Nhà đồng sáng lập Ethereum kêu gọi chuyển đổi mô hình sang công cụ phòng ngừa rủi ro thực tế thay vì dựa vào “ý kiến thiếu hiểu biết” của nhà đầu tư lẻ.

Nhà đồng sáng lập Ethereum Vitalik Buterin mới đây bày tỏ lo ngại về xu hướng lệch lạc của các thị trường dự đoán, cho rằng lĩnh vực này đang “hội tụ quá mức” vào cá cược giá tiền mã hóa ngắn hạn, cá cược thể thao và các hình thức mang tính kích thích dopamine nhưng thiếu giá trị thông tin xã hội lâu dài. Trong bài đăng trên X hôm 14/2, Buterin – cũng là nhà đầu tư của nền tảng Polymarket – kêu gọi ngành công nghiệp chuyển hướng sang phát triển công cụ phòng ngừa rủi ro dựa trên trí tuệ nhân tạo, gắn với chi tiêu thực tế như nhà ở, thực phẩm và giao thông.

Buterin chia người tham gia thị trường thành hai nhóm: “nhà giao dịch thông minh” kiếm lời từ thông tin chính xác và “người thua tiền” hấp thụ khoản lợi nhuận đó. Ông nhận định nhóm thứ hai hiện bị chi phối bởi nhà đầu tư lẻ mang tính cờ bạc, khiến các nền tảng phụ thuộc vào mô hình này có nguy cơ xây dựng cộng đồng khuyến khích giao dịch thiếu căn cứ. “Không có gì sai về mặt đạo đức khi kiếm tiền từ những ý kiến thiếu hiểu biết”, Buterin viết, “nhưng vẫn tồn tại điều gì đó ‘bị nguyền rủa’ khi quá phụ thuộc vào điều này”.

Giải pháp ông đề xuất là chuyển đổi thị trường dự đoán thành công cụ phòng ngừa rủi ro tổng quát. Theo đó, thị trường on-chain sẽ gắn với chỉ số giá các nhóm hàng hóa và dịch vụ theo khu vực. Người dùng chạy mô hình AI ngôn ngữ lớn cục bộ để phân tích thói quen chi tiêu cá nhân, từ đó xây dựng “giỏ vị thế” tùy chỉnh trên thị trường dự đoán, đại diện cho khoản chi dự kiến trong tương lai.

Ý tưởng này nối tiếp dòng suy nghĩ Buterin phát triển suốt nhiều tháng qua. Tháng 8/2025, ông từng chỉ ra hầu hết thị trường dự đoán lớn không trả lãi, khiến chúng “rất kém hấp dẫn cho mục đích phòng ngừa rủi ro”. Tháng 12, ông đề xuất thị trường tương lai gas trustless trên Ethereum. Tuần trước, ông phác họa tầm nhìn rộng hơn về giao thoa giữa Ethereum và AI, cho rằng thị trường dự đoán cùng hệ thống quản trị phi tập trung sẽ khả thi hơn nếu dùng AI để mở rộng năng lực phán đoán của con người.

Recently I have been starting to worry about the state of prediction markets, in their current form. They have achieved a certain level of success: market volume is high enough to make meaningful bets and have a full-time job as a trader, and they often prove useful as a…

— vitalik.eth (@VitalikButerin) February 14, 2026

Đề xuất mới nhất còn tiến xa hơn: Buterin cho rằng nếu thị trường dự đoán được định giá bằng tài sản sinh lời như công cụ trả lãi hoặc cổ phiếu được token hóa, chúng có thể thay thế hoàn toàn stablecoin neo đô la và thậm chí cả tiền pháp định. “Chúng ta không cần tiền pháp định chút nào!”, ông viết. “Mọi người có thể nắm giữ cổ phiếu, ETH hoặc bất cứ thứ gì để gia tăng tài sản, và giữ cổ phần thị trường dự đoán cá nhân hóa khi cần sự ổn định”.

Quan điểm này ăn khớp với nhận định của Buterin hồi tháng 1 về tính mong manh cấu trúc của stablecoin phi tập trung, khi ông nghi ngờ liệu tài sản neo đô la có duy trì được tính bền vững trong 20 năm tới hay không. Ông kêu gọi ngành thị trường dự đoán “hãy xây dựng thế hệ tài chính tiếp theo, đừng tạo ra rác rưởi doanh nghiệp”.

Phê bình này xuất hiện trong bối cảnh lĩnh vực thu hút sự quan tâm mạnh mẽ từ tổ chức. Kalshi và Polymarket xử lý tổng cộng 44 tỷ USD khối lượng giao dịch năm 2025, với định giá lần lượt 11 tỷ USD và 9 tỷ USD sau các vòng gọi vốn lớn. Jump Trading mới đây đồng ý đóng vai trò nhà tạo lập thị trường cho cả hai nền tảng đổi lấy cổ phần, trong khi Coinbase vừa triển khai thị trường dự đoán tại 50 bang Mỹ thông qua hạ tầng của Kalshi.

Dù vậy, Buterin cảnh báo mô hình hiện tại dễ sụp đổ trong thị trường gấu do phụ thuộc quá mức vào dòng tiền ngắn hạn. Việc chuyển đổi sang công cụ phòng ngừa rủi ro thực tế không chỉ nâng cao giá trị xã hội mà còn giúp thị trường dự đoán tồn tại bền vững qua các chu kỳ kinh tế. Và thị trường dự đoán sẽ cần chứng minh khả năng vượt qua ranh giới giữa cờ bạc và công cụ tài chính thực thụ trong những năm tới.