PublicAI, dự án DePIN từng được kỳ vọng, đang vấp phải làn sóng chỉ trích dữ dội từ cộng đồng crypto. Airdrop được quảng bá rầm rộ nhưng kết quả lại khiến hàng nghìn người dùng thất vọng, đặt câu hỏi liệu đây có phải một chiêu trò “lùa gà” mới của làng blockchain?
Mục lục
Airdrop rầm rộ, thực tế phũ phàng
Dự án PublicAI, được quảng bá là nền tảng xây dựng “lớp dữ liệu con người” cho trí tuệ nhân tạo, đã thu hút sự chú ý lớn trong cộng đồng crypto. Với sự hậu thuẫn từ các tên tuổi như Stanford SBA, Solana Foundation và NEAR Protocol, dự án hứa hẹn mang đến cơ hội kiếm token thông qua các hoạt động đóng góp dữ liệu và sở hữu NFT như DataBabies. Airdrop của PublicAI, gắn liền với chương trình Voyage1.0 (tháng 4-5/2024), từng được kỳ vọng là cơ hội vàng cho người tham gia.
Tuy nhiên, thực tế lại trái ngược hoàn toàn. Nhiều người dùng cho biết họ đã đầu tư thời gian và tiền bạc để tích lũy điểm số, nhưng chỉ nhận được số token ít ỏi. Một người dùng bức xúc chia sẻ: “Tôi tích lũy hơn 225.000 điểm, nhưng chỉ nhận được 10,18 token. Đây là trò đùa sao?”. Có trường hợp còn tệ hơn, khi người chơi dù đạt hơn 30.000 điểm vẫn bị thông báo “không đủ điều kiện” nhận thưởng.
my point 46k just 10.45 public why they just 26k got 1992.22 ? that's unfair ??? pic.twitter.com/eB4LpOXjS0
— ahusin ADL (@ahumairroh1) August 15, 2025
Website sập, niềm tin lao dốc
Quá trình nhận thưởng airdrop cũng gặp nhiều trục trặc. Trang web chính thức của PublicAI (token.publicai.io/airdrop) liên tục bị sập trong ngày phát hành token (15/8/2025), khiến người dùng không thể kiểm tra hoặc nhận thưởng. Một thành viên cộng đồng phàn nàn: “Website kiểm tra airdrop bị sập, đội ngũ không phát thưởng đúng hẹn. Đây rõ ràng là hành vi lừa đảo”. Sự thiếu minh bạch trong tiêu chí phân bổ token càng đổ thêm dầu vào lửa. Nhiều người cho rằng dự án ưu ái những người sở hữu NFT DataBabies, trong khi phần lớn người dùng thông thường bị bỏ rơi.
Cộng đồng còn đặt câu hỏi về việc PublicAI yêu cầu người dùng trả phí giao dịch trên blockchain NEAR hoặc Solana, có thể lên đến 15 USD, nhưng phần thưởng nhận về lại không tương xứng. Điều này khiến nhiều người cảm thấy họ bị “lùa gà”, tức là bị dụ dỗ tham gia để rồi mất phí mà không thu được lợi ích.
Lời cảnh báo từ chính dự án
Giữa làn sóng chỉ trích, PublicAI đã lên tiếng cảnh báo về các trang web giả mạo lợi dụng danh tiếng dự án để lừa đảo. Đội ngũ nhấn mạnh: “Chỉ sử dụng link chính thức của chúng tôi để kiểm tra và nhận thưởng”. Tuy nhiên, những lời cảnh báo này không làm dịu đi sự thất vọng. Nhiều người dùng cho rằng dự án đã không làm tốt việc quản lý airdrop, dẫn đến sự hỗn loạn và mất niềm tin.
Các chuyên gia crypto nhận định, mô hình airdrop như PublicAI không phải là mới. Nhiều dự án DePIN (mạng lưới hạ tầng phi tập trung) từng sử dụng chiêu bài tương tự: thu hút người dùng bằng hứa hẹn phần thưởng lớn, nhưng đến khi phát hành token thì lại gây thất vọng. Một số ý kiến trên mạng xã hội X còn gọi đây là “hành vi khai thác cộng đồng”, khi dự án thu lợi từ dữ liệu người dùng mà không đền đáp xứng đáng.
Liệu có phải là scam?
Dù bị gán mác “scam”, PublicAI vẫn có những dấu hiệu cho thấy dự án không hoàn toàn là lừa đảo. Token $PUBLIC đã được niêm yết trên các sàn giao dịch lớn như Binance, KuCoin, MEXC và Bitget, chứng tỏ dự án có sự đầu tư và hậu thuẫn nhất định. Việc huy động 2 triệu USD và các quan hệ đối tác với NEAR, Solana cũng là điểm cộng về uy tín.
Tuy nhiên, cách triển khai airdrop thiếu minh bạch và phần thưởng không như kỳ vọng đã khiến PublicAI mất điểm nghiêm trọng. Một số người dùng còn so sánh dự án với các vụ “rug pull” (lừa đảo rút vốn) trong quá khứ, dù chưa có bằng chứng cụ thể về hành vi này. Cộng đồng crypto, vốn đã quen với những cú sốc trong ngành, đang kêu gọi game thủ và nhà đầu tư cẩn trọng hơn khi tham gia các dự án tương tự.
Bài học cho cộng đồng crypto
Vụ việc của PublicAI một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự rủi ro trong các chương trình airdrop. Người chơi cần kiểm tra kỹ thông tin, chỉ sử dụng các kênh chính thức và tránh những lời mời gọi hấp dẫn nhưng thiếu minh bạch. Các cơ quan chức năng, như FBI, cũng từng cảnh báo về các vụ lừa đảo liên quan đến NFT và airdrop, khi kẻ gian lợi dụng lòng tin của người dùng để chiếm đoạt tài sản.
Cộng đồng crypto Việt Nam, vốn rất sôi nổi trong các dự án DePIN, cần rút ra bài học từ PublicAI. Trước khi đổ thời gian và tiền bạc vào bất kỳ airdrop nào, hãy nghiên cứu kỹ lưỡng (DYOR – Do Your Own Research) và luôn cảnh giác với những lời hứa hẹn “ngọt như mía lùi”. Làng game và crypto vẫn còn nhiều cơ hội, nhưng chỉ những người tỉnh táo mới có thể tránh được những cú “lùa gà” đầy rủi ro.