Grail loại bỏ một hành động tưởng như không thể thiếu trong deckbuilder. Người chơi không trực tiếp đánh từng lá bài, bởi cả bộ bài sẽ tự vận hành trong trận đấu; công việc thật sự diễn ra trước đó, khi chúng ta chọn lá nào nên giữ, lá nào cần bán, thứ tự rút bài phải được điều chỉnh ra sao và cả cỗ máy sẽ phản ứng thế nào khi bắt đầu chạy.
Ý tưởng nghe thụ động nhưng thực tế lại tạo ra một game chiến thuật rất chủ động. Sokpop Collective đã tìm được cách chuyển kỹ năng từ thao tác trong combat sang quá trình thiết kế bộ bài, đồng thời xây một hệ thống trạng thái đủ thông minh để những quyết định tưởng rất nhỏ có thể thay đổi toàn bộ kết quả. Điểm đáng tiếc là game hiểu cách giải thích bộ bài tốt hơn cách giải thích chính những quy tắc cạnh tranh đang bao quanh nó.
Xây máy rồi nhìn nó chạy
Grail bắt đầu mỗi trận với bốn năng lượng. Sau một lượt có rút bài, người chơi nhận thêm một năng lượng; lá vừa được rút sẽ hấp thụ số năng lượng hiện có cho tới khi lấp đủ các điểm yêu cầu và tự động được sử dụng, còn nếu không đủ thì nó bị bỏ đi.
Cơ chế này chỉ mất vài phút để hiểu nhưng nhanh chóng tạo ra những bài toán đáng kể. Một lá mạnh có chi phí cao không phải lúc nào cũng tốt nếu nó liên tục bị rút vào thời điểm người chơi chưa đủ năng lượng, trong khi một bộ bài có nhiều lá rẻ sẽ vận hành nhanh nhưng cũng cạn sớm hơn.
Khi hết bài, Grail buộc người chơi dành hai lượt để trộn đống bài bỏ trở lại. Hình phạt này khiến việc làm mỏng bộ bài trở thành một quyết định có hai mặt thay vì nguyên tắc mặc định như trong nhiều deckbuilder.
Bộ bài nhỏ giúp những lá quan trọng quay trở lại nhanh hơn, nhưng cũng khiến thời điểm phải trộn bài xuất hiện thường xuyên hơn. Một bộ bài lớn tránh được thời gian chết đó lâu hơn nhưng đồng thời làm giảm khả năng rút đúng mảnh ghép cần thiết.
Đặc biệt, game cho phép bán lá bài ngoài combat để lấy vàng. Mỗi lần loại một lá không còn phù hợp, người chơi vừa nhận tài nguyên vừa thay đổi nhịp vận hành của cả bộ bài.
Đây là dấu hiệu của một hệ thống tốt. Grail không cần hàng chục luật đặc biệt để tạo chiều sâu, bởi chỉ riêng mối quan hệ giữa năng lượng, chi phí, tốc độ xoay vòng và hai lượt trộn bài đã khiến mỗi thay đổi trong deck có hậu quả rất dễ cảm nhận.
Status không chỉ để trừ máu
Năm trạng thái chính là nơi thiết kế của Grail trở nên đặc biệt thú vị. Sleep, Burn, Shock, Poison và Bleed không đơn thuần là năm kiểu gây sát thương theo thời gian với biểu tượng khác nhau; mỗi trạng thái bám vào một bước riêng của vòng vận hành bộ bài.
Sleep khiến mục tiêu bỏ qua việc rút bài trong lượt nhưng vẫn tích năng lượng. Burn gây sát thương khi đối thủ sử dụng hoặc bỏ một lá, còn Shock kích hoạt khi phía bên kia tạo thêm năng lượng.
Poison lại chỉ phát huy lúc trộn bài. Một bộ bài nhỏ vốn xoay vòng rất nhanh vì thế trở thành mục tiêu lý tưởng của Poison, trong khi chính những lượt trộn bài giúp đối thủ tạm tránh Burn.
