REVIEW | Zero Parades: For Dead Spies – Một điệp vụ vẫn đủ sức ám ảnh

Zero Parades: For Dead Spies là một trò chơi bước ra dưới cái bóng quá lớn của Disco Elysium. Điều đó vừa là lợi thế, vừa là gánh nặng. Lợi thế vì ZA/UM vẫn nắm trong tay kinh nghiệm xây dựng một RPG không chiến đấu, nặng đối thoại, giàu lựa chọn và đặt trọng tâm vào chữ nghĩa. Gánh nặng vì mọi chi tiết của trò chơi mới này, từ góc nhìn isometric đến hệ thống kỹ năng nội tâm, đều khó tránh khỏi việc bị đem ra so sánh với một trong những RPG đặc sắc nhất thập kỷ trước.

Sapo: Zero Parades: For Dead Spies chưa đạt tới độ kỳ vĩ của Disco Elysium, nhưng vẫn là một RPG gián điệp xuất sắc, giàu chi tiết, sắc sảo trong cách viết và rất đáng chơi với những ai thích lựa chọn phân nhánh, nhân vật phức tạp và một thế giới đầy vết nứt chính trị.

Một mở đầu quen thuộc, nhưng đổi màu sang gián điệp

Trò chơi mở màn bằng một cảnh rất dễ gợi nhớ Disco Elysium. Nhân vật chính tỉnh dậy trong một căn hộ bẩn thỉu, đầu óc mơ hồ, nhiệm vụ chưa rõ, còn đồng đội thì gần như không thể giúp gì thêm. Nhưng thay vì một thám tử sa đọa trong cơn khủng hoảng hiện sinh, người chơi vào vai Hershel Wilk, mật danh Cascade, một điệp viên đang thực hiện nhiệm vụ tại thành phố Portofiro.

Hershel là thành viên của Operant Bureau, cơ quan tình báo thuộc Superbloc, một siêu quốc gia cộng sản trong thế giới của game. Cô từng thất bại trong một nhiệm vụ trước đó tại Portofiro, để lại nhiều hệ quả không dễ gột rửa. Lần trở lại này vì thế không chỉ là một điệp vụ mới, mà còn là cơ hội để nhân vật đối diện với quá khứ và tìm lại vị trí của mình trong một bộ máy vốn không dành nhiều chỗ cho sự yếu đuối.

Khác với Disco Elysium, Zero Parades chọn tông điệp viên rõ hơn. Không khí của game nghiêng về sự mờ ám, nghi kỵ, thao túng và những vùng xám đạo đức. Nó gợi nhớ tinh thần tiểu thuyết gián điệp kiểu John le Carré, nơi không có thắng lợi sạch sẽ, không có bên nào hoàn toàn trong sáng và mọi quyết định đều có thể để lại hậu quả âm ỉ.

Cái bóng Disco Elysium vẫn quá rõ

Về cấu trúc, Zero Parades đi rất gần với công thức cũ của ZA/UM. Đây là một RPG không có combat truyền thống, vận hành chủ yếu bằng đối thoại, khám phá, kiểm tra kỹ năng và lựa chọn phân nhánh. Nhân vật có các kỹ năng đại diện cho những phần khác nhau trong tâm trí, thường xuyên chen vào cuộc trò chuyện để bình luận, gợi ý hoặc gây nhiễu.

Vấn đề là các kỹ năng này chưa đạt được cá tính riêng như Disco Elysium. Trong Disco Elysium, mỗi kỹ năng gần như là một nhân vật độc lập trong đầu người chơi, có giọng nói, lập trường và cách diễn đạt riêng. Ở Zero Parades, các phần nội tâm của Hershel thường cho cảm giác tương đối giống nhau, thiếu ranh giới rõ ràng về cá tính lẫn giọng văn.

Điều này khiến hệ thống tâm trí, vốn là một trong những điểm đặc sắc nhất của kiểu RPG này, chưa thật sự bùng nổ. Người chơi vẫn nhận được nhiều thông tin hay, nhiều lời bình sắc và không ít câu thoại thú vị, nhưng ít khi có cảm giác đang bị nhiều giọng nói khác nhau kéo xé từ bên trong. Đây là điểm khiến Zero Parades có lúc giống một bản kế thừa còn thiếu bản lĩnh riêng, thay vì một bước tiến hoàn toàn độc lập.

