làm chủ đề xuyên suốt.
Tuy nhiên, phần lớn thử thách chưa thực sự khai thác được chiều sâu của những cơ chế ấy. Nhiều câu đố chỉ dừng ở việc nhận ra vật thể cần tương tác rồi thực hiện một vài thao tác tương đối đơn giản, thay vì yêu cầu kết hợp kiến thức đã tích lũy qua các khu vực trước đó. Khi một năng lực mới xuất hiện, trò chơi thường nhanh chóng đưa ra chướng ngại được thiết kế để sử dụng chính năng lực ấy, khiến quá trình giải quyết đôi lúc thiếu yếu tố bất ngờ.
Khó chịu hơn là những trường hợp người viết đã nhận ra hướng giải nhưng không chắc vì sao thao tác chưa mang lại kết quả. Camera che khuất một phần môi trường, đường đi thiếu rõ ràng hoặc hệ thống tương tác phản hồi không nhất quán có thể khiến một câu đố đơn giản mất nhiều thời gian hơn dự kiến. Sự khác biệt giữa chưa tìm được lời giải và đã tìm đúng nhưng không thể thực hiện rất quan trọng, bởi trường hợp thứ hai không tạo cảm giác chinh phục mà chỉ khiến người chơi nghi ngờ độ tin cậy của trò chơi.
Những cú nhảy không đáng tin
Nếu các câu đố chưa đủ xuất sắc thì cơ chế đi cảnh mới là nhược điểm nghiêm trọng nhất của Ayasa: Shadows of Silence. Ngay trong phân đoạn đầu tiên, khi Ayasa phải chạy trốn qua khu rừng, người viết đã gặp tình huống nhân vật không tiếp đất đúng như quỹ đạo hiển thị. Một cú nhảy tưởng chừng đã vượt qua chướng ngại bằng gỗ lại kết thúc bằng việc rơi xuống khoảng trống khó nhận biết, buộc toàn bộ tình huống phải bắt đầu lại.
Điều khiển mang cảm giác khá nhẹ và thiếu sức nặng, đặc biệt khi nhân vật rời khỏi mặt đất. Độ trễ giữa thao tác nhấn nút và phản ứng của Ayasa khiến việc căn thời điểm trở nên khó khăn, trong khi hệ thống va chạm đôi lúc xử lý không chính xác vị trí tiếp đất. Ngay cả khi nhân vật đã chạm tới mép nền, người viết vẫn có thể chứng kiến Ayasa bất ngờ trượt hoặc rơi xuống, dù hình ảnh trước đó không cho thấy một sai lầm rõ ràng.
Ở một trò chơi đi cảnh, thất bại là thành phần quan trọng của quá trình học hỏi. Khi nhảy hụt vì lấy đà quá muộn, người chơi có thể rút kinh nghiệm để thực hiện tốt hơn ở lần tiếp theo, nhưng điều kiện tiên quyết là hệ thống phải phản hồi nhất quán. Ayasa không phải lúc nào cũng đáp ứng được yêu cầu này, khiến người viết khó phân biệt giữa thao tác sai, camera đánh lừa cảm nhận khoảng cách và lỗi va chạm.
Vấn đề càng rõ rệt trong các đoạn cần di chuyển nhanh. Khi phía sau là một sinh vật đang truy đuổi, người viết vừa phải xác định hướng chạy, vừa căn thời điểm nhảy và điều chỉnh vị trí theo chiều sâu của màn chơi. Chỉ một phản hồi chậm hoặc sai lệch nhỏ cũng đủ khiến nhân vật mất mạng, trong khi thời gian dành cho việc sửa sai gần như không tồn tại.
Sau một thời gian, việc làm quen với quỹ đạo di chuyển giúp những đoạn đi cảnh bớt khó chịu, nhưng điều đó không có nghĩa hệ thống đã hoạt động tốt. Người viết phải chủ động tính đến khả năng nhân vật phản hồi chậm và tránh những thao tác vốn có vẻ hoàn toàn hợp lý từ góc nhìn trên màn hình. Đây là kiểu thích nghi để đối phó với hạn chế kỹ thuật, không phải quá trình thuần thục một cơ chế được thiết kế có chủ đích.
Lén lút khó vì thiếu nhất quán
Các phân đoạn lén lút được xây dựng nhằm khai thác cảm giác yếu thế của Ayasa trước những sinh vật có kích thước và hình dạng đáng sợ. Thay vì đối đầu trực tiếp, người viết phải cúi người, tìm vật cản và lựa chọn thời điểm thích hợp để vượt qua khu vực nguy hiểm. Khi kẻ địch vận hành đúng như dự kiến, cách thiết kế này tạo được sự căng thẳng cần thiết, bởi chỉ một hành động thiếu thận trọng cũng có thể dẫn đến thất bại.
