Cảm giác tệ nhất trong GRAIN ROT không phải lúc một con quái vật bất ngờ lao ra từ góc tối, mà là khoảnh khắc đứng trong thang máy chuẩn bị xuống Deep Layers và nhớ ra phía trên đang có một căn Outpost vừa mất cả buổi để sửa sang. Bên dưới là gỗ, tiền, đồ đạc và những thứ cần thiết để căn cứ tiếp tục lớn lên; nhưng càng mang nhiều về, người chơi càng có nhiều thứ để mất nếu cả đội chết trước khi kịp quay trở lại.
Beck & Branch Games xây một extraction horror khá khác thường từ chính sự tương phản đó. Trên mặt đất là xây nhà, kê đồ, mở phòng mới và nhìn nơi trú ẩn ngày càng có sức sống; dưới lòng đất là dungeon thay đổi liên tục, những cơ thể bằng gỗ dễ vỡ, lửa có thể biến mọi kế hoạch thành thảm họa và các Corrupted đủ hung hãn để một chuyến nhặt đồ bình thường chuyển thành màn tháo chạy trong vài giây. Game vui nhất khi chơi cùng bạn bè, nhưng phía sau những tình huống hỗn loạn ấy vẫn có một vòng progression đủ tốt để việc trở về an toàn thực sự mang ý nghĩa.
Căn cứ càng giống một mái nhà, mỗi chuyến đi càng có thứ để mất
Outpost ban đầu không đặc biệt ấn tượng. Đây là nơi người chơi quay về giữa các run, tập kết đồ nhặt được rồi dần khôi phục những căn phòng bằng vật liệu mang lên từ Deep Layers. Nhưng sau vài giờ, chính quá trình sửa chữa ấy bắt đầu trở thành một trong những động lực mạnh nhất để tiếp tục chơi.
Đồ đạc nhặt dưới lòng đất không đơn thuần tồn tại để đổi thành một con số. Người chơi có thể phá chúng lấy tài nguyên, đưa vào Grinder để chuyển thành tiền hoặc mang nguyên món về căn cứ, khiến một chiếc ghế, cái tủ hay đống gỗ mục đều có thể trở thành một phần của progression.
Các căn phòng được nâng cấp còn mang lại lợi ích lâu dài như tăng máu, tốc độ, sức mạnh và nhiều chỉ số khác. Nhờ đó, việc xây dựng không bị tách khỏi extraction như một minigame trang trí; căn cứ càng hoàn thiện thì những chuyến đi tiếp theo càng có cơ hội sống sót cao hơn.
Cảm giác thay đổi trực quan cũng rất quan trọng. Một roguelite thường biểu diễn meta-progression bằng hàng loạt ô nâng cấp trên menu, còn GRAIN ROT cho người chơi nhìn thấy công sức ngay trong không gian mình quay về sau mỗi chuyến đi. Căn nhà cũ kỹ dần có thêm phòng, nội thất, người sống sót và những tiện ích mới, tạo cảm giác mình đang thực sự khôi phục một nơi trú ẩn giữa vùng đất đã chết.
Đây chính là lý do game tạo được áp lực tốt trước mỗi lần xuống thang máy. Người chơi không chỉ đang tìm tiền để số lớn hơn, mà đang rời khỏi một nơi ngày càng có cảm giác thuộc về mình để bước vào khu vực có khả năng xóa sạch toàn bộ chiến lợi phẩm chưa kịp mang về.
Một vòng extraction hay cần khiến khoảnh khắc quay về đáng giá ngang lúc tìm được loot. GRAIN ROT hiểu điều đó khá sớm, và Outpost là thứ giúp mỗi lần cửa thang máy mở trở lại trên mặt đất tạo cảm giác nhẹ nhõm thực sự.
Cơ thể bằng gỗ biến cái chết thành một cuộc chạy đua mới
Ý tưởng kỳ quặc nhất của GRAIN ROT cũng là cơ chế giúp nó có bản sắc riêng. Người chơi không hoàn toàn là cơ thể đang điều khiển mà là một Living Spark trú bên trong những vessel bằng gỗ có thể vỡ, cháy và biến dạng.
Điều này làm “chết” trở thành một trạng thái phức tạp hơn việc thanh máu về không. Khi vessel bị phá hủy, Spark thoát ra và người chơi vẫn còn cơ hội tồn tại trong run, tìm một vật chủ khác rồi chui vào trước khi linh hồn nhỏ bé ấy biến mất hoàn toàn.
