Từ một tỷ phú quỹ đầu cơ, Lương Văn Phong đã trở thành “Sam Altman của Trung Quốc” khi xây dựng DeepSeek – startup AI với những mô hình có khả năng cạnh tranh với OpenAI, dù chỉ với ngân sách hạn chế.
DeepSeek – cái tên đang làm chao đảo thị trường công nghệ toàn cầu. Chỉ trong 48 giờ, cổ phiếu công nghệ Mỹ mất 1.000 tỷ USD giá trị. Vị thế dẫn đầu của Mỹ trong cuộc đua AI bị thách thức. Ngay cả Ấn Độ cũng nhận ra họ đang tụt lại phía sau. Tất cả nhờ một phòng nghiên cứu AI nhỏ tại Trung Quốc, do Lương Văn Phong sáng lập.
Khởi nghiệp từ năm 2023, DeepSeek nhanh chóng trở thành đối thủ đáng gờm của OpenAI và các “ông lớn” AI khác. Điều đáng nói là mô hình R1 của DeepSeek đạt hiệu suất tương đương các đối thủ Mỹ, nhưng chỉ sử dụng nguồn lực ít hơn nhiều.
Hành trình từ tài chính đến AI
Lương Văn Phong, 40 tuổi, không phải là một cái tên quen thuộc trong làng công nghệ. Xuất thân từ ngành tài chính, ông từng đồng sáng lập quỹ đầu cơ High-Flyer vào năm 2015. Nhờ mô hình tài chính độc đáo và niềm đam mê dự đoán thị trường bằng AI, ông đã tự do theo đuổi các dự án AI mà không bị áp lực từ nhà đầu tư.
Năm 2021, Phong bắt đầu mua hàng nghìn chip Nvidia cho một dự án AI phụ. Khi đó, không ai ngờ rằng việc tích trữ chip đồ họa này lại là bước đệm cho sự ra đời của DeepSeek vào năm 2023.
“Khi gặp ông ấy lần đầu, chúng tôi thấy một người đàn ông lập dị với kiểu tóc kỳ lạ, nói về việc xây dựng cụm 10.000 chip để huấn luyện mô hình AI. Chúng tôi không tin đó là khả thi”, một đối tác kinh doanh của Phong chia sẻ.
Chiến lược độc đáo của DeepSeek
Khác với các công ty Mỹ chi hàng tỷ USD để phát triển AI, DeepSeek tập trung vào hiệu quả chi phí. Mô hình DeepSeek-V3, với 671 tỷ tham số, đạt hiệu suất ấn tượng trên nhiều bài kiểm tra chuẩn, nhưng chỉ sử dụng ít tài nguyên hơn nhiều so với các mô hình của Mỹ.
Đặc biệt, DeepSeek-R1, ra mắt tháng 1/2025, đã thách thức GPT-4 của OpenAI với khả năng lập luận vượt trội. Đáng chú ý, chi phí phát triển R1 chỉ là 5,6 triệu USD, một con số quá nhỏ so với hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ USD mà các công ty Mỹ đầu tư.
DeepSeek cũng áp dụng chiến lược mã nguồn mở, giúp các nhà phát triển nhỏ có thể tận dụng và cải tiến mô hình mà không cần trả phí bản quyền. Điều này mở ra cơ hội lớn cho việc phổ cập AI trên quy mô rộng.
Thách thức và cơ hội
Dù thành công, DeepSeek vẫn đối mặt với nghi ngờ về việc liệu các mô hình của họ có bị kiểm duyệt để tránh chỉ trích Đảng Cộng sản Trung Quốc hay không. Điều này có thể cản trở việc áp dụng rộng rãi trên toàn cầu.
Sự trỗi dậy của DeepSeek cũng đặt ra câu hỏi về vị thế của Ấn Độ trong cuộc đua AI. Hiện tại, Ấn Độ vẫn chưa có một phòng nghiên cứu hay startup AI nào có thể sánh ngang với OpenAI hay DeepSeek.
Với chiến lược hiệu quả và tiết kiệm chi phí, DeepSeek đang từng bước đưa Trung Quốc lên bản đồ AI toàn cầu. Nhưng liệu họ có thể duy trì đà phát triển này trước sự cạnh tranh khốc liệt từ Mỹ và các quốc gia khác? Câu trả lời vẫn còn bỏ ngỏ.