Năm 2025 khép lại với hàng loạt biến động lớn, từ các thương vụ thâu tóm tỷ đô, sự ra mắt của phần cứng mới cho đến những tranh cãi pháp lý và nhân sự chưa từng có.
Ngành công nghiệp game thế giới đã trải qua một năm 2025 đầy sóng gió với nhiều cung bậc cảm xúc. Từ sự thất vọng về các dự án bị hủy bỏ, sự phấn khích trước các hệ máy mới, cho đến những lo ngại về trí tuệ nhân tạo (AI) và thuế quan. Chúng ta hãy cùng nhìn lại bức tranh toàn cảnh của thị trường trò chơi điện tử trong suốt một năm qua thông qua những sự kiện tiêu biểu nhất.
Sự thay đổi chiến lược của Sony và Microsoft
Ngay từ đầu năm, Sony đã có những động thái quyết liệt nhằm điều chỉnh lại định hướng phát triển. Sau thất bại nặng nề của tựa game Concord vào năm 2024, ông lớn Nhật Bản đã quyết định thu hẹp chiến lược phát triển game dịch vụ trực tiếp (live-service).
Đây là chiến lược từng được cựu lãnh đạo Jim Ryan đề ra vào năm 2022, với mục tiêu phát hành hơn 10 tựa game thể loại này trước tháng 3 năm 2026. Tuy nhiên, thực tế khắc nghiệt đã buộc Sony phải hủy bỏ hai dự án chưa công bố từ Bend Studio và Bluepoint Games vào tháng 1. Sự kiện này được giới chuyên môn nhận định là dấu chấm hết cho cuộc đua game dịch vụ kéo dài cả thập kỷ qua.
Ở phía bên kia chiến tuyến, Microsoft cũng gây bất ngờ khi thay đổi cách tiếp cận độc quyền truyền thống. Trong một cuộc phỏng vấn vào tháng 1, ông Phil Spencer, Giám đốc điều hành mảng game của Microsoft, đã chia sẻ về kế hoạch đưa các tựa game Xbox lên những nền tảng khác.
Ông Spencer khẳng định: “Không có lý do gì để tôi phải rào quanh bất kỳ trò chơi nào và nói rằng trò chơi này sẽ không đến một nơi mà nó có thể tìm thấy người chơi, nơi nó có thể mang lại thành công kinh doanh cho chúng tôi”.
Hệ quả của tuyên bố này là sự xuất hiện của Indiana Jones and the Great Circle trên PS5 vào tháng 4. Thậm chí, một báo cáo vào tháng 7 cho thấy 6 trong số 10 game bán chạy nhất trên PlayStation là do Microsoft phát hành. Đáng chú ý nhất, tựa game huyền thoại Halo: Campaign Evolved cũng đã được công bố sẽ có mặt trên hệ máy của đối thủ Sony vào tháng 10.
Làn sóng đóng cửa studio và cắt giảm nhân sự
Dù số lượng nhân sự bị sa thải trong năm 2025 đã giảm khoảng một phần ba so với năm trước, nhưng con số tổng cộng vẫn lên tới hơn 9.000 người. Tháng 2 chứng kiến sự sụp đổ của Monolith Productions, một studio có lịch sử hơn 30 năm, nổi tiếng với các tựa game như No One Lives Forever hay Middle-earth: Shadow of Mordor.
Cùng với đó, Warner Bros. Games cũng thông báo đóng cửa các chi nhánh tại San Diego và studio Player First Games. Một dự án game Wonder Woman đang được phát triển cũng bị hủy bỏ theo studio này. Làn sóng đóng cửa còn lan rộng sang Ubisoft Leamington và nhiều nhà phát triển thuộc NetEase.
Vào tháng 7, Microsoft tiếp tục thực hiện một đợt cắt giảm nhân sự lớn, ảnh hưởng đến khoảng 4% lực lượng lao động. Các studio danh tiếng như King, Blizzard, Turn 10 và Raven Software đều chịu ảnh hưởng. Đáng buồn nhất là việc đóng cửa The Initiative và hủy bỏ dự án Everwild của Rare.