Khi game tự tin là chính mình, mọi thứ sáng lên

May mắn là Zero Parades không chỉ biết bắt chước. Khi tập trung vào thế mạnh gián điệp, game trở nên sắc nét và hấp dẫn hơn nhiều. Portofiro là một thành phố sống động, có lịch sử, có vết thương, có các tầng quyền lực đang va chạm dưới bề mặt đời sống thường ngày.

Đối lập với Superbloc là Illuminated Empire, hay La Luz, một nhà nước techno-fascist từng là đế quốc thuộc địa lớn và hiện tìm cách giành lại ảnh hưởng bằng chiến thắng văn hóa. Sự xâm nhập ấy không chỉ nằm trong các tuyên bố chính trị, mà len vào phim hoạt hình, thời trang, truyền thông, thuyết âm mưu và cả cách người dân thành phố tiêu dùng. Nhờ vậy, Portofiro không chỉ là phông nền cho một vụ án gián điệp, mà là một không gian xã hội có sức sống riêng.

Những nhân vật phụ tại đây cũng thường có điều đáng nhớ. Một người bán hàng có cha mất tích vì các thuyết âm mưu. Một nhóm trẻ bị mê hoặc bởi phim hoạt hình tuyên truyền. Một người đàn ông mắc nợ vì chạy theo thời trang nhập khẩu từ La Luz. Các mảnh đời này không chỉ làm dày thế giới, mà còn cho thấy cuộc chiến ý thức hệ trong game không diễn ra bằng những bài diễn văn lớn, mà qua từng thói quen, ham muốn và nỗi sợ của con người.

Lối viết sắc, vui và đủ độc

ZA/UM vẫn cho thấy năng lực viết đáng nể. Văn phong của Zero Parades sắc, dày, nhiều lớp và thỉnh thoảng rất hài hước. Game có thể chuyển từ mưu đồ chính trị sang một cuộc trò chuyện đời thường, rồi bất ngờ mở ra một lát cắt về lịch sử, tâm lý hoặc hệ tư tưởng mà không làm người chơi thấy bị rơi khỏi thế giới.

Dù vậy, không phải lúc nào trò chơi cũng kiểm soát tốt giọng điệu. Một vài đoạn cố tình đi theo hướng kỳ quặc, siêu thực hoặc phóng đại quá mức, như thể muốn nhắc người chơi rằng đây vẫn là sản phẩm của studio từng làm Disco Elysium. Những khoảnh khắc này đôi lúc hơi gượng, vì chúng không phải lúc nào cũng phục vụ đúng nhân vật Hershel hay màu sắc gián điệp của câu chuyện.

Có thể thấy Zero Parades hay nhất khi không cố chứng minh mình giống Disco Elysium. Khi nó tập trung vào điệp vụ, đạo đức nghề nghiệp, sự sụp đổ của lòng tin và cảm giác mắc kẹt giữa các guồng máy chính trị, trò chơi tạo được chất riêng rất rõ.

Hệ thống stress giúp lựa chọn có thêm sức nặng

Bổ sung quan trọng nhất về mặt cơ chế là hệ thống ba trạng thái gắn với ba nhóm năng lực chính: Fatigue cho Action, Anxiety cho Relation và Delirium cho Intellect. Mỗi trạng thái có thanh riêng, tăng giảm tùy theo hành động, sự kiện và lựa chọn của người chơi. Nếu vượt ngưỡng, nhân vật buộc phải giảm một kỹ năng liên quan.

Cơ chế này khiến việc nhập vai điệp viên trở nên hợp lý hơn. Hershel có thể tự ép bản thân để tăng cơ hội vượt qua một skill check, nhưng đổi lại phải chịu áp lực tâm lý hoặc thể chất cao hơn. Người chơi cũng có thể dùng thuốc lá, rượu, chất kích thích hoặc đồ uống để điều chỉnh các trạng thái này, đôi khi hạ một nguy cơ bằng cách đẩy nguy cơ khác lên.