Khoảnh khắc này tạo rất nhiều tình huống căng thẳng. Một người vừa bị Corrupted đập nát có thể lập tức chuyển từ chiến đấu sang tuyệt vọng tìm vessel thay thế, trong khi đồng đội phải quyết định tiếp tục bảo vệ loot, quay lại cứu bạn hay đơn giản bỏ chạy để tránh cả nhóm cùng mất tất cả.
Mỗi vessel còn có thể mang những đặc tính khác nhau, khiến việc đổi thân xác không đơn thuần là hồi sinh. Một run đang vận hành theo một cách có thể thay đổi khi người chơi buộc phải chiếm một cơ thể khác, và tình huống tưởng như thất bại đôi khi mở ra một bộ công cụ mới để tiếp tục.
Cơ chế này cũng rất hợp với phần kinh dị thể xác của game. Những thân gỗ vốn đã trông không hoàn toàn giống con người tiếp tục biến dạng khi Rot tăng lên, giọng nói thay đổi và các biểu cảm trở nên kỳ quặc hơn, khiến chính nhân vật của người chơi cũng dần trở thành một phần của thứ đang làm họ sợ.
Quan trọng nhất, hệ thống Spark tạo thêm một giai đoạn hoảng loạn giữa “còn sống” và “đã chết”. Trong nhiều extraction game, mất máu cuối cùng là dấu chấm hết; ở đây, đó có thể chỉ là lúc người chơi bắt đầu chạy cuống cuồng hơn.
Deep Layers đáng sợ vì không gian quen nhưng tình huống không bao giờ hoàn toàn giống nhau
Mỗi chuyến đi bắt đầu bằng chiếc thang máy đưa cả đội xuống những khu vực ngầm liên tục thay đổi. Bố cục mang tính thủ tục giúp đường đi, vị trí đồ đạc và cách các mối nguy xuất hiện không thể được ghi nhớ hoàn toàn chỉ sau vài run.
Điều đó rất quan trọng với một game dựa trên claustrophobia. Nếu người chơi biết chính xác hành lang nào luôn an toàn, căn phòng nào chứa loot và góc nào quái vật sẽ xuất hiện, phần kinh dị sẽ nhanh chóng biến thành tuyến đường farming được tối ưu.
GRAIN ROT thay vào đó buộc cả đội liên tục đọc môi trường. Một căn phòng có vẻ an toàn có thể chứa lượng đồ đáng để mất thời gian tháo dỡ, nhưng càng đứng lâu càng tăng nguy cơ tiếng động hoặc chuyển động kéo thứ gì đó tới vị trí hiện tại.
Corrupted không được xây như những mục tiêu chỉ chờ người chơi xử lý bằng chuỗi đòn tối ưu. Chúng phản ứng với âm thanh, chuyển động và cả những gì đang diễn ra quanh mình, khiến tình huống dễ chuyển từ kiểm soát sang hỗn loạn trước khi cả đội thống nhất được kế hoạch.
Địa hình chật tiếp tục khuếch đại vấn đề. Một hành lang đủ rộng cho hai người có thể bỗng trở thành cái bẫy khi monster xuất hiện ở một đầu còn đồng đội đang cố bê món đồ cồng kềnh ở đầu kia, và chỉ một giây do dự cũng đủ khiến kế hoạch “nhặt nốt rồi về” trở thành cuộc bỏ chạy.
Càng xuống sâu, Rot càng nặng và mối đe dọa càng khó chịu. Game liên tục tạo áp lực phải lựa chọn giữa việc quay về với những gì đã có hoặc đánh cược thêm một tầng để mang lên thứ tốt hơn.
Đây là bản chất extraction được GRAIN ROT sử dụng tốt nhất. Nỗi sợ không chỉ đến từ monster mà từ việc người chơi tự biết mình đã có đủ loot để rút nhưng vẫn quyết định đi tiếp vì nhìn thấy thêm một căn phòng chưa kiểm tra.
Lửa làm mọi sai lầm trở nên nghiêm trọng hơn mức cần thiết
Thế giới của GRAIN ROT được xây quanh những cơ thể và công trình dễ cháy, khiến lửa không đơn giản là một loại sát thương có hiệu ứng màu cam. Khi vessel bằng gỗ bắt lửa, một sự cố nhỏ rất dễ lan thành tình huống cả đội không còn quan tâm tới loot và chỉ muốn thoát khỏi nơi hiện tại.
