Steam Controller: Tự do, nhiều tùy biến, nhưng chỉ hay với Steam

Steam Controller không phải là tay cầm bắt buộc phải có để chơi game PC trên ghế sofa. Người chơi hoàn toàn có thể dùng Xbox Controller, DualSense hoặc nhiều mẫu tay cầm phổ thông khác. Nhưng nếu đã quen với Steam Deck, thích hệ thống Steam Input và muốn mang gần như toàn bộ cách điều khiển của handheld Valve lên màn hình TV, đây là một thiết bị rất đáng chú ý.

Điểm mạnh của Steam Controller không nằm ở một tính năng đơn lẻ. Nó nằm ở triết lý thiết kế: trao cho người chơi nhiều cách nhập liệu nhất có thể, rồi để họ tự quyết định dùng bao nhiêu trong số đó.

Thiết kế quen thuộc với người dùng Steam Deck

Ngay từ cái nhìn đầu tiên, Steam Controller tạo cảm giác khá “dày” và nhiều chi tiết. Hai touchpad, hai cần analog đối xứng, cụm nút kiểu PlayStation, dãy phím hệ thống và bốn nút sau lưng khiến thiết bị trông có phần cồng kềnh. Nhưng khi cầm thực tế, tay cầm này dễ chịu hơn vẻ ngoài của nó.

Trọng lượng khoảng 292 gram, tương đương một tay cầm Xbox Series X/S nếu tính cả pin AA. Nó nặng hơn DualSense, nhưng không tới mức gây khó chịu. Phần tay nắm dài giúp phân bổ lực tốt, nhờ vậy cảm giác cầm ổn định khi chơi lâu.

Thiết kế nhựa đen nhám, nút bấm và D-pad đều gợi nhớ rõ đến Steam Deck. Điểm nâng cấp đáng chú ý nằm ở cần analog TMR, loại cần dùng công nghệ từ tính để giảm nguy cơ drift theo thời gian. Đây là cải tiến rất thực tế, nhất là khi lỗi drift vẫn là nỗi ám ảnh của nhiều người dùng tay cầm hiện nay.

Bốn nút sau lưng là nâng cấp đáng giá

Nếu từng dùng Steam Deck, người chơi có thể không quá ấn tượng với bốn nút sau lưng của máy, bởi chúng khá phẳng và không thật sự dễ bấm. Steam Controller xử lý điểm này tốt hơn nhiều.

Các nút sau lưng nằm tự nhiên ở phần tay nắm, dễ chạm, dễ dùng và có tính ứng dụng rõ ràng trong nhiều game. Với game đối kháng, hành động, bắn súng hoặc thể thao, việc gán thêm thao tác vào các nút này giúp giảm phụ thuộc vào tổ hợp phím khó bấm. Đây là lợi thế mà tay cầm phổ thông thường không có, trừ khi người chơi mua các mẫu cao cấp như Xbox Elite hay DualSense Edge.

Ở mức giá 99 USD, Steam Controller đứng ở vùng giữa: đắt hơn tay cầm cơ bản, nhưng rẻ hơn khá nhiều so với các mẫu chuyên nghiệp. Xét số lượng tính năng, vị trí này tương đối hợp lý.

Steam Input là linh hồn, nhưng cũng là điều kiện ràng buộc

Steam Controller chỉ thật sự phát huy giá trị khi đi cùng Steam Input. Đây là hệ thống tùy biến rất sâu, cho phép chỉnh gần như mọi nút bấm, touchpad, gyro, back button và cả từng profile theo từng game.

Với người dùng quen Steam Deck, đây là thiên đường. Bạn có thể biến touchpad thành chuột, chỉnh gyro để hỗ trợ ngắm, gán phím tắt vào nút sau lưng, hoặc tạo những layout riêng cho từng tựa game. Những game đã tối ưu cho Steam Deck thường hoạt động khá trơn tru ngay từ đầu, gần như không cần chỉnh nhiều.

Nhưng với người mới, Valve vẫn chưa làm đủ tốt phần hướng dẫn. Tay cầm này mặc định cho cảm giác “cứ dùng đi rồi tự mò”. Điều đó đúng với tinh thần PC gaming, nhưng lại chưa thân thiện với người mua phổ thông. Một thiết bị nhiều tính năng như vậy cần phần tutorial rõ ràng hơn, đặc biệt với các tính năng như Grip Sense, gyro hay touchpad.

Chơi trong Steam rất tốt, ra ngoài Steam là câu chuyện khác

Vấn đề lớn nhất của Steam Controller là nó không thật sự muốn sống ngoài Steam.

Khi dùng với game trong Steam, trải nghiệm nhìn chung ổn định. Nhiều game nhận tay cầm tốt, profile có sẵn hoạt động hợp lý, Big Picture giúp việc chơi trên TV liền mạch hơn. Với những game như Resident Evil, SoulCalibur hay các game chiến thuật cần trỏ chuột, tay cầm này có thể tạo ra cảm giác rất tiện.

