Dumb Ways to Build hiểu rất rõ thứ khiến một game co-op dựa trên vật lý trở nên thú vị không phải là độ chính xác, mà là khoảng cách vừa đủ giữa kế hoạch của người chơi và những gì thực sự xảy ra. Một tấm ván được đặt cẩn thận có thể nghiêng sang bên đúng lúc đồng đội bước lên, chiếc ghế tưởng chỉ để trang trí lại trở thành bậc thang cứu cả nhóm, còn một người chơi đôi khi hữu dụng nhất khi bị ném qua khoảng trống để tìm đường đi tiếp. Trong những khoảnh khắc như vậy, game của Dumb Ways to Die phát huy đúng tinh thần hỗn loạn mà tên gọi hứa hẹn.
Nền tảng của trò chơi khá đơn giản khi đưa từ một tới bốn người chơi vào ba công trường nguy hiểm, trao cho họ súng bắn đinh, một số dụng cụ rồi yêu cầu tự tìm cách tiến tới mục tiêu. Không có một lời giải duy nhất và cũng hiếm khi game ép cả đội phải dựng công trình đúng như nhà thiết kế tưởng tượng, nhờ vậy một cây cầu nghiêm túc, một chồng bàn ghế méo mó hay phương án ném thẳng đồng đội sang phía bên kia đều có thể trở thành đáp án hợp lệ. Chính sự tự do ấy giúp lượng nội dung ít ỏi ban đầu có giá trị chơi lại tốt hơn con số ba màn có thể gợi ra, dù nó chưa đủ để che hoàn toàn cảm giác game hơi thiếu việc để làm sau vài buổi chơi.
Xây trước, tính sau
Mỗi công trường được xây quanh nguyên tắc rất dễ hiểu là tìm vật liệu, di chuyển chúng tới vị trí cần thiết rồi dùng súng bắn đinh để cố định thành đường đi. Ván gỗ là lựa chọn rõ ràng nhất, nhưng bàn, ghế, tủ lạnh và gần như mọi thứ chưa được bắt chặt xuống sàn đều có thể trở thành vật liệu xây dựng nếu cả nhóm nghĩ ra cách sử dụng.
Sự tự do này quan trọng hơn rất nhiều so với vẻ ngoài hài hước của game, bởi nó khiến người chơi không đơn thuần tìm “điểm tương tác đúng” rồi thực hiện thao tác mà nhà thiết kế đã định sẵn. Một khoảng trống có thể được vượt qua bằng cây cầu dài, các bậc leo tạm, một mặt phẳng dựng nghiêng hay thậm chí bằng cách tận dụng gió và lực ném, khiến cùng một đoạn địa hình có thể tạo ra những giải pháp khác nhau giữa các nhóm.
Vật lý không hoàn toàn ổn định lại trở thành một phần của bài toán, bởi cấu trúc có thể rung, nghiêng hoặc đổ nếu trọng lượng phân bổ kém, trong khi vật thể chưa được cố định dễ bị gió hoặc va chạm cuốn khỏi vị trí. Người chơi vì thế phải vừa sáng tạo vừa kiểm tra xem công trình kỳ quặc của mình có thực sự chịu được trọng lượng của cả đội hay chỉ đứng yên cho tới khi người đầu tiên bước lên.
Khi hệ thống hoạt động tốt, thất bại hiếm khi mang cảm giác game đang cản trở người chơi; thay vào đó, chính việc cả nhóm quá tự tin vào một công trình tệ mới tạo nên tiếng cười. Ranh giới ấy đôi lúc bị vượt qua bởi những lỗi vật lý thật sự, nhưng phần lớn thời gian Dumb Ways to Build vẫn giữ được cảm giác hỗn loạn có thể kiểm soát thay vì hoàn toàn ngẫu nhiên.
Đồng đội chính là biến số lớn nhất
Chơi cùng ba người khác biến những công việc đơn giản thành vấn đề phối hợp, bởi một người có thể giữ vật liệu trong khi thành viên khác cố định, người thứ ba tìm đường phía trước và người cuối cùng vô tình đẩy cả công trình xuống vực. Đây là kiểu game mà giao tiếp tốt giúp tiến nhanh hơn rất nhiều, nhưng giao tiếp tệ lại thường tạo ra những khoảnh khắc đáng nhớ hơn.