Hệ thống vật lý tiếp tục làm những khoảnh khắc ấy khó dự đoán. Đồ đạc có thể cản đường, người chơi va vào nhau và những hành động vốn nhằm cứu đồng đội đôi khi tạo thêm một vấn đề mới, khiến game đứng giữa horror nghiêm túc với comedy hỗn loạn theo cách khá tự nhiên.
Điều thú vị là GRAIN ROT không cần tách hai trạng thái đó. Một người bị hất khỏi vessel giữa lúc cả nhóm đang hoảng loạn có thể cực kỳ buồn cười đối với ba người còn lại, nhưng với chính người vừa biến thành Spark và đang tìm cơ thể mới, tình huống vẫn rất căng thẳng.
Cơ chế dropkick thậm chí biến đồng đội thành một phần của hiểm họa. Có thể đá kẻ địch, nhưng cũng hoàn toàn có khả năng làm bạn mình bay sai hướng, chặn họ trong hành lang hoặc vô tình góp phần khiến vessel của họ tan thành đống gỗ vụn.
Đây không phải kiểu trolling được gắn vào game chỉ để streamer tạo clip. Physics, cơ thể dễ vỡ và cấu trúc extraction thực sự khiến hành động ngu ngốc của một người có khả năng ảnh hưởng tài sản của cả nhóm, nên tiếng cười thường đi kèm một chút tức giận rất thật.
Game vì vậy tạo nhiều câu chuyện tự nhiên hơn kịch bản viết sẵn. Người viết có thể quên chính xác lượng tiền của một run nhưng vẫn nhớ người nào đá bạn mình vào đúng hướng monster đang lao tới, rồi năm phút sau chính kẻ đó phải cầu cứu cả đội quay lại nhặt Spark.
Chơi cùng bạn là hỗn loạn, chơi một mình lại gần với survival horror hơn
GRAIN ROT hỗ trợ chơi đơn, nhưng rõ ràng thiết kế tỏa sáng mạnh nhất khi có thêm người. Co-op làm mọi hệ thống vật lý, Spark, cứu hộ và chia loot trở nên khó đoán hơn, đồng thời tạo những lựa chọn mà AI hoặc solo không thể tái tạo.
Khi một đồng đội mất vessel, cả nhóm phải phản ứng. Khi có người tìm thấy món đồ lớn, những người khác có thể bảo vệ đường về. Khi hai hướng cùng chứa loot tốt, đội có thể chia ra rồi lập tức hối hận vì tiếng hét từ phía bên kia hành lang báo hiệu kế hoạch vừa thất bại.
Public lobby hiện giúp những người không có sẵn nhóm cố định dễ bước vào co-op hơn, nhưng trải nghiệm vẫn phụ thuộc nhiều vào cách những người lạ phối hợp. Một nhóm hiểu rằng extraction quan trọng hơn việc tranh nhau từng món đồ sẽ chơi rất khác đội chỉ muốn đá nhau vào quái vật để xem chuyện gì xảy ra.
Solo tạo ra một loại căng thẳng khác. Không còn tiếng cười trong voice chat để giải tỏa, những tiếng động và hành lang tối trở nên áp lực hơn, còn mất vessel nguy hiểm hơn rõ rệt bởi chẳng có ai giữ chân monster hoặc giúp đưa tình hình trở lại kiểm soát.
Đổi lại, độ khó cũng khắc nghiệt hơn. Những cơ chế vốn rất vui khi một đội có thể chia việc bắt đầu trở thành gánh nặng khi một người phải tự chiến đấu, thu thập, quản lý đường lui và xử lý mọi sự cố.
GRAIN ROT vẫn hoàn toàn có thể chơi một mình và progression Outpost cung cấp đủ công cụ để sức mạnh tăng lên theo thời gian. Nhưng nếu chỉ đánh giá dựa trên solo, người chơi sẽ bỏ lỡ một phần khá lớn cá tính mà hệ vật lý và vessel được thiết kế để tạo ra.
Đây là một trong những trường hợp co-op không chỉ làm game dễ hơn. Có thêm người thực sự thay đổi loại câu chuyện mà một run có thể tạo ra.
Xây Outpost khiến thất bại vẫn để lại mục tiêu cho lần sau
Extraction game dễ rơi vào tình trạng chỉ vui khi người chơi đang ở trong vùng nguy hiểm. Nếu khu vực hub chỉ là menu mua súng giữa hai run, thất bại liên tục có thể nhanh chóng tạo cảm giác toàn bộ thời gian vừa bỏ ra đã biến mất.
