Một con vật vài điểm ở đầu lượt có thể kết thúc tháng với giá trị lớn đến mức những con số trên màn hình buộc phải chuyển sang ký hiệu khoa học. Đó là lời hứa trung tâm của Zoominoes: bắt đầu với một bộ thú khá tầm thường, từng bước thay đổi chúng bằng đồ ăn, quà lưu niệm, ô đặc biệt và các hiệu ứng tương hỗ, cho tới khi khu sở thú nhỏ bé biến thành một cỗ máy tính điểm mà chính người chơi cũng phải dừng lại vài giây để hiểu vì sao nó vừa tạo ra con số lớn đến vậy.
Nghe rất giống một biến thể khác của làn sóng deckbuilder chạy theo cảm giác “số càng lúc càng lớn”, nhưng coi Zoominoes đơn giản là Balatro khoác da động vật lại bỏ qua phần hay nhất của nó. Starlight Games không đặt toàn bộ bài toán trong tay người chơi mà trải nó lên một bàn cờ, nơi vị trí, màu sắc, chủng loại và những ô thưởng khiến cùng một con vật có thể từ vô dụng trở thành mắt xích quan trọng chỉ vì được đặt lệch sang bên cạnh một ô. Điểm yếu cũng xuất hiện từ chính tham vọng ấy: game có lượng lựa chọn khổng lồ, nhưng càng lên độ khó cao, người chơi càng nhận ra không phải mọi lựa chọn đều đáng giữ và phần lớn thành công đến từ việc biết vứt bỏ thứ gì trước khi nghĩ tới chuyện thêm thứ mới.
Bàn cờ mới là khác biệt
Mỗi ngày trong Zoominoes đặt ra một mức điểm cần vượt qua. Người chơi rút các ô động vật từ bộ bài rồi lần lượt đặt chúng lên bàn, trong đó màu sắc, loại động vật, vị trí tương đối và các ô đặc biệt quyết định một lượt đặt đơn giản có thể chỉ mang về vài điểm hay kích hoạt cả chuỗi hiệu ứng.
Ban đầu mọi thứ rất dễ hiểu. Một con vật có điểm cơ bản, một số khác thích đứng cạnh đồng loại, có con hưởng lợi từ màu nhất định hoặc từ những ô nằm xung quanh, nhưng game nhanh chóng bắt đầu đưa vào các hiệu ứng di chuyển, triệu hồi thêm động vật, đổi màu, sao chép khả năng, kích hoạt lại điểm và thậm chí thay đổi chính cấu trúc bàn cờ. Lúc ấy, câu hỏi không còn là con nào có số lớn nhất mà là đặt nó ở đâu để những thứ đã có cùng trở nên mạnh hơn.
Chính yếu tố không gian mới tạo ra chiều sâu đáng kể cho Zoominoes. Một con vật không thể chỉ được đánh giá bằng lượng điểm hay độ hiếm của bản thân, bởi giá trị của nó còn phụ thuộc vào vị trí trên bàn, những quân đang đứng cạnh và các ô thưởng có thể kích hoạt. Một lựa chọn rất mạnh trên giấy vì thế vẫn có thể trở nên kém hiệu quả khi không còn chỗ thích hợp để đặt, trong khi một con vật điểm thấp nhưng có khả năng di chuyển qua nhiều ô thưởng đôi lúc lại tạo ra giá trị lớn hơn hẳn một sinh vật hiếm chỉ đứng yên chờ được nhân điểm.
Càng về sau, điều này càng khiến quá trình chọn bài thay đổi. Người viết không còn nhìn phần thưởng theo kiểu “con nào mạnh nhất thì lấy”, mà phải cân nhắc liệu quân mới có thực sự ăn khớp với cấu trúc đang có hay chỉ khiến bộ bài dày thêm. Chính khoảng cách giữa sức mạnh riêng lẻ và giá trị trong toàn bộ hệ thống là thứ khiến việc xây sở thú của Zoominoes có chiều sâu hơn vẻ ngoài khá dễ thương của nó.
