Gần bốn tháng sau khi hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đạt được thỏa thuận ngừng bắn thương mại, các nhà sản xuất chip Mỹ vẫn vật lộn với tình trạng khan hiếm nguyên liệu đất hiếm.

Báo cáo từ Reuters cho thấy các nhà cung cấp nguyên liệu đất hiếm cho ngành bán dẫn vẫn đang đối mặt với nguồn cung hạn chế, dù Mỹ và Trung Quốc đã đạt được thỏa thuận ngừng leo thang chiến tranh thương mại từ tháng 10/2025. Các công ty Mỹ gặp khó khăn trong việc xin giấy phép xuất khẩu từ Trung Quốc cho scandium – nguyên liệu thiết yếu sản xuất chip 5G trên smartphone và trạm phát sóng di động.

Yêu cầu về giấy phép không chỉ áp dụng với scandium mà còn với hầu hết đất hiếm có nguồn gốc Trung Quốc được sử dụng để sản xuất chip logic từ 14nm trở xuống hoặc chip nhớ từ 256 lớp trở lên. Các nhà xuất khẩu phải khai báo người dùng cuối để được cấp phép, tạo ra rào cản đáng kể cho các doanh nghiệp Mỹ.

Trung Quốc lần đầu áp dụng hạn chế với khoáng sản quan trọng vào tháng 12/2024, nhưng biện pháp kiểm soát xuất khẩu mạnh nhất được đưa ra vào tháng 4/2025 nhằm đáp trả thuế quan từ chính quyền Tổng thống Donald Trump. Đáng chú ý, Bắc Kinh không chỉ hạn chế nguyên liệu mà còn kiểm soát cả công nghệ và phương pháp xử lý, khiến các quốc gia khác khó lòng lấp đầy khoảng trống nguồn cung.

Gần một tháng sau thỏa thuận ngừng bắn, Trung Quốc đã cấp lô giấy phép xuất khẩu đất hiếm đầu tiên, nhưng chỉ dành cho các khách hàng cụ thể. Điều này đồng nghĩa với việc nhiều doanh nghiệp vẫn chưa thể tiếp cận nguồn nguyên liệu. Một số nhà sản xuất chip Mỹ đã kêu gọi chính phủ hỗ trợ, với quan chức Mỹ nhận định: “Ngành bán dẫn đang là mục tiêu nhắm đến”.

Tình trạng này dự kiến trở thành chủ đề thảo luận chính trong chuyến thăm Bắc Kinh của ông Trump vào cuối tháng 3 đầu tháng 4/2026. Trong khi đó, chính quyền Mỹ đang xây dựng kho dự trữ chiến lược cho khoáng sản quan trọng, tương tự kho dự trữ dầu mỏ được thiết lập năm 1975. Sáng kiến Pax Silica cũng được thành lập nhằm chuyển hướng chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu ra khỏi Trung Quốc, với Ấn Độ chính thức tham gia từ tháng này.

Với việc Trung Quốc cung cấp gần 61% nguồn đất hiếm toàn cầu, lợi thế về khai thác và tinh chế khiến quốc gia này chiếm vị trí thống trị. Mỹ và các đồng minh như Canada, Australia đang chạy đua tìm kiếm giải pháp thay thế, nhưng quá trình này có thể mất nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ để bắt kịp.