GRAIN ROT tránh được phần lớn vấn đề này bằng việc biến Outpost thành dự án dài hạn. Tài nguyên được mang về mở thêm nội thất, nâng cấp chỉ số và những phần mới của căn cứ, trong khi survivor được cứu khỏi Deep Layers giúp nơi trú ẩn dần bớt trống trải.
Cảm giác progression rất trực quan. Người viết thích việc đứng trong một căn phòng vừa hoàn thiện và biết khá rõ lượng gỗ dùng cho nó đến từ những chuyến đi nào, bởi thành quả vật lý dễ tạo sự gắn bó hơn một thanh cấp độ tăng thêm vài đơn vị.
Tuy nhiên, progression hiện vẫn có dấu hiệu cần cân bằng thêm. Một số nâng cấp phòng yêu cầu lượng tài nguyên đủ lớn để quá trình xây tiếp theo bắt đầu có cảm giác grind, đặc biệt khi một chuỗi run tệ khiến lượng đồ thực sự mang về thấp hơn dự kiến.
Nội dung Outpost cũng chưa đạt tới mức một settlement simulation hoàn chỉnh. Người chơi có thể phục hồi và mở rộng nhiều thứ, nhưng kỳ vọng về một cộng đồng sống động với hàng loạt NPC, nhiệm vụ và chuỗi phát triển phức tạp sẽ vượt khá xa phạm vi game hiện tại.
Điều này đáng lưu ý bởi GRAIN ROT được bán như bản phát hành hoàn chỉnh chứ không mang nhãn Early Access. Đội ngũ đã công bố kế hoạch bổ sung biome, enemy, vessel, construct và tiếp tục mở rộng Outpost, nhưng những thứ chưa tồn tại không nên được dùng để cộng điểm cho phiên bản đang bán.
Ở trạng thái hiện tại, vòng xây dựng vẫn đủ tốt để gánh progression. Chỉ là sau nhiều giờ, người chơi bắt đầu nhìn thấy khá rõ những nơi mà hệ thống có thể phát triển thêm, và nội dung hiện tại chưa sâu ngang tiềm năng mà chính Outpost gợi ra.
Hình ảnh đáng sợ nhất khi mọi thứ vẫn còn yên
Bài nguồn mô tả GRAIN ROT bằng rất nhiều từ ngữ về “psychological trauma”, nhưng trải nghiệm thực tế không cần được phóng đại tới mức đó. Sức mạnh hình ảnh của game khá đơn giản: nó làm những không gian tĩnh trông đủ bất an để người chơi luôn cảm thấy chuyện xấu có khả năng xảy ra.
Deep Layers sử dụng bóng tối, vật liệu cũ kỹ và những hành lang chật để tạo cảm giác môi trường có thể che thứ gì đó ngay bên ngoài tầm nhìn. Khi không có monster xuất hiện, sự im lặng đôi lúc còn hiệu quả hơn chính cuộc truy đuổi bởi người chơi bắt đầu tự tưởng tượng lý do tại sao nơi này bỗng yên quá mức.
Thiết kế vessel bằng gỗ cũng tạo hình ảnh riêng khá tốt. Nhân vật vừa có nét buồn cười của những hình nhân thô ráp vừa đủ kỳ quái để các mutation và corruption về sau trở nên khó chịu, đặc biệt khi animation hoặc giọng nói bắt đầu không còn giống trạng thái ban đầu.
Âm thanh giữ vai trò quan trọng vì kẻ địch phản ứng với hoạt động trong môi trường. Một tiếng va chạm không chỉ là ambience mà có khả năng làm người chơi tự hỏi mình vừa tạo bao nhiêu chú ý, khiến những vật thể vật lý quanh phòng trở thành thứ phải dè chừng.
Nhạc không cố liên tục báo cho người chơi rằng cần sợ. Những khoảng âm thanh môi trường và tiếng động từ xa có tác dụng tốt hơn, bởi GRAIN ROT đáng sợ nhất khi chưa xác nhận rõ hiểm họa đang nằm ở đâu.
Hiệu năng trên PC nhìn chung đủ để vật lý và những tình huống nhiều người không phá trải nghiệm cốt lõi, dù đây vẫn là game còn được vá tương đối thường xuyên sau launch. Với một dự án do đội ngũ hai người thực hiện, mức độ hoàn thiện hình ảnh và đặc biệt khả năng giữ phong cách nhất quán là điểm đáng khen.