Một tháng có nhịp rất tốt
Một lượt chơi tiêu chuẩn kéo dài 28 ngày, chia thành từng tuần với mục tiêu điểm ngày càng tăng và những sự kiện đặc biệt làm thay đổi luật. Cấu trúc này nghe khá đơn giản nhưng lại là một trong những quyết định giúp Zoominoes tránh rơi vào tình trạng mỗi lượt chơi chỉ là một đường tăng số vô tận.
Tuần đầu thường dành cho việc dựng nền. Những con vật khởi đầu yếu vẫn đủ sức vượt mục tiêu, vì vậy người viết có thể chấp nhận vài lựa chọn chưa hoàn hảo để xem bộ bài sẽ đi về đâu; tới tuần hai và ba, điểm yêu cầu tăng nhanh hơn, khiến những con vật từng “tạm dùng được” bắt đầu trở thành gánh nặng, còn tuần cuối gần như là bài kiểm tra xem những quyết định nâng cấp trước đó đã thực sự tạo thành một hệ thống hay chỉ là tập hợp những món đồ mạnh đứng cạnh nhau.
Nhịp đó giúp một lượt thắng có cảm giác như một chiến dịch nhỏ. Sức mạnh không tăng đều mà thường có những bước nhảy rõ rệt, chẳng hạn khi tìm được một Mythical phù hợp, mua đúng Souvenir hoặc cuối cùng ghép được một chuỗi tương tác khiến mức điểm từng phải tính từng lượt bỗng bị vượt qua chỉ sau vài động tác.
Nếu đã hoàn thành ngày 28, Overtime cho phép đi tiếp tới ngày 56 và lúc này bản chất “phá game” mới thực sự lộ ra. Những bộ bài tốt có thể vượt khỏi phạm vi hàng nghìn hay hàng triệu để tiến tới những con số gần như vô nghĩa, nhưng đây cũng là phần dành cho người thích xem cỗ máy mình vừa tạo còn có thể chạy xa tới đâu hơn là một thử thách cân bằng theo nghĩa truyền thống.
Xây bộ bài bằng cách bỏ bớt
Một trong những điều Zoominoes dạy khá nhanh là thêm động vật tốt chưa chắc khiến bộ bài tốt hơn. Bộ bài khởi đầu cố tình chứa nhiều con vật yếu, và nếu người chơi tiếp tục nhận mọi phần thưởng trông có vẻ hữu ích, vài tuần sau chính số lượng ấy khiến những quân bài quan trọng khó xuất hiện đúng lúc.
Điều này làm quá trình tinh chỉnh thú vị hơn rất nhiều so với việc chỉ săn những Mythical hiếm. Snacks có thể buff vĩnh viễn một con vật, biến đổi nó hoặc thay đổi bàn cờ, còn Souvenirs tạo những quy tắc tác động lên cả bộ bài; tuy nhiên, công cụ quan trọng không kém lại là những thứ giúp loại bỏ động vật yếu, bởi xác suất rút đúng combo đôi khi có giá trị hơn thêm một hiệu ứng mới.
Bản 1.0.4 khiến lớp thiết kế này dễ chịu hơn đáng kể khi Pancakes giờ loại bỏ vĩnh viễn con vật được sử dụng rồi chuyển điểm của nó sang quân khác, trong khi Soda được giảm giá để việc chỉnh sửa bộ bài dễ tiếp cận hơn. Đây không phải nhà phát triển xóa bỏ hoàn toàn vấn đề “rác trong deck”, bởi Starlight Games nói khá rõ rằng bộ bài khởi đầu chứa động vật yếu là một vấn đề người chơi phải tự giải quyết; thay đổi mới chỉ đảm bảo rằng game cung cấp đủ công cụ để thực sự giải quyết nó.
Tôi thích triết lý này hơn cách cho người chơi một bộ bài sạch ngay từ đầu. Những con vật yếu tạo ra một loại nợ phải trả: trong vài ngày đầu chúng vẫn giúp vượt điểm, nhưng nếu không bắt đầu thanh lọc đủ sớm, chính chúng sẽ kéo tỷ lệ rút xuống khi mục tiêu tăng mạnh. Tuy nhiên, đây cũng là nơi RNG có thể gây khó chịu ở độ khó cao, bởi một run thiếu công cụ loại bài hoặc không tìm được mảnh ghép cần thiết sớm vẫn có khả năng chết dù người chơi đã nhận ra khá rõ mình cần làm gì.