Proximity Chat được tích hợp trực tiếp phù hợp với cách thiết kế này, bởi người chơi chỉ nghe rõ những thành viên đang ở gần và dễ bị tách khỏi cuộc trò chuyện khi cả nhóm chia ra xử lý nhiều khu vực. Khoảng cách âm thanh tưởng chỉ là một tính năng phụ lại góp phần tạo ra tình huống hài hước khi một người đang gặp thảm họa ở phía trên còn nhóm bên dưới chỉ nghe thấy tiếng kêu cứu nhỏ dần.
Cross-play giữa PS5, Xbox Series X|S và PC giúp rào cản lập nhóm thấp hơn đáng kể, đặc biệt với một game phụ thuộc gần như hoàn toàn vào việc có đúng bạn bè để chơi cùng. Việc không yêu cầu cả nhóm sở hữu cùng một nền tảng là điểm cộng lớn, dù game hiện vẫn không hỗ trợ split-screen hoặc multiplayer cục bộ trên cùng máy PS5.
Hạn chế này hơi đáng tiếc vì Dumb Ways to Build có cấu trúc rất phù hợp cho một buổi chơi cùng phòng khách. Online co-op hoạt động đúng mục đích, nhưng với một game mà tiếng cười và tranh cãi giữa bạn bè quan trọng gần ngang cơ chế xây dựng, việc không thể ngồi chung trước một màn hình làm mất đi một hình thức trải nghiệm tự nhiên.
Solo được điều chỉnh hợp lý
Thay vì đơn giản đưa một người vào màn chơi vốn thiết kế cho cả đội rồi mặc kệ họ tự xoay xở, chế độ Solo có những thay đổi riêng nhằm giảm lượng thao tác bất khả thi khi thiếu đồng đội. Người chơi có thể tạm đóng băng vật thể đang cầm, tạo một khoảng thời gian đủ dài để chuyển sang súng bắn đinh và cố định nó trước khi lực hấp dẫn kéo mọi thứ xuống đất.
Các điểm hồi sinh cũng được bố trí để cái chết không bắt người chơi làm lại toàn bộ hành trình, đặc biệt hữu ích ở những công trường phát triển theo chiều cao. Nhờ những điều chỉnh này, cả ba màn đều có thể hoàn thành một mình và cảm giác chơi solo nghiêng nhiều hơn về giải đố vật lý, trong khi co-op thiên về phối hợp cùng xử lý hậu quả do chính các thành viên tạo ra.
Tuy vậy, cơ chế đóng băng chưa phải lúc nào cũng hoạt động đủ đáng tin cậy. Có những tình huống vật thể không giữ nguyên đúng vị trí như mong muốn hoặc rơi xuống trước khi mối nối được cố định, và sự cố trở nên khó chịu hơn nhiều nếu nó xảy ra ở trên cao vì người chơi phải quay xuống dưới tìm lại món đồ vừa đánh mất.
Một lỗi nhỏ trong co-op thường trở thành chuyện để cả nhóm cười, còn cùng lỗi đó khi chơi một mình chỉ tạo thêm quãng đường phải đi lại. Solo vì vậy được thiết kế chu đáo hơn mức thường thấy ở game party, nhưng trải nghiệm tốt nhất vẫn đến từ multiplayer, nơi sự bất ổn của vật lý trở thành một phần của tương tác giữa người với người.
Ba công trường có ý tưởng riêng
Số lượng ba màn khi phát hành nghe rất ít và thực tế đúng là ít, nhưng từng công trường ít nhất được xây quanh một bản sắc rõ hơn việc chỉ đổi màu nền. Một màn yêu cầu liên tục tìm cách leo lên cao, màn khác đảo hướng khi buộc người chơi giải quyết hành trình đi xuống, còn những khu vực cuối sử dụng gió, sét cùng nhiều mối nguy để thay đổi cách vật liệu phản ứng với môi trường.