Bleed đứng sau toàn bộ cấu trúc đó bằng cách gây thêm sát thương mỗi khi mục tiêu nhận sát thương từ nguồn khác. Khi được ghép đúng, một hiệu ứng không còn hoạt động riêng lẻ mà bắt đầu nuôi hiệu ứng tiếp theo.
Đây mới là phần khiến việc xây deck đáng suy nghĩ. Người chơi không chỉ hỏi mình muốn gây nhiều sát thương hơn hay phòng thủ tốt hơn, mà phải nghĩ đối thủ sẽ vận hành bộ bài theo nhịp nào và trạng thái nào có thể đánh trúng chính nhịp đó.
Một đối thủ sử dụng deck nhỏ và xoay bài cực nhanh có thể chịu Burn liên tục nhưng cũng thường xuyên bước vào hai lượt shuffle. Poison trở thành cách tận dụng đúng khoảng thời gian mà Burn tạm mất hiệu lực, trong khi Bleed có thể khiến cả hai loại sát thương cùng trở nên nguy hiểm hơn.
Không phải mọi build đều vận hành ở mức hiệu quả ngang nhau và meta chắc chắn còn thay đổi khi cộng đồng hiểu sâu hơn 250 lá bài cùng hơn 100 trait. Dù vậy, nền tảng đã đủ chắc để những chiến thuật mạnh không chỉ đến từ việc tìm một lá có con số quá lớn.
Stickers trả quyền kiểm soát
Autobattler luôn phải đối mặt với một vấn đề cơ bản. Nếu người chơi đã giao toàn bộ combat cho hệ thống, đâu là ranh giới giữa một chiến thuật được thiết kế tốt và việc chỉ cầu mong trò chơi tự làm đúng?
Stickers là một trong những câu trả lời quan trọng của Grail. Mỗi lá có thể nhận một sticker tạo hiệu ứng như tăng khả năng crit, cho phép lá được sử dụng hai lần hoặc tác động tới vị trí mà nó quay về sau khi bộ bài được trộn.
Nhờ vậy, thứ tự rút bài không còn hoàn toàn là yếu tố mà người chơi phải bất lực chấp nhận. Game vẫn giữ đủ ngẫu nhiên để mỗi trận không biến thành chuỗi hành động được lập trình tuyệt đối, nhưng người chơi có công cụ để đẩy xác suất theo hướng mình mong muốn.
Augmenting tiếp tục cho phép tăng thông số từng lá, còn trait tạo các quy tắc bao phủ rộng hơn cho build. Khi những hệ thống này chồng lên nhau, một lá tầm thường lúc mới nhặt có thể trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi hiệu ứng vài trận sau.
Đây cũng là lúc Grail tạo được thứ cảm giác mà autobattler cần nhất. Người viết có thể ngồi nhìn trận đấu diễn ra hoàn toàn tự động nhưng vẫn hiểu vì sao một chuỗi vừa kích hoạt và biết chính những quyết định trước trận đã tạo ra kết quả đó.
Khi thất bại, phản ứng thường không phải “game không chịu rút đúng bài” mà là quay lại nhìn deck để tìm xem mắt xích nào đã vận hành sai. Một lá quá đắt, một thứ tự chưa hợp lý hoặc một trait tưởng mạnh nhưng không được kích hoạt đủ thường xuyên đều có thể là nguyên nhân.
Grail nhờ vậy tránh được cái bẫy lớn nhất của ý tưởng “bộ bài tự chơi”. Combat tự động nhưng trách nhiệm vẫn thuộc về người xây nó.
Nhiều nhân vật, nhiều cách chơi
Mỗi nhân vật có nhóm lá riêng thay vì toàn bộ roster cùng rút từ một kho chung. Cách làm này giúp sự khác biệt giữa các nhân vật không dừng ở vài chỉ số khởi đầu, đồng thời tránh tình trạng 250 lá bài cùng chen vào một pool khiến việc tìm đúng build trở nên quá ngẫu nhiên.
Ratagnan, Mabel hay Zappy có những hướng vận hành khác nhau, từ cách khai thác Burn, Shock cho tới những cơ chế tăng sức mạnh đặc trưng. Việc chuyển nhân vật vì thế gần với học một bộ luật con mới hơn là chỉ bắt đầu lại bằng portrait khác.