Zookeeper thay đổi cách chơi
Bản đầy đủ có 20 Zookeeper, mỗi nhân vật sở hữu bộ bài khởi đầu và khả năng riêng thay vì chỉ tồn tại như avatar. Những lựa chọn ban đầu tương đối dễ hiểu, nhưng càng mở thêm nhân vật, cách xây bộ bài càng có xu hướng đặc thù hơn, khiến một con vật từng bị bỏ qua ở run trước có thể trở thành mục tiêu ưu tiên trong run kế tiếp.
Điểm đáng giá không phải tất cả 20 nhân vật đều tạo một game hoàn toàn mới, bởi cuối cùng người chơi vẫn đang đặt động vật lên cùng bàn và cố vượt mục tiêu điểm. Sự khác biệt nằm ở việc chúng thay đổi những thứ đáng giá: có Zookeeper khuyến khích tập trung vào màu, có người khởi đầu thuận lợi hơn về kinh tế, trong khi những nhân vật đặc biệt khác đẩy người chơi về phía Mythical, bonus space hoặc một kiểu xây dựng vốn khó vận hành với bộ mặc định.
Đây cũng là lý do tôi không đồng ý hoàn toàn với nhận định rằng Zoominoes nhanh chóng bị vài synergy mạnh lấn át. Một số hướng rõ ràng hiệu quả hơn những hướng khác trong điều kiện cụ thể, nhưng Zookeeper và bộ bài khởi đầu khiến khái niệm “mạnh nhất” thay đổi đủ nhiều để việc chỉ học thuộc một công thức không giải quyết mọi lượt chơi.
Dẫu vậy, người chơi vẫn có xu hướng nghiêng về những hiệu ứng nhân điểm hoặc tạo chuỗi kích hoạt khi độ khó tăng. Những cách xây thiên về cộng từng lượng nhỏ có thể rất vui trong hai tuần đầu nhưng dễ hụt hơi trước mục tiêu cuối tháng, và bản 1.0.4 phải buff một danh sách khá dài các động vật thông thường lẫn Mythical chính vì một phần lựa chọn trước đó không đủ hấp dẫn. Điều này cho thấy sự đa dạng của Zoominoes là thật, nhưng cũng chưa bao giờ đồng nghĩa mọi nhánh đều được cân bằng ngang nhau.
Phá game vừa hay vừa nguy hiểm
Cảm giác tuyệt nhất trong Zoominoes đến khi kế hoạch vượt khỏi dự tính. Một Souvenir vừa mua vô tình tương tác với hai con vật đã có, một Snack làm mạnh đúng mắt xích, sau đó vài hiệu ứng kích hoạt liên tiếp và mục tiêu tưởng cần cả lượt bỗng bị vượt qua chỉ bằng một quân bài.
Game chủ động muốn điều đó xảy ra. Ngay phần giới thiệu đã khuyến khích người chơi tìm cách “phá” hệ thống, và cách con số bật lên, động vật kích hoạt rồi các multiplier nối tiếp nhau được trình bày đủ rõ để người viết không chỉ nhìn thấy điểm cuối mà còn hiểu cỗ máy vừa chạy như thế nào.
Đây là khác biệt quan trọng giữa một game đơn thuần cho số lớn và một game khiến số lớn có ý nghĩa. Nếu chỉ thêm vài số 0 sau mỗi vòng, cảm giác thỏa mãn nhanh chóng biến mất; Zoominoes lại khiến hàng triệu điểm đáng nhớ vì trước đó người chơi phải tự dựng đường dẫn tới chúng từ những con vật vài điểm.
Nhưng một combo quá tốt cũng có khả năng làm phần còn lại của run trở nên máy móc. Một khi đã tìm được cỗ máy đủ mạnh để vượt xa mục tiêu, các ngày tiếp theo đôi lúc chỉ còn là chờ những quân bài quen thuộc xuất hiện rồi nhìn chúng làm điều đã làm trước đó. Overtime đặc biệt dễ rơi vào trạng thái này, bởi mục đích của nó thiên về đẩy giới hạn điểm hơn liên tục tạo ra bài toán mới.