Tác động từ thuế quan và chính sách của Mỹ
Tháng 4 năm 2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công bố mức thuế quan trừng phạt đối với hàng hóa nhập khẩu từ nhiều quốc gia. Quyết định này đã gây ra sự xáo trộn lớn và tâm lý hoang mang cho toàn ngành game.
Nintendo đã buộc phải hoãn việc cho đặt trước hệ máy Switch 2 tại Mỹ. Khi mở bán lại vào cuối tháng 4, dù giá máy không đổi nhưng giá phụ kiện đã tăng lên do “thay đổi điều kiện thị trường”. Sau đó, Nintendo cũng tăng giá máy Switch đời đầu lên 15% tại Mỹ. Các hệ máy PS5 và Xbox Series cũng ghi nhận mức tăng giá tương tự.
Chuyên gia Rob Fahey nhận định rằng thuế quan của Mỹ “có khả năng sẽ buộc phải có một sự thay đổi chiến lược xung quanh thế hệ phần cứng console tiếp theo”. Sony thậm chí đã cân nhắc việc sản xuất PlayStation 5 ngay tại Mỹ để tránh các rào cản thương mại này.
Cuộc chiến pháp lý và sự mở cửa của các kho ứng dụng
Năm 2025 cũng là năm đánh dấu sự thay đổi lớn trong mô hình kinh doanh của các kho ứng dụng. Vào tháng 5, một tòa án tại Mỹ đã ra lệnh cấm Apple thu phí đối với các giao dịch mua ứng dụng thực hiện bên ngoài App Store. Trước đó, Liên minh Châu Âu (EU) cũng đã phạt Apple 500 triệu Euro (tương đương 568 triệu USD) vì cản trở các phương thức thanh toán của bên thứ ba.
Google cũng phải đối mặt với áp lực tương tự. Vào tháng 10, hãng này đã thay đổi chính sách cho phép các hệ thống thanh toán bên thứ ba hoạt động trên nền tảng của mình. Đến tháng 11, thỏa thuận giữa Google và Epic Games đã mở đường cho sự xuất hiện của các kho ứng dụng bên thứ ba trên hệ điều hành Android trên toàn cầu.
Những thương vụ thâu tóm đình đám
Tháng 5, Scopely – công ty con của Savvy Games Group – đã hoàn tất việc mua lại mảng kinh doanh game của Niantic với giá 3,5 tỷ USD. Thương vụ này bao gồm toàn bộ đội ngũ phát triển và các tựa game nổi tiếng như Pokémon Go hay Monster Hunter Now.
Tuy nhiên, chấn động nhất phải kể đến thương vụ diễn ra vào tháng 9, khi Electronic Arts (EA) được mua lại bởi một nhóm nhà đầu tư bao gồm Quỹ Đầu tư Công Ả Rập Xê Út (PIF), Silver Lake và Affinity Partners. Tổng giá trị thương vụ lên tới 55 tỷ USD, dự kiến hoàn tất vào quý 1 năm tài chính 2027.
Chưa dừng lại ở đó, vào tháng 12, Netflix đã gây sốc khi thông báo mua lại gã khổng lồ giải trí Warner Bros. với giá khoảng 82,7 tỷ USD. Điều đáng nói là Netflix tuyên bố họ “không định giá bất kỳ giá trị nào” cho mảng kinh doanh game của Warner Bros., đặt ra dấu hỏi lớn về tương lai của bộ phận này.
Sự ra mắt của Nintendo Switch 2 và các phần cứng mới
Sau nhiều đồn đoán, Nintendo Switch 2 đã chính thức ra mắt vào ngày 5 tháng 6. Thiết bị này nhanh chóng lập kỷ lục với hơn 3,5 triệu máy bán ra trong 4 ngày đầu tiên và đạt 10,36 triệu máy sau 4 tháng.