Nhưng với game ngoài Steam, mọi thứ phức tạp hơn. Người chơi có thể thêm game ngoài vào thư viện Steam, nhưng không phải lúc nào trải nghiệm cũng mượt. Các launcher như Epic Games vẫn thiên về chuột và bàn phím, khiến việc điều hướng bằng tay cầm trở nên khó chịu. Một số game không đổi biểu tượng phím đúng cách, hoặc cần chỉnh profile thủ công mới hoạt động ổn.

Đây là điểm khác biệt lớn so với Xbox Controller. Tay cầm của Microsoft không nhiều trò bằng Steam Controller, nhưng gần như cắm vào là dùng được ở mọi nơi. Steam Controller thì ngược lại: mạnh hơn nếu bạn chịu sống trong hệ sinh thái Steam, yếu hơn nếu bạn chơi game phân tán qua nhiều launcher.

Touchpad, gyro và Grip Sense: hay, nhưng không phải ai cũng cần

Steam Controller đem gần như toàn bộ “kho vũ khí nhập liệu” của Steam Deck sang tay cầm rời. Touchpad giúp chơi game chiến thuật, mô phỏng hoặc điều hướng con trỏ dễ hơn. Gyro có thể hữu ích với người quen ngắm bằng chuyển động. Grip Sense cho phép tay cầm nhận biết khi người chơi đang cầm thiết bị, từ đó bật hoặc tắt một số thao tác theo ngữ cảnh.

Những tính năng này rất Valve: thông minh, linh hoạt, mở rộng khả năng chơi game PC bằng tay cầm. Nhưng chúng cũng phụ thuộc rất nhiều vào thói quen người dùng. Nếu bạn chỉ muốn một tay cầm để chơi game hành động, đua xe hoặc nhập vai theo kiểu truyền thống, có thể bạn sẽ chẳng dùng tới một nửa tính năng.

Điểm tích cực là Valve không ép người chơi phải dùng hết. Bạn có thể coi Steam Controller như một tay cầm Xbox mang logo Steam, rồi từ từ khám phá thêm khi cần. Nhưng nếu dùng theo cách đó, giá trị khác biệt của nó cũng giảm đi đáng kể.

Pin tốt, dock sạc tiện

Valve công bố thời lượng pin hơn 35 giờ, tùy cách dùng. Trong thực tế, con số này đã đủ tốt cho một tay cầm không dây hiện đại. Quan trọng hơn, Steam Controller đi kèm Steam Controller Puck, vừa đóng vai trò đầu thu 2,4GHz, vừa là đế sạc từ tính.

Đây là chi tiết rất đáng khen. Thay vì phải nhớ cắm dây sau mỗi buổi chơi, người dùng chỉ cần đặt tay cầm lên puck để sạc. Cảm giác này tiện hơn nhiều so với việc thay pin AA như tay cầm Xbox, dù về lâu dài pin tích hợp vẫn sẽ có tuổi thọ giới hạn.

Việc hỗ trợ Bluetooth và USB-C có dây cũng giúp tay cầm linh hoạt hơn, dù chế độ 2,4GHz qua puck vẫn là lựa chọn hợp lý nhất nếu ưu tiên độ ổn định.

Không phải tay cầm cho tất cả

Steam Controller là một sản phẩm tốt, nhưng không phổ thông theo nghĩa tuyệt đối. Nó sinh ra cho người chơi PC, đặc biệt là người đã quen Steam Deck hoặc thường xuyên dùng Steam Big Picture trên TV. Trong nhóm đó, nó là một cầu nối rất tự nhiên giữa handheld, PC phòng khách và hệ sinh thái Steam.

Ngược lại, nếu bạn chơi nhiều game trên Epic, Battle.net, Ubisoft Connect hoặc console, một tay cầm Xbox, DualSense hay Switch Pro có thể hợp lý hơn. Chúng rẻ hơn, đơn giản hơn và ít buộc người dùng phải đi qua Steam.

Kết luận

Steam Controller là một thiết bị rất đúng chất Valve. Nó không cố đơn giản hóa mọi thứ tới mức ai cũng dùng giống nhau, mà mở ra một bộ công cụ phong phú để người chơi tự tạo cách điều khiển phù hợp với mình. Với người yêu Steam Deck, đây gần như là tay cầm phòng khách mà họ chờ đợi.

Tuy nhiên, sự phụ thuộc vào Steam cũng là giới hạn lớn nhất. Tay cầm này không phải lựa chọn tối ưu cho mọi hệ sinh thái, và càng không phải sản phẩm dành cho người chỉ muốn cắm vào rồi chơi ở bất kỳ launcher nào.

Nếu phần lớn đời sống gaming của bạn nằm trong Steam, đây là một tay cầm rất đáng mua. Nếu không, nó vẫn hay, nhưng chưa chắc đã hợp.