Các yếu tố như quạt khổng lồ hoặc gió mạnh khiến vật thể chưa được đóng đinh có thể bị thổi khỏi công trình, qua đó biến môi trường thành một phần của hệ thống xây dựng chứ không chỉ là vật cản. Một cây cầu ổn định trong điều kiện bình thường có thể trở thành thảm họa khi luồng gió xuất hiện, buộc người chơi phải gia cố hoặc nghĩ ra con đường khác trước khi tiếp tục.
Việc game gần như chỉ nói “hãy tới đó” rồi để người chơi tự giải quyết cũng rất phù hợp với dạng màn chơi này. Người viết có thể mất gần một giờ cho lần đầu vì vừa học công cụ vừa thử nghiệm, nhưng sau khi đã hiểu địa hình, cùng màn đó có thể được rút xuống dưới hai mươi phút bằng những đường đi tắt và cách xây táo bạo hơn.
Đây là nguồn giá trị chơi lại quan trọng nhất, bởi nội dung vật lý tốt thường không được đo hoàn toàn bằng số lượng màn mà còn bằng số giải pháp có thể tồn tại trong mỗi màn. Tuy nhiên, sự thật vẫn là người chơi có thể nhìn thấy toàn bộ ba bối cảnh tương đối nhanh, và việc replay chỉ thực sự hấp dẫn nếu nhóm thích thử phương án mới hoặc săn thử thách chứ không phải vì game liên tục đưa ra địa điểm mới.
Master Builder khó hơn nhưng chưa hay hơn
Sau khi đã làm quen các công trường, Master Builder đưa người chơi trở lại những khu vực cũ với nhiều mối nguy và điều kiện khắt khe hơn. Ý tưởng hợp lý về mặt cấu trúc vì một game dựa vào vật lý có thể tăng độ khó bằng cách buộc người chơi xây chính xác hơn, chịu tải tốt hơn hoặc xử lý môi trường trong điều kiện ít sai số hơn.
Vấn đề xuất hiện khi một số thử thách lựa chọn tăng số thứ gây phiền thay vì khai thác sâu hơn hệ thống xây dựng. Hiệu ứng mặt trời gây bỏng là ví dụ rõ, bởi người chơi phải liên tục phản ứng với một mối nguy mới nhưng không nhất thiết học thêm điều gì thú vị về cách dùng vật liệu, phân phối trọng lượng hoặc phối hợp dụng cụ.
Những biến thể tốt hơn là các tình huống khiến một công trình vốn đủ dùng ở chế độ thường không còn an toàn, qua đó buộc nhóm gia cố, thay đổi điểm tựa hoặc điều chỉnh cách di chuyển qua nó. Khi độ khó được xây từ chính vật lý, thất bại có ý nghĩa vì người chơi hiểu cấu trúc của mình yếu ở đâu và có thể thử một phương án tốt hơn trong lần tiếp theo.
Master Builder vì thế giúp ba màn hiện tại tồn tại lâu hơn, nhưng chưa thay thế được nhu cầu có thêm công trường mới. Sau khi người chơi đã hiểu địa hình, việc thêm hazard chỉ tạo ra biến thể trên kiến thức cũ, trong khi một màn hoàn toàn mới mới thực sự buộc cả nhóm quay lại quá trình quan sát và sáng tạo từ đầu.
Ba màn là giới hạn rõ nhất
Với giá 7,99 USD, Dumb Ways to Build không giả vờ là một game co-op khổng lồ, vì vậy lượng nội dung cần được nhìn trong tương quan với mức giá. Ba công trường, các biến thể Master Builder, 25 chứng nhận cùng nhiều thử thách ẩn cung cấp đủ việc cho vài buổi chơi, đặc biệt nếu nhóm muốn đạt thành tích tốt thay vì chỉ hoàn thành màn một lần.
Tuy nhiên, giá thấp chỉ giải thích quy mô chứ không xóa được cảm giác thiếu nội dung. Sau khi đã nhìn thấy ba công trường và hiểu những công cụ chính, yếu tố bất ngờ chủ yếu đến từ đồng đội cùng vật lý thay vì những cơ chế mới mà game tiếp tục giới thiệu.
