Ngày này cách đây đúng 25 năm, chiếc card đồ họa Radeon đầu tiên được đánh giá, mở ra một chặng đường dài đầy biến động của thương hiệu gắn liền với sự phát triển của đồ họa máy tính.

Mùa xuân năm 2000, Radeon chính thức ra đời như người kế nhiệm dòng ATI Rage vốn đã lạc hậu. Mẫu R100 (hay còn gọi là Radeon DDR) hỗ trợ DirectX 7, tích hợp tăng tốc hình học nhờ phần cứng transform & lighting, cùng công nghệ HyperZ tối ưu hiệu suất bộ nhớ. Những bước tiến này đưa Radeon vượt xa thế hệ Rage vốn thiếu sức mạnh xử lý hình học và kém hiệu quả.

Theo 3DCenter, dù card được giới thiệu vào tháng 4.2000, phải tới ngày 17.8 cùng năm, những bài đánh giá đầu tiên mới xuất hiện. Đáng tiếc, hiện nay chỉ còn một bài review gốc vẫn tồn tại trực tuyến trên HotHardware.

Từ ATI đến AMD

Năm 2006, khi AMD chi 5,4 tỷ USD thâu tóm ATI, Radeon trở thành thương hiệu chủ lực của mảng đồ họa AMD. Từ đó đến nay, Radeon trải qua hàng loạt thế hệ: R200, dòng 8000, X series, HD series, R5/R7/R9 200 và 300, RX 400, RX 500, Vega, RX 5000, RX 6000, RX 7000 và mới nhất là RX 9000. Song song đó, AMD còn phát triển dòng Radeon PRO cho nhu cầu chuyên nghiệp, và gần đây là Radeon AI dành cho học máy, ray tracing và tính toán hiệu năng cao.

25 years of Radeon
On August 17, 2000, the launch reviews for the very first ATi Radeon were going online. You can still read 3DCenter's coverage here. Unfortunately, of the 11 linked reviews, only 1 can still be accessed via the link provided at the time.https://t.co/SiKc93Q1HV pic.twitter.com/DgU5bhOVA7

— 3DCenter.org (@3DCenter_org) August 17, 2025

So sánh quá khứ và hiện tại

Radeon R100 ra mắt với xung nhịp khiêm tốn 183 MHz, bộ nhớ DDR 183 MHz và dung lượng chỉ 32 MB. Công suất tiêu thụ vỏn vẹn 23W, một con số rất nhỏ so với mức 300–570W của card đời mới. Hiệu năng khi ấy không thể đo bằng teraflops như chuẩn hiện nay.

Ngược lại, Radeon RX 9070 XT trên kiến trúc RDNA 4 hiện đạt tới 48,7 TFLOPS FP32, xung nhịp vượt 3 GHz cùng bộ nhớ 16 GB — tức gấp hơn 500 lần dung lượng thế hệ đầu. Sự khác biệt này phản ánh cả một kỷ nguyên tiến bộ công nghệ.

Di sản Radeon

Từ một sản phẩm thử nghiệm cách đây 25 năm, Radeon đã trở thành đối trọng lớn nhất của NVIDIA trong ngành công nghiệp card đồ họa. Với mỗi thế hệ, thương hiệu này không chỉ mang lại sức mạnh cho game thủ, mà còn phục vụ nhu cầu đồ họa chuyên nghiệp, sáng tạo nội dung và trí tuệ nhân tạo.

Nhìn lại chặng đường ấy, dễ thấy Radeon không chỉ là một cái tên trong làng công nghệ, mà còn là minh chứng cho sự bền bỉ và khả năng thích ứng mạnh mẽ của AMD trong suốt nhiều thập kỷ. Và hôm nay, sau 25 năm, Radeon tiếp tục viết tiếp hành trình của mình trong kỷ nguyên đồ họa và AI đầy thách thức phía trước.