Vì vậy, “broken build” vừa là phần thưởng vừa là điểm kết thúc của chiến thuật. Khoảnh khắc tìm ra nó rất tuyệt, nhưng sau khi cỗ máy đã hoàn thiện, Zoominoes không phải lúc nào cũng có đủ cách buộc người chơi tháo nó ra để xây một thứ khác ngay trong cùng lượt chơi.
Sự kiện tạo những cú lệch cần thiết
26 Special Events giúp các ngày không hoàn toàn tuân cùng một quy luật. Có sự kiện thay đổi những ô trên bàn, hạn chế cách đặt, tăng hoặc giảm giá trị của một nhóm động vật, trong khi những tình huống khác có thể khiến một chiến thuật vốn rất ổn phải tạm thay đổi trong ngày đó.
Những sự kiện hay nhất buộc người viết nhìn lại bộ bài dưới góc khác. Một build phụ thuộc quá nhiều vào một vị trí có thể gặp rắc rối khi bàn bị thay đổi, trong khi những con vật có khả năng di chuyển hoặc triệu hồi vốn chỉ đóng vai trò hỗ trợ lại trở nên đặc biệt hữu ích khi luật ngày hôm đó hạn chế cách đặt thông thường.
Trước đây có những tổ hợp giữa Challenge và Special Event tạo tình thế gần như bất khả thi hơn là khó một cách thú vị, nhưng bản 1.0.4 đã chủ động chặn một số cặp gây vấn đề, đồng thời chỉnh hai thử thách khó nhất và buff nhiều bộ khởi đầu. Điều đáng chú ý ở đây là nhà phát triển không giảm toàn bộ độ khó mà cố phân biệt giữa “thử thách yêu cầu thích nghi” với “hai luật ngẫu nhiên vô tình triệt tiêu nhau”.
Dù vậy, các sự kiện chủ yếu thay đổi điều kiện của cùng vòng chơi chứ hiếm khi tạo ra một loại hoạt động hoàn toàn mới. Đây là giới hạn lớn nhất của Zoominoes về lâu dài: sự đa dạng nằm rất sâu bên trong cùng một cấu trúc, không phải ở việc game liên tục mở ra cấu trúc khác.
Rất nhiều nội dung để thử
218 động vật, 35 Snacks và 112 Souvenirs là những con số dễ dùng để quảng cáo, nhưng phần quan trọng hơn là game có đủ hệ thống bên ngoài run tiêu chuẩn để số lượng đó thực sự có nơi phát huy. Ngoài tám cấp độ khó từ Volunteer tới Director, người chơi còn có 24 Challenge với điều kiện riêng, Daily Run dùng cùng seed để so điểm và Overtime dành cho những bộ bài đã hoàn thành tháng đầu.
Challenge đặc biệt hữu ích bởi chúng làm điều mà một danh sách collection không thể: buộc người chơi thử những cơ chế dễ bị bỏ qua. Một vật phẩm hoặc kiểu bố trí từng trông quá kỳ quặc trong run bình thường có thể trở thành lời giải hợp lý khi luật thử thách thay đổi, khiến nội dung mở khóa không chỉ tồn tại để lấp đầy phần trăm hoàn thành.
Daily Run lại tạo một loại cạnh tranh phù hợp với game. Khi tất cả nhận cùng điều kiện ngẫu nhiên, việc so điểm bớt phụ thuộc vào câu hỏi ai gặp seed đẹp hơn và chuyển nhiều hơn sang việc ai tận dụng chính seed đó tốt hơn, mặc dù leaderboard chắc chắn chỉ hấp dẫn nhóm thích tối ưu điểm ở mức sâu.
Tôi vẫn không cho rằng replayability của Zoominoes là vô hạn như cách một số lời khen dễ gợi ra. Sau đủ nhiều giờ, người chơi sẽ nhận ra phần lớn nguyên tắc lặp lại và sự mới mẻ chuyển từ khám phá hệ thống sang hoàn thiện cách khai thác nó, nhưng với giá 14,99 USD và lượng nội dung hiện tại, vấn đề chắc chắn không nằm ở việc thiếu thứ để làm.