Số lượng lá cùng trait khá lớn nhưng không đồng nghĩa mọi lượt đều hoàn toàn mới. Sau khi đã hiểu một nhân vật, người chơi bắt đầu nhận ra các bộ khung quen thuộc và những lá thường muốn tìm khi theo một hướng cụ thể.
Điểm đáng khen là Grail vẫn cho đủ khả năng xoay build giữa đường. Nếu shop hoặc event không đưa ra những gì mong muốn, bán bớt bài và tận dụng trait vừa nhận có thể kéo bộ bài sang một hướng khác thay vì coi lượt chơi đã hỏng.
Run thường kéo dài khoảng 15 đến 45 phút, đủ ngắn để thất bại không trở thành khoản đầu tư quá nặng nhưng cũng đủ dài cho bộ bài trải qua một quá trình phát triển rõ ràng. Đây là khoảng thời gian phù hợp với kiểu game khiến người chơi rất dễ tự nhủ chỉ làm thêm một lượt nữa.
PvP không công bằng như vẻ ngoài
Grail có PvP bất đồng bộ và hệ thống rank, nhưng người muốn coi đây là một môi trường cạnh tranh nghiêm túc cần điều chỉnh kỳ vọng.
Cấu trúc matchmaking hiện ưu tiên cảm giác tiến bộ hơn việc đo kỹ năng thật chính xác. Người chơi không bị ghép với đối thủ có rank cao hơn, trong khi các bậc thấp còn có thể xuất hiện những bộ bài bot tương đối yếu.
Điều này khiến tỷ lệ thắng nhìn đẹp hơn nhưng đồng thời làm ý nghĩa của thứ hạng trở nên mơ hồ. Nếu gần như mọi cấp độ đều được thiết kế để người chơi thắng nhiều hơn thua, climb rank không còn phản ánh trình độ rõ như một hệ thống cạnh tranh cân bằng hai phía.
Trường hợp cả hai cùng chết cũng cho người đang ở lượt chủ động lợi thế tuyệt đối. Đây là quy tắc có thể học và khai thác, nhưng vẫn tạo thêm một lớp bất đối xứng khó xem là lý tưởng nếu mục tiêu là cạnh tranh nghiêm túc.
Game cũng không dùng mô hình một lần tấn công rồi một lần phòng thủ thường thấy ở một số autobattler bất đồng bộ. Những đội hình mới vì vậy có thể xuất hiện trong pool với tần suất khác nhau, làm môi trường cạnh tranh khó đo lường hơn vẻ ngoài của bảng xếp hạng.
Điều quan trọng là các vấn đề này không làm deckbuilding trở nên kém hay. Người chơi vẫn phải tạo build tốt hơn nếu muốn tiến xa, nhưng rank hiện giống một hệ thống tạo động lực tiếp tục chơi hơn là công cụ xác định ai thực sự giỏi nhất.
Nếu Grail được tiếp cận như một game xây deck có yếu tố PvP, mô hình hiện tại khá dễ chấp nhận. Nếu người chơi tới đây vì mong một ladder có tính cạnh tranh cao và minh bạch, đây lại là nhược điểm lớn hơn nhiều.
Người mới biết ít hơn
Vấn đề đáng ngại nhất không phải matchmaking mà là thông tin. Grail chứa những event bí mật với điều kiện kích hoạt không được giải thích đầy đủ trong game, trong khi một phần cộng đồng đã biết các yêu cầu này nhờ Discord, wiki và những công cụ bên ngoài.
Bí mật tự thân không phải điều xấu. Việc phát hiện một event hiếm hoặc nhận ra hai lá tưởng không liên quan lại mở được một tuyến khác có thể tạo cảm giác khám phá rất tốt.
Rắc rối xuất hiện khi các bí mật ấy trực tiếp ảnh hưởng tới PvP. Một người mới có thể gặp đối thủ đang tận dụng phần thưởng từ một hệ thống mà bản thân thậm chí chưa biết tồn tại, trong khi không có công cụ trong game đủ tốt để hiểu nhanh khoảng cách ấy đến từ đâu.