Các chứng nhận giúp kéo dài tuổi thọ bằng việc yêu cầu hoàn thành màn trong những điều kiện khác nhau, đồng thời mở thêm vật phẩm trang trí cho Bean. Đây là động lực tương đối phù hợp với game party, nhưng phần thưởng mỹ phẩm khó có thể giữ mọi nhóm ở lại nếu họ không vốn đã thích replay chính những màn cũ.
Game sẽ hưởng lợi rất nhiều nếu tiếp tục bổ sung các Crisis Job mới, bởi hệ thống nền hiện tại đủ linh hoạt để hỗ trợ nhiều loại môi trường hơn. Chỉ cần thay đổi trọng lực, vật liệu, nước, phương tiện hoặc các kiểu tải trọng cũng có thể tạo ra bài toán mới mà không cần viết lại toàn bộ cơ chế.
Những hạt đậu chưa thật đa dạng
Bean có thể thay đổi màu sắc, khuôn mặt, trang phục và phụ kiện trên đầu, giúp từng thành viên dễ nhận ra nhân vật của mình giữa cảnh hỗn loạn. Một phần vật phẩm được mở khóa thông qua chứng nhận và thử thách, khiến quá trình hoàn thành mục tiêu phụ ít nhất có phần thưởng nhìn thấy được.
Số lựa chọn ban đầu và lượng đồ mở khóa hiện tại vẫn tương đối hạn chế, nên những ai thích dành nhiều thời gian tạo avatar khó tìm thấy độ sâu tương tự các game party lớn. Các nhân vật vẫn giữ được vẻ ngớ ngẩn phù hợp với thương hiệu Dumb Ways to Die, nhưng khả năng biến Bean của mình thành một hình tượng thực sự khác biệt còn khá ít.
Phần hub cũng gợi ý cảm giác về một không gian có thể phát triển hoặc tùy chỉnh nhiều hơn, nhưng khả năng tương tác chưa được trình bày đủ rõ để trở thành một hệ thống đáng kể. Trong một game có quy mô nhỏ, đây không phải nhược điểm lớn, song nó tiếp tục cho thấy nhiều lớp bên ngoài ba màn chơi mới chỉ ở mức vừa đủ.
Mỹ thuật hoạt hình đơn giản lại hợp với vật lý hơn việc cố chạy theo chi tiết cao. Vật thể dễ nhận diện từ xa, màu sắc giúp đọc địa hình nhanh và animation của Bean có độ vụng về vừa đủ để tăng tính hài hước mà không làm điều khiển trở thành cuộc chiến với chính nhân vật.
Âm nhạc dễ gây mệt hơn vật lý
Phần âm thanh môi trường và hiệu ứng vật thể làm tương đối tốt nhiệm vụ thông báo những gì đang diễn ra, từ tiếng vật liệu va vào nhau tới âm thanh khi công trình bắt đầu sụp. Trong một game nơi người chơi thường quay lưng khỏi đồng đội, âm thanh còn giúp nhận ra phía sau vừa xảy ra một tai nạn trước khi kịp nhìn thấy hậu quả.
Nhạc nền lại thiếu sự đa dạng và lặp đủ nhanh để trở thành vấn đề trong những màn có thể kéo dài gần một giờ ở lần chơi đầu. Khi co-op vốn đã có nhiều tiếng nói qua voice chat cùng hàng loạt hiệu ứng vật lý, phần nhạc lặp liên tục dễ biến thành lớp âm thanh thừa thay vì tăng năng lượng cho công trường.
Giảm hoặc tắt nhạc đôi khi còn giúp giao tiếp dễ hơn, nhất là khi nhóm đang cố thống nhất một công trình phức tạp. Đây không phải lỗi kỹ thuật, nhưng với một game có số màn ít và khuyến khích replay nhiều lần, chất lượng cùng độ đa dạng âm nhạc đáng lẽ phải được đầu tư tốt hơn để tránh cảm giác nghe lại cùng một thứ quá sớm.