9,99 USD hợp lý, nhưng đừng mua những gì mới chỉ nằm trên roadmap
GRAIN ROT là game PC dành cho Windows, có cả chơi đơn và co-op trực tuyến. Mức giá chuẩn 9,99 USD đặt nó vào nhóm khá dễ thử đối với một extraction horror tập trung vào replayability thay vì chiến dịch có cốt truyện dài.
Ở mức giá này, lượng hệ thống hiện tại tương đối ổn. Deep Layers thay đổi qua các run, Outpost cung cấp meta-progression, vessel mở thêm cách xử lý cái chết và co-op tạo đủ biến số con người để những lần xuống hầm không hoàn toàn giống nhau.
Vấn đề nằm ở chiều rộng nội dung. Sau khi đã hiểu các loại hiểm họa, quen vòng thu gom và mở đủ phần quan trọng của căn cứ, sự lặp bắt đầu hiện rõ hơn, đặc biệt nếu nhóm chơi tập trung tối ưu progression thay vì tự tạo hỗn loạn.
Beck & Branch Games đang cập nhật khá nhanh sau phát hành và đã cải thiện đáng kể khả năng tìm nhóm bằng public server browser. Kế hoạch trong những tháng tới còn có thêm construct, vessel, biome, enemy và một tầng mới của Outpost, cho thấy studio muốn tiếp tục mở rộng khá mạnh.
Nhưng người mua nên đánh giá game theo thứ đang có hôm nay. Đây không phải Early Access và không có lý do xem nội dung tương lai như một phần giá trị đã được giao; nếu vòng extraction, xây căn cứ và co-op hiện tại chưa đủ hấp dẫn, roadmap không nên là lý do duy nhất để xuống tiền.
May mắn là GRAIN ROT không cần dựa hoàn toàn vào lời hứa. Cấu trúc hiện có đã đủ để tạo hàng giờ chơi tốt, nhất là với nhóm ba hoặc bốn người thích những game nơi kế hoạch nghiêm túc thường chỉ tồn tại tới lúc một thành viên quyết định làm điều ngu ngốc.
Cái hay không phải xuống hầm đáng sợ đến đâu, mà là cảm giác muốn quay về
Có rất nhiều co-op horror khiến người chơi hét vì một con quái xuất hiện bất ngờ. GRAIN ROT cũng làm được điều đó, nhưng thứ khiến vòng chơi có sức nặng hơn nằm ở việc phía trên thang máy luôn tồn tại một nơi đáng để quay trở lại.
Outpost khiến loot có ý nghĩa ngoài tiền. Những căn phòng được phục hồi và lợi ích lâu dài tạo mục tiêu cho mỗi chuyến đi, trong khi Deep Layers liên tục đặt câu hỏi liệu số đồ đang cầm đã đủ để rút hay cả đội vẫn muốn đánh cược thêm.
Hệ Living Spark tiếp tục làm thất bại bớt nhị phân. Vỡ vessel có thể là khởi đầu cho một màn cứu hộ hỗn loạn thay vì lập tức bị loại khỏi trận, và khả năng chiếm cơ thể khác đem lại những câu chuyện mà nhiều extraction game với hệ revive truyền thống khó tạo ra.
Physics cùng lửa khiến co-op có độ hỗn loạn rất riêng. Bạn bè vừa là người duy nhất có khả năng cứu mình khỏi một run tệ, vừa là nguyên nhân rất có thể khiến run đó trở nên tệ ngay từ đầu.
Điểm yếu lớn nhất nằm ở việc nội dung chưa khai thác hết tiềm năng của chính cấu trúc này. Progression có lúc grind, solo khắc nghiệt hơn nhiều so với co-op và sau đủ nhiều run, số môi trường cùng tình huống hiện có bắt đầu lộ giới hạn.
Nhưng lõi gameplay đủ tốt để những hạn chế đó chưa phá được sức hút. Khoảnh khắc thú vị nhất thường bắt đầu bằng câu quen thuộc “xuống thêm một tầng thôi rồi về”, sau đó là tiếng thứ gì đó đập vào hành lang, một người mất vessel, người khác đánh rơi đống đồ vừa nhặt và cả đội phát hiện chiếc thang máy bỗng có vẻ xa hơn rất nhiều so với vài phút trước.
Đó là lúc GRAIN ROT hoạt động đúng nhất. Extraction không còn là phép tính lạnh về giá trị loot, mà biến thành một cuộc thương lượng giữa lòng tham, nỗi sợ và câu hỏi liệu căn Outpost trên mặt đất có đáng để bỏ lại chiếc tủ vừa tìm thấy hay không.