Đáng tiếc, hệ thống phát hiện của kẻ địch không phải lúc nào cũng tuân theo những quy tắc dễ nhận biết. Có tình huống người viết giữ nút cúi người, cố gắng di chuyển qua khu vực có vật cản nhưng vẫn bị phát hiện và tiêu diệt gần như tức thì. Những va chạm bất thường với lá cây, bề mặt hoặc mép địa hình đôi lúc còn khiến nhân vật thay đổi tư thế hay hướng di chuyển ngoài dự kiến, làm hỏng toàn bộ quá trình ẩn nấp.
Một cơ chế lén lút tốt cần tạo điều kiện để người chơi quan sát, dự đoán và kiểm soát rủi ro. Kẻ địch hoàn toàn có thể sở hữu tầm nhìn rộng hoặc khả năng phát hiện nhạy bén, miễn là những giới hạn đó đủ nhất quán để người chơi xây dựng chiến thuật. Trong Ayasa, việc bị phát hiện đôi lúc diễn ra bất ngờ đến mức người viết không thể xác định chính xác hành động nào đã gây ra sai lầm.
Hậu quả là một số cuộc chạm trán trở thành quá trình thử sai phụ thuộc vào phản ứng của hệ thống hơn là khả năng quan sát. Những sinh vật vốn được thiết kế rất ấn tượng về ngoại hình lại mất dần sức đe dọa khi người viết phải tập trung đối phó với hành vi thất thường của chúng. Cảm giác sợ hãi trước một kẻ săn đuổi nguy hiểm vì thế dễ chuyển thành bực bội trước một cơ chế chưa hoàn thiện.
Âm nhạc gánh phần cảm xúc
Ayasa: Shadows of Silence có những khoảnh khắc âm nhạc hòa hợp với hình ảnh rất tốt. Các giai điệu piano chậm, mang sắc thái u buồn làm nổi bật sự cô độc của nhân vật, trong khi những đoạn nhạc căng thẳng giúp các cuộc truy đuổi có thêm sức nặng. Với một trò chơi gần như không sử dụng lời thoại, âm nhạc trở thành phương tiện quan trọng để truyền tải cảm xúc mà nhân vật không thể trực tiếp diễn đạt.
Người viết đặc biệt đánh giá cao cách những khoảng lặng được sử dụng bên cạnh các đoạn nhạc nền. Trong một thế giới đầy sinh vật kỳ dị, việc hạn chế âm thanh đôi khi tạo cảm giác bất an hiệu quả hơn những hiệu ứng kinh dị cường điệu. Sự kết hợp giữa cảnh vật rộng lớn, ánh sáng yếu và nhạc nền tiết chế giúp một số khu vực giữ được sức hút ngay cả khi nhịp gameplay không có nhiều biến đổi.
Tuy nhiên, chất lượng âm thanh chưa duy trì được sự ổn định tương xứng với phần sáng tác. Một số hiệu ứng chuyển tiếp thiếu tự nhiên, có trường hợp âm thanh kết thúc đột ngột hoặc không được phát đầy đủ khi hành động diễn ra. Những gián đoạn ấy dễ gây chú ý bởi trò chơi vốn dựa nhiều vào âm thanh để kết nối các tình huống và duy trì bầu không khí.
Nhìn chung, phần nhạc nền là điểm cộng rõ rệt, nhưng thiết kế âm thanh vẫn cần được hoàn thiện thêm. Đối với người viết, những bản nhạc phù hợp với khung cảnh góp phần giữ lại sự tò mò trước thế giới của Ayasa, song chúng không thể hoàn toàn bù đắp cảm giác khó chịu xuất phát từ điều khiển và những sự cố liên tiếp trong quá trình chơi.
Lỗi kỹ thuật làm mất nhịp
Ayasa: Shadows of Silence ra mắt trên PC từ tháng 11/2025, trước khi phát hành trên PS5 vào ngày 26/10/2026. Khoảng thời gian gần một năm đáng lẽ là cơ hội để Aya Games hoàn thiện các cơ chế cốt lõi và khắc phục những hạn chế trước khi đưa trò chơi lên console. Tuy nhiên, trong quá trình trải nghiệm trên PS5, người viết vẫn gặp nhiều vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng điều khiển và tiến trình chơi.