Mặc dù doanh số ban đầu rất ấn tượng, gấp đôi so với phiên bản tiền nhiệm cùng kỳ, nhưng đà tăng trưởng đã chững lại vào cuối năm. Tại Mỹ, doanh số tháng 11 của cả hai đời máy Switch cộng lại vẫn thấp hơn 10% so với cùng kỳ năm ngoái. Ngoài ra, cộng đồng cũng đặt câu hỏi về việc thiếu hụt các tựa game indie và vấn đề bảo tồn game khi sử dụng thẻ game (Game-Key Cards).
Về phía Valve, hãng này cũng hâm nóng thị trường phần cứng vào tháng 11 với việc công bố ba thiết bị mới: kính thực tế ảo Steam Frame, tay cầm Steam Controller mới và đặc biệt là Steam Machine. Với mức giá cạnh tranh và cấu hình mạnh mẽ, Steam Machine dự kiến ra mắt đầu năm 2026 được kỳ vọng sẽ là bước ngoặt của thị trường PC console.
Những tựa game nổi bật và các sự cố đáng tiếc
Năm 2025 chứng kiến sự trỗi dậy mạnh mẽ của dòng game indie. Tựa game leo núi phối hợp Peak đã trở thành hiện tượng trên Steam với 10 triệu bản bán ra tính đến cuối tháng 8. Hollow Knight: Silksong sau bao ngày chờ đợi cũng đã ra mắt vào tháng 9, bán được hơn 7 triệu bản trong 3 tháng và thậm chí làm sập các cửa hàng trực tuyến toàn cầu vì lượng truy cập quá tải.
Ngược lại, bom tấn GTA 6 tiếp tục lỡ hẹn với game thủ. Đầu tháng 11, Take-Two Interactive thông báo lùi ngày phát hành sang ngày 19 tháng 11 năm 2026. Sự chậm trễ này tuy gây thất vọng nhưng lại mở ra cơ hội cho các nhà phát hành khác tận dụng khoảng trống thị trường.
Dòng game Call of Duty cũng gặp khó khăn khi phiên bản Black Ops 7 không đạt doanh thu như kỳ vọng. Activision đã phải thay đổi chiến lược, tuyên bố sẽ không phát hành liên tiếp các bản Modern Warfare hay Black Ops trong tương lai.
Tranh cãi về AI và vấn đề người lao động
Trí tuệ nhân tạo (AI) tiếp tục là chủ đề nóng gây tranh cãi. Vào tháng 7, nghiệp đoàn diễn viên Mỹ SAG-AFTRA đã kết thúc cuộc đình công kéo dài 11 tháng sau khi đạt được thỏa thuận bảo vệ diễn viên lồng tiếng trước sự xâm lấn của AI. Tuy nhiên, tại Anh, các hợp đồng cho diễn viên game vẫn còn nhiều bất cập.
Cuối năm, ông Swen Vincke, người đứng đầu Larian Studios, đã phải lên tiếng đính chính sau những phát ngôn gây tranh cãi về AI. Ông khẳng định studio “không thay thế các họa sĩ ý tưởng bằng AI” mà chỉ sử dụng công nghệ này ở giai đoạn lên ý tưởng sơ khai.
Bên cạnh đó, vấn đề công đoàn cũng nóng lên khi Rockstar Games bị cáo buộc đàn áp công đoàn sau khi sa thải 31 nhân viên vào tháng 10. Thủ tướng Anh Keir Starmer đã mô tả vụ việc là “một trường hợp đáng quan ngại sâu sắc” và yêu cầu các bộ trưởng tiến hành điều tra.
Nhìn chung, năm 2025 là một năm đầy thách thức nhưng cũng mở ra nhiều cơ hội mới cho ngành công nghiệp game. Những thay đổi về công nghệ, chính sách và thị trường chắc chắn sẽ tiếp tục định hình diện mạo của lĩnh vực giải trí này trong những năm tiếp theo.