Đẹp và quan trọng hơn là dễ đọc
Chủ đề sở thú có vẻ như chỉ là lớp trang trí dễ thương cho một game toán học, nhưng nó đóng vai trò khá tốt trong việc giúp lượng thông tin lớn trở nên ít khô khan hơn. Động vật được minh họa rõ, màu sắc dễ phân biệt và các Mythical đủ khác biệt để khi chúng xuất hiện, cảm giác nhận được thứ hiếm không chỉ tồn tại trong dòng chữ rarity.
Quan trọng hơn, game vẫn giữ được khả năng đọc bàn khi điểm bắt đầu tăng mạnh. Những hiệu ứng cộng, trừ hoặc nhân được hiển thị trực tiếp, các trigger diễn ra theo trình tự tương đối dễ theo dõi và người chơi có thể tăng tốc animation nếu đã hiểu combo, thay vì bị buộc phải xem từng hiệu ứng nhỏ chạy lần lượt.
Bản 1.0.4 nâng giới hạn tăng tốc với những chuỗi dài lên tới 10x, một thay đổi nghe giống tiện ích nhỏ nhưng cực kỳ quan trọng đối với endgame. Một cỗ máy tính điểm càng thành công thì càng tạo nhiều trigger, và nếu phần thưởng cho việc xây combo hay là phải ngồi chờ nó diễn hoạt trong nửa phút, chính sức mạnh của build sẽ trở thành sự trừng phạt.
Phần âm thanh kém đáng nhớ hơn. Tiếng động vật, hiệu ứng kích hoạt và phản hồi khi mua đồ đều hoàn thành nhiệm vụ, nhưng nhạc nền không tạo được cùng mức cá tính với hình ảnh và có xu hướng lùi sâu sau vài lượt chơi dài. Đây là một game mà người viết nhớ âm thanh của chuỗi tính điểm hơn nhớ bất kỳ bản nhạc cụ thể nào.
Bản PC hiện đã chắc hơn
Zoominoes có cấu hình rất nhẹ và bản PC hiện tại không tạo áp lực đáng kể lên phần cứng, nhưng vấn đề kỹ thuật sau phát hành từng nằm nhiều ở logic tương tác giữa hàng trăm khả năng hơn tốc độ khung hình. Những combo đặc biệt có thể gây crash, một số động vật kích hoạt sai, save từng có nguy cơ hỏng và những quân bài đôi lúc mắc lại giữa animation.
Chuỗi cập nhật sau phát hành đã xử lý phần lớn những lỗi nổi bật ấy, trong đó bản 1.0.4 ngày 18/8 là bước chỉnh sửa đáng kể nhất. Ngoài một lượng lớn thay đổi cân bằng, update này sửa các trường hợp crash liên quan tới combo, điều chỉnh lưu game, xử lý tình trạng động vật bị treo giữa màn hình và tối ưu những chuỗi animation có thể kéo dài quá mức.
Bởi vậy, sẽ không còn chính xác nếu đánh giá bản PC hiện tại bằng tình trạng ngày 30/7. Một số tương tác cực kỳ đặc thù vẫn có thể cần chỉnh sửa thêm trong một game có hơn hai trăm động vật cùng hàng trăm modifier, nhưng trải nghiệm thông thường hiện khá vững và những vấn đề còn lại mang tính cạnh hơn là nền móng.
UI cũng tốt hơn ấn tượng mà bài InsertCoins tạo ra. Tooltip vẫn có lúc cần đọc kỹ bởi khả năng của một con vật có thể thay đổi tùy màu, hàng xóm hoặc cách nó được triệu hồi, nhưng game đã bổ sung nhiều biểu tượng, gợi ý mạnh hơn cho vị trí phù hợp và chế độ mù màu dùng ký hiệu riêng thay vì bắt người chơi phụ thuộc hoàn toàn vào màu sắc.