Cardopedia làm vấn đề rõ hơn. Bản 1.0 đã bổ sung trait vào hệ thống này, nhưng danh mục vẫn thiên về việc ghi nhận những thứ người chơi đã tự gặp thay vì cung cấp cơ sở dữ liệu đầy đủ để nghiên cứu.
Về mặt sưu tập, cách làm đó tạo động lực khám phá. Về mặt PvP, nó khiến hai người chơi có lượng thông tin khác nhau ngay cả trước khi khả năng xây deck được đem ra so sánh.
Augmenting còn khiến chỉ số của một lá có thể khác so với giá trị cơ bản mà hình ảnh bên ngoài không luôn thể hiện đủ rõ. Khi nhìn deck đối phương, người chơi mới đôi lúc không biết mình vừa thua vì một combo thông minh, một bản nâng cấp mạnh hay một quy tắc chưa từng được giới thiệu.
Đây không phải kiểu “khó làm quen” đáng được ca ngợi như chiều sâu. Một game chiến thuật có thể phức tạp nhưng vẫn nên cung cấp đủ thông tin để người chơi hiểu vì sao mình thắng hoặc thua.
Grail hiện để cộng đồng bên ngoài thực hiện một phần công việc giải thích mà bản thân game đáng lẽ phải làm.
Tiến trình chưa thân thiện với người đến sau
Tất cả nhân vật và cosmetic đều được mở bằng cách chơi, không có microtransaction. Trong bối cảnh nhiều autobattler miễn phí biến nhân vật, battle pass và vật phẩm trang trí thành cả một hệ thống kinh doanh riêng, việc trả tiền một lần rồi có thể tự mở mọi nội dung là một điểm cộng rõ.
Tuy nhiên, “không bán bằng tiền thật” không tự động khiến mọi cách mở khóa đều hợp lý. Một số nhân vật yêu cầu lượng trophy tương đối lớn, khiến người mua game sau giai đoạn demo phải dành khá nhiều lượt trước khi có đầy đủ roster.
Khoảng cách còn rõ hơn trong những ngày đầu phát hành. Người đã chơi demo giữ lại phần tiến trình nhất định và bước vào bản thương mại với lợi thế về kinh nghiệm, rank cùng kiến thức meta mà người mua mới chưa thể có.
Một số cosmetic từ demo cũng mang tính độc quyền. Đây không ảnh hưởng gameplay, nhưng vẫn tạo cảm giác người trả tiền vào ngày ra mắt lại là nhóm bắt đầu muộn hơn những người đã tham gia thử nghiệm miễn phí.
Hệ thống cosmetic hiện còn sử dụng cơ chế nhận ngẫu nhiên và có thể xuất hiện đồ trùng, dù người chơi vẫn có khả năng tích tiền tệ để nhắm tới món cụ thể. Vì không có giao dịch bằng tiền thật, mức độ khó chịu thấp hơn gacha thương mại rất nhiều, nhưng cấu trúc này vẫn chưa thật gọn.
Những vấn đề trên phần lớn có thể sửa mà không chạm tới thiết kế cốt lõi. Giảm yêu cầu trophy, tổ chức lại season hoặc cung cấp thêm cách mở nhân vật sẽ dễ thực hiện hơn nhiều so với sửa một combat system bị hỏng.
Điều đáng tiếc chỉ là Grail đã bước vào ngày phát hành với một bộ khung progression khiến chính người mới cảm thấy mình đang đến trễ.
Đơn giản nhưng có cá tính
Mỹ thuật của Grail không cần ngân sách lớn để tạo bản sắc. Những hiệp sĩ chuột, thỏ, sóc và các sinh vật nhân hóa khác mang cảm giác fantasy cổ tích, đủ ấm áp để game không hòa vào hàng loạt card battler sử dụng cùng kiểu quỷ dữ, ma thuật đen và khung giao diện nặng nề.
Pixel art nhỏ gọn nhưng đọc tốt. Mỗi nhân vật có silhouette riêng, hiệu ứng lá bài đủ rõ và animation không kéo dài tới mức làm một autobattler mất nhịp.