Hệ thống này “game hóa” hơn Disco Elysium, nhưng lại hợp với vai trò một đặc vụ được huấn luyện. Người chơi không chỉ chọn câu trả lời đúng, mà còn phải cân nhắc cái giá của việc cố thêm một chút. Đây là một trong những điểm giúp Zero Parades tách mình khỏi người tiền nhiệm.

Thất bại không phải dấu chấm hết

Zero Parades cũng làm rất tốt việc biến thất bại thành một phần của câu chuyện. Nhiều nhiệm vụ có nhiều hướng giải quyết, và một lần kiểm tra kỹ năng thất bại không đơn giản là đóng cửa cơ hội. Nó có thể đẩy người chơi sang một nhánh khác, mở ra cách tiếp cận mới hoặc khiến một nhân vật từng gặp trước đó trở nên quan trọng trong tình huống không ngờ tới.

Cách thiết kế nhiệm vụ phân nhánh giúp game có cảm giác ứng biến rất tốt. Người chơi không chỉ “chọn đúng đường”, mà học cách sống với hậu quả của những quyết định và sai lầm. Đây là phẩm chất đáng quý ở một RPG nặng đối thoại, bởi nó khiến lựa chọn không còn là bài trắc nghiệm đạo đức, mà trở thành quá trình xử lý một tình huống đang liên tục thay đổi.

Bản đồ lớn hơn cũng giúp điều này phát huy. Portofiro có nhiều tuyến đường, nhiều lớp nhiệm vụ giao nhau và nhiều nhân vật có thể bất ngờ trở lại trong một bối cảnh khác. Cảm giác liên kết ấy khiến việc khám phá thành phố luôn đáng giá.

Một RPG xuất sắc, dù chưa chạm tới phép màu cũ

Điểm yếu lớn nhất của Zero Parades là nó chưa thoát hẳn khỏi di sản của Disco Elysium. Một số hệ thống giống quá rõ, một số đoạn viết cố đi theo cái kỳ quặc cũ và các kỹ năng nội tâm chưa đủ cá tính để trở thành dấu ấn riêng. Khi đặt cạnh người tiền nhiệm, trò chơi khó tránh khỏi cảm giác thiếu một chút ma lực hiếm có.

Nhưng nếu không bắt nó phải trở thành Disco Elysium thứ hai, Zero Parades vẫn là một RPG rất mạnh. Nó có thế giới giàu chi tiết, nhân vật đáng nhớ, lối viết sắc sảo, cơ chế lựa chọn nhiều hậu quả và một câu chuyện gián điệp đủ sức kéo người chơi đi tới cuối. Điều quan trọng là game không chỉ kể một vụ điều tra, mà dựng nên một thành phố nơi mọi phe phái, mọi cá nhân và mọi lựa chọn đều có vết nứt riêng.

Kết luận

Zero Parades: For Dead Spies là một trò chơi vừa đáng khen, vừa dễ bị soi xét khắt khe. Nó không đạt tới độ độc đáo của Disco Elysium, và đôi khi còn vấp vào chính nỗ lực gợi lại hào quang đó. Nhưng phía sau những điểm gợn ấy là một RPG gián điệp giàu tham vọng, nhiều chiều sâu và rất đáng chơi.

Với những ai yêu thích RPG đối thoại, lựa chọn phân nhánh và các thế giới hư cấu có nền chính trị phức tạp, đây là một trong những game đáng chú ý nhất hiện nay. Nó không phải phép màu thứ hai của ZA/UM, nhưng là một điệp vụ đủ cuốn để người chơi nhớ lâu sau khi rời Portofiro.

Joy

Executive Editor

Từ lời giới thiệu của người bạn thân, Tùng đã có 10 năm làm việc cho GameN dưới bút danh Joy, đi lên từ một cây viết chỉ chuyên về bóng đá cho đến khi trở thành một BTV cấp cao với tiêu chuẩn riêng trên mỗi bài viết. Yêu thích kiếm hiệp và Tam quốc, sở trường ở các game như Where Winds Meet, Crimson Desert.