Không chỉ là trò nhìn số tăng
Zoominoes rất dễ tạo ấn tượng rằng mục tiêu cuối cùng chỉ là khiến những con số ngày càng lớn, bởi mỗi lượt chơi cuối cùng vẫn xoay quanh việc vượt qua một ngưỡng điểm cao hơn trước. Tuy nhiên, cảm giác thỏa mãn thực sự không đến từ bản thân con số mà từ quá trình biến một bộ bài chứa đầy những động vật tầm thường thành một hệ thống trong đó vị trí, khả năng và thứ tự kích hoạt bắt đầu hỗ trợ lẫn nhau.
Một con vật mạnh đứng sai chỗ có thể đóng góp ít hơn một quân bài bình thường được đặt đúng giữa những ô thưởng phù hợp, trong khi một lựa chọn tưởng như chỉ để bổ sung vài điểm đôi khi trở thành mắt xích khiến cả chuỗi hiệu ứng vận hành. Càng về sau, người viết dành ít thời gian hơn để hỏi con vật nào có giá trị lớn nhất và nhiều thời gian hơn để xem quân nào đang làm bộ bài loãng đi, vị trí nào cần được giữ trống và hiệu ứng nào có khả năng nhân toàn bộ giá trị đang có.
Chính điều đó giúp Zoominoes vượt khỏi cảm giác của một trò chơi chỉ thưởng cho việc nhìn điểm số tăng. Những con số khổng lồ chỉ thực sự đáng nhớ khi người chơi hiểu vì sao chúng xuất hiện, bởi phía sau một lượt tính điểm tưởng như hỗn loạn thường là hàng loạt quyết định đã được chuẩn bị từ nhiều ngày trước.
Starlight Games cũng thông minh khi không cố biến mọi thứ thành cân bằng tuyệt đối. Một phần thú vị của thể loại này chính là tìm ra những combo có vẻ vô lý, và Mythical đáng lẽ phải khiến người chơi cảm thấy vừa tìm được thứ có khả năng bẻ cong run; nếu tất cả chiến thuật đều tạo mức điểm gần nhau, rất nhiều niềm vui khám phá sẽ biến mất.
Nhưng game chỉ hoạt động lâu dài nếu hành trình tới combo ấy còn thú vị, và đây là nơi bản 1.0.4 đặc biệt quan trọng. Việc buff những động vật yếu, cho thêm công cụ dọn bộ bài và điều chỉnh các Zookeeper khó giúp khoảng thời gian trước lúc cỗ máy hoàn thiện bớt phụ thuộc vào việc may mắn thấy đúng một quân mạnh, đồng thời tạo thêm cơ hội cứu một run đang phát triển không hoàn hảo.
Giới hạn của Zoominoes vì thế không phải thiếu chiều sâu mà là chiều sâu phần lớn cùng phục vụ một mục tiêu. Người chơi luôn đang xây thứ gì đó để vượt mức điểm tiếp theo; Special Event, Challenge và Zookeeper thay đổi con đường, nhưng hiếm khi thay đổi đích đến. Nếu bản thân quá trình tối ưu điểm không hấp dẫn, 218 động vật cũng không thể cứu trải nghiệm khỏi lặp lại.
Ngược lại, với người thích tháo một hệ thống ra để tìm xem những bánh răng nào có thể ăn vào nhau, đây là một game nguy hiểm theo cách rất dễ chịu. Một run có thể bắt đầu bằng ý định thử con vật mới, sau đó biến thành nửa giờ tính xem có nên bỏ một quân từng rất mạnh chỉ vì nó đang làm loãng xác suất rút combo tốt hơn.
Zoominoes không tạo ra một cuộc cách mạng cho roguelike deckbuilder, nhưng người viết cũng không nghĩ đó là tiêu chuẩn hợp lý để đánh giá nó. Thành công của game nằm ở việc tìm được một khoảng riêng đủ rõ giữa deckbuilding và puzzle không gian, sau đó nhồi vào đó đủ động vật, Zookeeper, sự kiện và những tương tác khó lường để người chơi vẫn còn cơ hội phát hiện một cỗ máy tính điểm mới sau khi đã tưởng mình hiểu hết luật.