Ngoài những lỗi về nhảy và va chạm, trò chơi còn xuất hiện hiện tượng hình ảnh giật, thiếu ổn định, vật cản vô hình và một số chuyển động bất thường của nhân vật hoặc sinh vật. Có những khu vực mà hướng đi chưa được truyền đạt rõ ràng, khiến người viết phải mất thời gian phân biệt giữa một lối đi thực sự bị chặn và một vị trí có thể vượt qua. Khi những vấn đề này xảy ra trong một trò chơi lấy khám phá môi trường làm trọng tâm, chúng ảnh hưởng đến trải nghiệm nhiều hơn các lỗi đồ họa đơn thuần.
Thời gian tải lại sau khi nhân vật chết tiếp tục khiến tình hình trở nên tồi tệ. Một cú nhảy thất bại hoặc lần ẩn nấp không thành công thường kéo theo màn hình tải, trước khi người viết có thể thử lại phân đoạn vừa gặp vấn đề. Nếu nguyên nhân thất bại đến từ thử thách được thiết kế công bằng, quá trình lặp lại vẫn có thể tạo động lực chinh phục; ngược lại, khi hệ thống điều khiển thiếu nhất quán, mỗi lần tải lại chỉ kéo dài cảm giác bực bội.
Đây cũng là nguyên nhân khiến nhịp trải nghiệm của Ayasa thường xuyên bị phá vỡ. Trò chơi cố gắng xây dựng một thế giới bí ẩn để người chơi đắm chìm trong khung cảnh và cảm xúc, nhưng những sự cố kỹ thuật liên tục buộc người viết phải chú ý đến các vấn đề bên ngoài thiết kế nghệ thuật. Thay vì lo lắng trước sinh vật đang truy đuổi, người viết bắt đầu lo ngại cú nhảy kế tiếp có phản hồi đúng hay không, hoặc một bề mặt tưởng chừng an toàn có bất ngờ khiến nhân vật rơi xuống.
Với giá niêm yết 19,99 USD trên PlayStation Store Mỹ, đây không phải trò chơi có mức đầu tư hay quy mô tương đương các sản phẩm kinh phí lớn. Tuy nhiên, ngân sách phát triển hạn chế không phải lý do hợp lý để bỏ qua những vấn đề thuộc về khả năng vận hành cơ bản. Một trò chơi độc lập có thể ngắn, ít cơ chế hoặc sử dụng phong cách hình ảnh giản lược mà vẫn xuất sắc, miễn là những hoạt động cốt lõi được triển khai chính xác và nhất quán.
Tổng kết
Ayasa: Shadows of Silence mang đến một thế giới có bản sắc nghệ thuật rõ rệt, với thiết kế môi trường giàu sức gợi, sinh vật kỳ dị và cách kể chuyện không lời đủ sức khơi dậy trí tò mò. Trong những khoảnh khắc không bị lỗi kỹ thuật làm gián đoạn, người viết có thể cảm nhận được tham vọng của Aya Games trong việc tạo ra một cuộc phiêu lưu vừa u ám vừa mang tính biểu tượng. Tuy nhiên, sự hấp dẫn ấy không được duy trì liên tục khi các cơ chế tương tác quan trọng nhất đều tồn tại những hạn chế đáng kể.
Những cú nhảy thiếu chính xác, camera gây khó khăn trong việc xác định khoảng cách và hệ thống lén lút thất thường không phải các nhược điểm có thể dễ dàng bỏ qua. Chúng xuất hiện trong phần lớn những hoạt động mà trò chơi yêu cầu thực hiện, khiến người viết phải dành quá nhiều thời gian đối phó với điều khiển thay vì tập trung khám phá thế giới. Các lỗi va chạm, hình ảnh và thời gian tải lại chỉ làm vấn đề trở nên nghiêm trọng hơn, trong khi hệ thống giải đố chưa đủ chiều sâu để bù đắp những trải nghiệm khó chịu đó.
Với điểm số trung bình, chúng tôi ghi nhận những giá trị nghệ thuật và ý tưởng thú vị của Aya Games, nhưng không thể khuyến nghị rộng rãi phiên bản PS5 trong tình trạng hiện tại. Những người yêu thích trò chơi đi cảnh giàu không khí, chấp nhận thử sai nhiều lần và đặc biệt quan tâm đến hình ảnh siêu thực vẫn có thể tìm thấy điều đáng thưởng thức. Tuy nhiên, với người chơi đề cao khả năng điều khiển chính xác và thiết kế thử thách công bằng, Ayasa còn quá nhiều vấn đề cần giải quyết trước khi có thể đứng ngang hàng với những tác phẩm nổi bật cùng thể loại.
