Triển lãm SimRacing Expo 2026 cho thấy thể loại đua xe mô phỏng đã phát triển mạnh mẽ như thế nào, trong khi thị trường game đua xe giải trí (arcade) hiện tại gần như chỉ còn tập trung vào một vài thương hiệu.
Sự trỗi dậy của Sim Racing và khoảng trống của Arcade
Tôi trở thành một người đam mê game đua xe từ năm 5 tuổi với Lego Racers trên chiếc PC Windows 95 của cụ tôi. Tình yêu với những cỗ máy tốc độ tiếp tục được nuôi dưỡng qua những pha drift cháy đường cùng chiếc Subaru Impreza Rally Car ’99 trong Gran Turismo 2. Nhưng sim racing (đua xe mô phỏng) lại chưa bao giờ thực sự cuốn hút tôi, và đó đang trở thành một vấn đề lớn khi thể loại này gần như đã đánh bật các tựa game đua xe phổ thông khỏi thị trường.
Trong đại dịch, với chút tiền dư dả sau khi nghỉ việc, tôi đã tậu một bộ Thrustmaster T150 RS — một hệ thống mô phỏng nhập môn với vô lăng, cụm ba bàn đạp và cần số sàn. Tôi cầm lái những chiếc xe độ yêu thích trong Forza Horizon 4 và cố gắng tạo ra các video lái xe “chân thực” như những YouTuber sở hữu các bộ rig (giàn máy) nghìn đô.
Trong thế giới sim racing, giới hạn là bầu trời. Đích đến cuối cùng của thể loại này là một hệ thống phần cứng có khả năng tái tạo mọi rung động nhỏ nhất của chiếc xe trong game thông qua vô lăng phản hồi lực (force-feedback) và ghế ngồi haptic. Dù khá thú vị nhưng tôi nhanh chóng nhận ra: với khoản đầu tư 300 USD (một số tiền không nhỏ cho một game thủ phổ thông), trải nghiệm mang lại vẫn chỉ là một bản sao mờ nhạt của việc lái xe thực tế, trừ khi tôi chịu chi thêm ít nhất 2.000 USD cho một hệ thống ghế phản hồi lực tiêu chuẩn.
Trong khi số lượng người chơi sim racing đã tăng vọt hơn 1000% trong 10 năm qua, thị trường game đua xe phổ thông lại đang thu hẹp dần và gần như chỉ còn sự thống trị của một thương hiệu duy nhất. Số lượng game sim racing được phát hành so với arcade racing cho thấy sự chuyển dịch rõ rệt: mô phỏng đang dần thay thế dòng game arcade/simcade từng một thời nở rộ.
Trên Reddit, người dùng mido_sama đã nhận xét về doanh số khổng lồ của Forza Horizon 6: “Nó hoàn toàn không có đối thủ cạnh tranh.” Một người dùng khác, fvgh12345, cũng chia sẻ sự tiếc nuối: “Thực trạng của các tựa game đua xe hiện nay khá đáng buồn. Thời đại PS2 từng có sự đa dạng tuyệt vời. Thật tuyệt nếu những cái tên như Midnight Club, Flat Out, Twisted Metal hay Driver có thể trở lại.”
Gần đây, cây viết Wes Fenlon của PC Gamer khi trải nghiệm sớm tựa game simcade Clutch đã nhận định rằng trò chơi này thiên về hướng mô phỏng quá nhiều, thay vì trở thành một đối thủ cạnh tranh xứng tầm trong thế giới mở của Forza Horizon.
Sim Racing: Đua xe thể thao giá rẻ thay vì game đắt tiền
Liệu sim racing có thể lấp đầy khoảng trống mà những bom tấn như Need for Speed hay Burnout để lại? Các tựa game mô phỏng chân thực như iRacing hay rFactor đạt doanh số khá tốt đối với một thị trường ngách. Tuy nhiên, ngay cả Assetto Corsa — thương hiệu sim racing bán chạy nhất — cũng chỉ vừa nhỉnh hơn doanh số của Midnight Club (một series chỉ tồn tại chưa đầy 10 năm) và còn kém xa các tựa game Need For Speed.
Sự trỗi dậy của sim racing dường như tỷ lệ thuận với sự biến mất của hàng trăm triệu game thủ từng say mê các tựa game arcade nay đã lùi vào dĩ vãng. Thể loại game đua xe nói chung, vì một lý do nào đó, đã trở nên kém tiếp cận và ít phổ biến hơn với đại chúng.
Nghịch lý thay, đua xe ngoài đời thực (motorsport) lại đang trở nên dễ tiếp cận hơn bao giờ hết. Khi các môn thể thao truyền thống bị giấu sau những bức tường phí đăng ký đắt đỏ, motorsport lại đi ngược xu hướng. Nhiều người cho biết họ bắt đầu theo dõi F1 hay Indycar đơn giản vì đây là những sự kiện thể thao lớn hiếm hoi mà họ có thể theo dõi trực tiếp mà không phải chịu quá nhiều rào cản tài chính.
Song song với sự phổ biến của motorsport, sim racing cũng chuyển mình. Từ một sở thích ngách dành cho những người cực kỳ đam mê, nó đã trở thành một hoạt động giải trí thời thượng tại các hộp đêm từ Las Vegas đến Madrid. Khi Triển lãm SimRacing quy mô lớn nhất thế giới lần đầu tiên cập bến nước Mỹ, tôi đã có cuộc trao đổi với Mark Puc — đại diện của thương hiệu Fanatec.
Giống như nhiều chuyên gia khác, Puc cho rằng sự tăng trưởng này có một phần không nhỏ nhờ vào sức hút của loạt phim tài liệu F1 Drive to Survive trên Netflix. Khi motorsport ngày càng được yêu thích, sim racing trở thành một giải pháp hợp túi tiền để “sở hữu” một chiếc xe đua, thay vì bị coi là một cách đắt đỏ để chơi game.
Puc chia sẻ: “Mối liên hệ giữa sim racing và đua xe thực tế rất mật thiết, chúng hỗ trợ lẫn nhau. Rất nhiều người bắt đầu với sim racing sẽ tiến tới việc cầm lái những chiếc xe thật.” Ông cũng nhắc đến những trường hợp như Jimmy Broadbent hay Steve Alvarez Brown (Super GT) — những YouTuber bắt đầu từ các hệ thống giả lập tại nhà và nay đã trở thành tay đua chuyên nghiệp tại các giải đấu lớn như Nürburgring Langstrecken-Serie.
Lời kết
Có lẽ, sự lụi tàn của các tựa game đua xe truyền thống không phải do sự bành trướng của sim racing, mà xuất phát từ sự suy giảm của văn hóa đam mê xe cộ trong đời thực.
Thay vì nhìn nhận sim racing như những tựa game kém tính tiếp cận, hãy xem chúng là những phiên bản motorsport dễ tiếp cận hơn. Trong một thế giới mà đua xe chuyên nghiệp đang thu hút giới trẻ nhưng tỷ lệ sở hữu bằng lái lại giảm sút, một hệ thống giả lập 1.000 USD không phải là thứ thay thế cho chiếc tay cầm PlayStation 10 USD, mà là sự thay thế cho một chiếc Mazda Miata độ track giá 10.000 USD hay một cỗ máy F1 trị giá 15 triệu USD.