Bản 1.0 đã thêm slow-motion ngắn ở những đòn quan trọng khi người chơi tăng tốc combat. Đây là cải tiến hợp lý bởi càng về sau, nhiều chuỗi hiệu ứng có thể kích hoạt quá nhanh khiến kết quả trận đấu khó theo dõi.
Dù vậy, phản hồi hình ảnh vẫn chưa đủ tốt ở một số cơ chế. Poison hoặc những chuỗi trigger phức tạp đôi lúc xảy ra mà game không làm nổi bật nguyên nhân, khiến người chơi phải mở battle log hoặc tự suy luận sau khi mọi thứ đã kết thúc.
Khoảng trống trên giao diện vẫn còn khá nhiều, trong khi chính game lại thiếu nơi hiển thị những thông tin quan trọng. Đây là vấn đề thiết kế UI hơn là hạn chế mỹ thuật.
Âm nhạc tạo được không khí nhẹ nhàng và phù hợp với thế giới động vật trung cổ. Nó không phải phần phô trương nhất của Grail, nhưng giúp những lượt chơi dài không trở nên mệt và giữ được chất riêng của Sokpop.
Về kỹ thuật, đây là một sản phẩm cực kỳ nhẹ. Dung lượng chỉ khoảng 500 MB, yêu cầu 4 GB RAM và GPU tương thích DirectX 9, đồng thời có cả phiên bản macOS.
Game vì vậy dễ tiếp cận trên nhiều cấu hình hơn phần lớn sản phẩm PvP hiện nay. Yêu cầu kết nối mạng vẫn tồn tại và Steam Deck chưa được xác nhận chính thức, nhưng xét riêng khả năng vận hành trên PC thông thường, Grail gần như không đặt ra rào cản đáng kể.
Kết luận
Grail có một phần lõi tốt hơn rất nhiều so với vẻ ngoài khiêm tốn của nó. Năng lượng, cơ chế trộn bài, khả năng bán bớt deck, stickers và năm trạng thái tương tác với nhau tạo ra một hệ thống mà việc “không được đánh bài” lại khiến người chơi suy nghĩ nhiều hơn về từng lá mình giữ.
Đó là lý do chúng tôi không đồng tình với cách kéo điểm quá mạnh chỉ vì hệ thống bên ngoài chưa hoàn chỉnh. Matchmaking thiếu tính cạnh tranh, Cardopedia giấu quá nhiều thông tin và progression ngày đầu chưa đối xử tốt với người mới đều là vấn đề đáng kể, nhưng chúng không biến một bộ bài được thiết kế thông minh thành một bộ bài kém thú vị.
Mặt khác, cũng không thể coi những thứ ấy chỉ là lỗi nhỏ. Grail có PvP, có ladder và khuyến khích người chơi học meta, vì vậy việc một phần kiến thức quan trọng tồn tại trên Discord hay wiki thay vì trong game trực tiếp ảnh hưởng tới khả năng cạnh tranh. Khi người mới không hiểu vì sao mình thua, chiều sâu rất dễ bị nhầm thành sự thiếu minh bạch.
Sokpop đã giải được bài toán khó nhất khi khiến deckbuilder và autobattler bổ trợ cho nhau thay vì triệt tiêu quyền kiểm soát của người chơi. Phần còn lại chủ yếu là những hệ thống có thể chỉnh sửa, nhưng chúng cần được chỉnh sửa nếu Grail muốn tồn tại lâu như một game PvP chứ không chỉ là một deckbuilder thú vị để chơi trong vài tuần.
Ở trạng thái hiện tại, Grail xứng đáng được đánh giá là một game chiến thuật rất tốt với phần lõi đủ khác biệt để đứng riêng, nhưng chưa phải môi trường cạnh tranh thật sự công bằng và minh bạch. Hãy đến vì niềm vui xây một cỗ máy bằng 250 lá bài rồi nhìn nó tự nghiền đối thủ; còn nếu mục tiêu là chứng minh thứ hạng trên ladder, game vẫn cần thêm thời gian để chính hệ thống bên ngoài bắt kịp chất lượng của những gì diễn ra bên trong bộ bài.
