Một báo cáo chấn động từ The New York Times đã phanh phui công ty Singapore Megaspeed, đơn vị được cho là có liên kết chặt chẽ với Trung Quốc, đã chi khoảng 2 tỷ USD để mua các bộ xử lý AI tiên tiến của Nvidia. Vụ việc làm dấy lên nghi vấn về lỗ hổng kiểm soát xuất khẩu của Mỹ và dẫn tới một cuộc điều tra cấp liên bang.
Một công ty có trụ sở tại Singapore, Megaspeed, đang nằm trong tầm ngắm của cơ quan chức năng Mỹ. Công ty này bị cáo buộc đã chi ra khoảng 2 tỷ USD để mua số lượng lớn chip Trí tuệ Nhân tạo (AI) bị hạn chế của Nvidia. Mục đích của việc mua bán này được cho là nhằm tuồn các bộ xử lý AI mạnh mẽ về Trung Quốc, qua đó né tránh các lệnh trừng phạt xuất khẩu của Mỹ.
Trong nhiều năm qua, Singapore vẫn là một khu vực bị nghi ngờ. Các công ty tại đây bị tình nghi đóng vai trò là điểm trung chuyển để mua các chip AI cao cấp của Nvidia (như H100 và H800) và xuất khẩu chúng về Trung Quốc. Tuy nhiên, vụ việc liên quan đến Megaspeed là một trong những lần hiếm hoi cho thấy một sợi dây liên kết rõ ràng.
Mối liên hệ bí ẩn và giao dịch 2 tỷ USD
Megaspeed bắt đầu nổi lên vào năm 2023. Công ty này được thành lập bởi 7Road, một doanh nghiệp chuyên về game và điện toán đám mây của Trung Quốc, được hậu thuẫn bởi các nhà đầu tư nhà nước. Sau khi thành lập đơn vị hải ngoại tại Singapore, Megaspeed đã ngay lập tức bắt đầu đặt mua số lượng cực lớn các chip AI bị hạn chế của Nvidia.
Người điều hành Megaspeed trong năm 2024 là bà Alice Huang, một nhân vật ít được biết đến trong ngành công nghiệp phần cứng và AI. Sau khi cam kết mua số GPU Nvidia trị giá 2 tỷ USD trong một năm, bà Huang thậm chí còn tham dự một bữa tiệc cùng Giám đốc điều hành (CEO) của Nvidia tại sự kiện công nghệ Computex 2024.
Điều đáng nói, Megaspeed đã không mua trực tiếp chip Nvidia. Các giao dịch này được thực hiện thông qua Aivres Systems, chi nhánh tại California của Inspur. Inspur là một công ty công nghệ lớn của Trung Quốc từng bị Mỹ trừng phạt vì cung cấp phần cứng siêu máy tính cho quân đội Trung Quốc.
Lỗ hổng pháp lý và điểm trung chuyển Châu Á
Aivres Systems hoạt động như một công ty Mỹ, do đó có thể mua các sản phẩm của Nvidia một cách hợp pháp và bán lại chúng mà vẫn tuân thủ các quy tắc xuất khẩu của Mỹ. Điều này đã tạo ra một lỗ hổng trong quy định, tách biệt thực thể Mỹ của Inspur khỏi công ty mẹ bị đưa vào danh sách đen.
Theo điều tra của The New York Times, Megaspeed bị cáo buộc đã chuyển các lô hàng chip này đến các cơ sở của công ty con Speedmatrix tại Indonesia và Malaysia. Những cơ sở này sau đó được sử dụng để cung cấp quyền truy cập đám mây (cloud access) cho các thực thể Trung Quốc sử dụng các GPU bị hạn chế, hoặc đơn giản là tái xuất khẩu chúng về Trung Quốc. Hiện tại, cảnh sát Singapore được cho là đang điều tra Megaspeed vì vi phạm luật pháp nước này, mặc dù chi tiết cụ thể chưa được công bố.
Nghi ngờ gia tăng và hành động của Mỹ
Sự nghi ngờ càng dâng cao sau một cuộc kiểm tra của Cục Công nghiệp và An ninh Mỹ (U.S. Bureau of Industry and Security) tại trung tâm dữ liệu của Megaspeed ở Malaysia vào cuối năm 2024. Các thanh tra viên đã phát hiện các máy chủ và GPU Nvidia vẫn còn nguyên trong thùng niêm phong. Đây là một điều bất thường đối với một trung tâm dữ liệu AI đang hoạt động, cho thấy công nghệ có thể đang chờ đợi để được tái xuất khẩu.
Sau chuyến thăm này, các quan chức Mỹ đã lên tiếng bày tỏ quan ngại với đối tác Singapore và Malaysia, đồng thời bắt đầu phối hợp các hành động thực thi. Cùng lúc đó, các phóng viên phát hiện văn phòng của Megaspeed gần như trống rỗng. Công ty chỉ có hai nhân viên tại Singapore không rõ về hoạt động kinh doanh, và một cửa hàng nhỏ ở Malaysia không có kỹ sư. Hồ sơ vẫn truy vết quyền sở hữu tới các công ty vỏ bọc (shell firms) điều hành từ Thượng Hải.
Đến giữa năm 2025, Megaspeed đã tạm dừng mọi đơn hàng phần cứng từ Nvidia. Sự việc xảy ra sau khi các cuộc điều tra khu vực được mở rộng và giám đốc điều hành Alice Huang âm thầm rời khỏi vị trí. Trước đó, công ty đã có kế hoạch đặt mua thêm 3,2 tỷ USD hệ thống Nvidia.
Phản hồi của Nvidia và cuộc điều tra đang diễn ra
Về phía mình, Nvidia khẳng định các cuộc kiểm tra nội bộ cho thấy Megaspeed là một công ty đủ tiêu chuẩn pháp lý. Hãng cũng cho biết công ty này không có dấu hiệu chuyển hướng hàng hóa và được sở hữu hoàn toàn bởi một công ty bên ngoài Trung Quốc, không có cổ đông ở nước này.
Tuy nhiên, các cựu quan chức Mỹ được The New York Times phỏng vấn đã đặt câu hỏi. Họ cho rằng các mối liên hệ rõ ràng của Megaspeed với Trung Quốc và các công ty từng bị trừng phạt lẽ ra phải ngăn cấm việc bán phần cứng bị hạn chế cho công ty này.
Hiện tại, các quan chức của Bộ Thương mại Mỹ đang tiến hành điều tra Megaspeed như một phần của một cuộc điều tra lớn hơn. Vụ việc đã làm nổi bật những thách thức trong việc thực thi kiểm soát xuất khẩu và những nỗ lực tinh vi nhằm buôn lậu chip AI tiên tiến vào thị trường Trung Quốc.