Nhà đồng sáng lập Ethereum, Vitalik Buterin, vừa công bố một cương lĩnh kỹ thuật đầy tham vọng, vạch ra lộ trình thay thế hoàn toàn “trái tim” của mạng lưới bằng cấu trúc cây trạng thái nhị phân và hướng tới việc thay thế máy ảo EVM truyền thống.
Trong một bài đăng mang tính định hướng chiến lược vào Chủ nhật (01/03/2026), “kiến trúc sư trưởng” Vitalik Buterin đã khẳng định rằng những sửa đổi nhỏ giọt (incrementalism) sẽ không thể giải quyết triệt để các vấn đề hiệu suất của Ethereum. Thay vào đó, mạng lưới cần những thay đổi mang tính “cách mạng” về kiến trúc để đập tan các nút thắt cổ chai đang kìm hãm khả năng mở rộng.
Theo Vitalik, hai thành phần là Cây trạng thái (State Tree) và Máy ảo (VM) hiện đang chiếm tới hơn 80% gánh nặng trong việc tạo bằng chứng (proving bottleneck). Do đó, việc cải tổ hai thành phần này là “mệnh lệnh bắt buộc” để đạt được các mục tiêu dài hạn.
1. Cây Trạng Thái Nhị Phân: Cuộc “Đại Phẫu” Dữ Liệu (EIP-7864)
Trọng tâm đầu tiên của kế hoạch là đề xuất EIP-7864, nhằm thay thế cấu trúc cây Hexary Keccak Merkle Patricia Tree hiện tại bằng một Cây nhị phân (Binary Tree) sử dụng hàm băm hiệu quả hơn.
- Hiệu quả vượt trội: Thiết kế nhị phân sẽ tạo ra các nhánh Merkle ngắn hơn gấp 4 lần so với cấu trúc hiện nay. Điều này giúp giảm đáng kể băng thông dữ liệu cho các máy khách nhẹ (light clients) như Helios.
- Tăng tốc độ xử lý: Việc chuyển đổi hàm băm sang Blake3 hoặc một biến thể của Poseidon có thể mang lại hiệu suất tạo bằng chứng tăng từ 3 đến 100 lần.
- Thay đổi chiến lược: Đề xuất này đánh dấu sự thay đổi so với kế hoạch sử dụng Verkle Trees trước đây, do lo ngại về các lỗ hổng bảo mật trước máy tính lượng tử.
Now, execution layer changes. I've already talked about account abstraction, multidimensional gas, BALs, and ZK-EVMs.
— vitalik.eth (@VitalikButerin) March 1, 2026
I've also talked here about a short-term EVM upgrade that I think will be super-valuable: a vectorized math precompile (basically, do 32-bit or potentially…
2. Tầm Nhìn Về Máy Ảo Mới: Tạm Biệt EVM, Cháo Đón RISC-V?
Ở mặt trận thứ hai, Vitalik tái khẳng định đề xuất táo bạo về việc thay thế Máy ảo Ethereum (EVM) bằng RISC-V – kiến trúc tập lệnh mã nguồn mở đang được hầu hết các bộ tạo bằng chứng ZK (Zero-Knowledge) sử dụng.
Vitalik lập luận: “Mục đích của Ethereum là tính tổng quát, và nếu EVM không đủ tốt để đáp ứng nhu cầu đó, chúng ta nên giải quyết vấn đề trực diện và tạo ra một VM tốt hơn”.
Lộ trình chuyển đổi dự kiến gồm 3 giai đoạn:
- Sử dụng RISC-V cho các hợp đồng biên dịch trước (precompiles).
- Cho phép người dùng triển khai hợp đồng thông minh viết bằng RISC-V.
- “Nghỉ hưu” hoàn toàn EVM bằng cách chuyển đổi nó thành một hợp đồng thông minh chạy trên máy ảo mới.
Tuy nhiên, đề xuất này vẫn đang vấp phải sự phản biện từ các nhà nghiên cứu của Offchain Labs (đội ngũ đứng sau Arbitrum), những người cho rằng WebAssembly (WASM) mới là lựa chọn dài hạn tốt hơn cho định dạng hợp đồng thông minh.
Bối Cảnh Các Bản Nâng Cấp Năm 2026
Những đề xuất này được đưa ra trong bối cảnh Ethereum đang chuẩn bị cho hai bản nâng cấp quan trọng trong năm 2026:
- Glamsterdam (Nửa đầu 2026): Tập trung vào cải thiện lớp thực thi và công bằng MEV.
- Hegota (Nửa cuối 2026): Dự kiến giải quyết các vấn đề về dữ liệu lịch sử và trừu tượng hóa tài khoản.
Với tư duy “dám nghĩ dám làm”, Vitalik Buterin đang chèo lái con thuyền Ethereum vượt qua những giới hạn cũ kỹ để vươn tới một kỷ nguyên hiệu suất và bảo mật mới.