PS5 phù hợp với lối chơi co-op
Bản PS5 hỗ trợ chơi online từ một tới bốn người và cross-play đầy đủ với PC cùng Xbox Series X|S, nhờ vậy việc lập nhóm không bị chia nhỏ theo nền tảng. Người chơi cũng có thể tắt cross-play nếu chỉ muốn kết nối trong hệ PlayStation, trong khi proximity chat đã được tích hợp sẵn cho những nhóm muốn sử dụng âm thanh trong game thay vì ứng dụng bên ngoài.
Điều khiển vật thể bằng tay cầm cần một khoảng làm quen vì người chơi vừa phải di chuyển, xoay, điều chỉnh khoảng cách rồi chuyển sang cố định bằng súng bắn đinh. Sau khi quen nhịp, DualSense đáp ứng đủ chính xác cho phần lớn thao tác và bản thân vật lý mới là nguồn tạo sai lệch lớn hơn thiết bị điều khiển.
Game còn cho phép sử dụng chuột và bàn phím trên PS5 nếu muốn thao tác theo cách gần PC hơn, một lựa chọn khá hiếm nhưng hữu ích với người cảm thấy xoay vật thể bằng cần analog không đủ nhanh. Các tùy chọn hỗ trợ say chuyển động cũng được cung cấp, phù hợp với góc nhìn thứ nhất và mức độ lắc lư thường xuyên của nhân vật.
Điểm đáng tiếc nhất về mặt nền tảng vẫn là không có split-screen, bởi một game co-op nhẹ, giá thấp và hỗn loạn như thế này đặc biệt phù hợp cho multiplayer tại chỗ. Bản PS5 không gặp vấn đề hiệu năng đủ đáng kể để thay đổi đánh giá, vì vậy chất lượng trải nghiệm phụ thuộc nhiều hơn vào vật lý, kết nối và nhóm chơi thay vì khả năng xử lý của console.
Kết luận
Dumb Ways to Build không cố biến xây dựng vật lý thành mô phỏng kỹ thuật nghiêm túc, mà quan tâm nhiều hơn tới câu hỏi một nhóm bạn sẽ làm gì nếu được trao súng bắn đinh cùng một đống vật thể và gần như không có người giám sát. Chính sự tự do ấy tạo ra những khoảnh khắc tốt nhất, khi một giải pháp nghe hoàn toàn vô lý lại hoạt động hoặc một công trình tưởng chắc chắn sụp xuống chỉ vì đồng đội bước nhầm chỗ.
Ba công trường được thiết kế đủ mở để mỗi lần chơi có thể diễn ra khác nhau, còn Solo Play nhận được những điều chỉnh riêng thay vì bị coi như phiên bản co-op thiếu người. Cross-play giúp việc lập nhóm đơn giản hơn và Master Builder cung cấp lý do quay lại, dù cách tăng độ khó của chế độ này chưa phải lúc nào cũng tận dụng tốt nhất chiều sâu từ chính hệ thống vật lý.
Giới hạn lớn nhất vẫn nằm ở quy mô, bởi ba màn là quá ít để giữ cảm giác khám phá lâu dài, trong khi customization, âm nhạc và các thử thách phụ chưa đủ phong phú để tự mình bù đắp. Giá bán thấp khiến hạn chế ấy dễ chấp nhận hơn, nhưng không thay đổi thực tế rằng phần khung hiện tại có tiềm năng lớn hơn lượng nội dung đang được đặt lên trên nó.
Ở trạng thái phát hành hiện nay, Dumb Ways to Build trên PS5 là một game co-op vui, sáng tạo và đáng thử với nhóm bạn thích những trải nghiệm vật lý hỗn loạn. Nó chưa có đủ nội dung hoặc độ hoàn thiện để trở thành một Human: Fall Flat mới, nhưng khi game bỏ người chơi giữa công trường rồi để họ tự nghĩ ra cách ngu ngốc nhất có thể để vượt qua, công thức của nó hoạt động tốt hơn nhiều so với vẻ ngoài đơn giản ban đầu.
