Một nghiên cứu mới đây từ Đại học King’s College London đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về rủi ro an toàn của AI trong lĩnh vực quân sự. Khi được đưa vào các tình huống giả lập khủng hoảng, các mô hình ngôn ngữ lớn hàng đầu hiện nay như GPT-5.2, Claude Sonnet 4 và Gemini 3 Flash đã cho thấy xu hướng leo thang xung đột cực đoan, với việc sử dụng vũ khí hạt nhân chiến thuật trong hầu hết các kịch bản.

Cuộc đấu trí nguy hiểm của các “bộ não” nhân tạo

Giáo sư Kenneth Payne đã thực hiện một loạt các thử nghiệm (wargames), trong đó các mô hình AI được yêu cầu đóng vai trò là lãnh đạo của các cường quốc hạt nhân. Bối cảnh chính trị được thiết lập tương tự thời kỳ Chiến tranh Lạnh, với 7 kịch bản giả định bao gồm tranh chấp lãnh thổ, khủng hoảng đồng minh, chạy đua tài nguyên chiến lược hay các tình huống “ngàn cân treo sợi tóc” khác.

Trong thí nghiệm này, các AI có toàn quyền quyết định hành động, từ đàm phán ngoại giao, đầu hàng cho đến việc triển khai quân sự thông thường và thậm chí là phát động tấn công hạt nhân toàn diện.

Những con số biết nói về sự hủy diệt

Kết quả thu được từ 21 trận đấu giả lập là vô cùng đáng lo ngại:

• 95% tỷ lệ sử dụng vũ khí hạt nhân: Trong 20 trên tổng số 21 trận đấu, ít nhất một mô hình AI đã quyết định sử dụng vũ khí hạt nhân chiến thuật.
• 3 lần tấn công chiến lược: Đã có 3 trường hợp leo thang thành các cuộc tấn công hạt nhân chiến lược (hủy diệt diện rộng). Cụ thể, GPT-5.2 đã hai lần phát động tấn công do sự mơ hồ của thông tin chiến trường (fog of war), trong khi Gemini 3 Flash đã một lần đưa ra quyết định chủ động tấn công hạt nhân để kết thúc cuộc chiến.
• Không có sự xuống thang: Đáng sợ hơn cả, trong suốt 329 lượt đi của nghiên cứu, không một mô hình nào lựa chọn các giải pháp giảm leo thang căng thẳng (de-escalation).

Các nhà nghiên cứu nhận định rằng, AI dường như coi việc sử dụng vũ khí hạt nhân chiến thuật là một “rủi ro có thể quản lý được” thay vì là một thảm họa cần tránh bằng mọi giá. Tỷ lệ sử dụng vũ khí hạt nhân trong giả lập này cao hơn bất kỳ tiền lệ lịch sử nào của con người.

Lời cảnh tỉnh cho tương lai

Mặc dù đây chỉ là các kịch bản giả lập, nhưng kết quả này đặt ra những câu hỏi nghiêm túc về an toàn AI, đặc biệt trong bối cảnh các công ty công nghệ lớn như Anthropic đang chịu áp lực phải nới lỏng các quy tắc an toàn để cạnh tranh.

Nghiên cứu gợi nhớ đến bộ phim kinh điển WarGames (1983), nơi một siêu máy tính suýt gây ra Thế chiến thứ III. Tuy nhiên, khác với bộ phim khi máy tính cuối cùng đã học được bài học về sự hủy diệt lẫn nhau, các AI hiện đại trong nghiên cứu này dường như chưa biết điểm dừng. Dù chưa được trao quyền kiểm soát nút bấm hạt nhân thực sự, nhưng việc những người ra quyết định có thể tham khảo ý kiến của AI trong những giây phút căng thẳng là một rủi ro hiện hữu không thể xem thường.