Giới thạo tin công nghệ và các tín đồ đam mê phần cứng PC có lẽ không còn xa lạ với tình trạng thiếu hụt bộ nhớ và lưu trữ đang càn quét mọi ngóc ngách của thị trường. Cơn khủng hoảng này đã đẩy giá linh kiện lên mức cao ngất ngưởng. Nếu bạn vẫn đang ôm hy vọng chờ đợi giá RAM hạ nhiệt để nâng cấp dàn máy, thì những thông tin từ Hội nghị Siêu máy tính Quốc tế (ISC) 2026 vừa qua có thể sẽ khiến bạn phải suy nghĩ lại.
Cẩm nang sinh tồn giữa tâm bão “RAMageddon”
Trong một buổi thuyết trình tại ISC 2026, đại diện của Lenovo đã trình chiếu một slide mang tựa đề “Cẩm nang sinh tồn 5 bước trong kỷ nguyên RAMaggeddon”. Đi kèm với đó là lời khẳng định đầy ẩn ý từ một giám đốc điều hành rằng thị trường “sẽ không bao giờ quay trở lại như năm ngoái”. Theo giới chuyên môn, từ “không bao giờ” ở đây đi kèm với một nụ cười mỉm, ngụ ý rằng mức giá rẻ kỷ lục của bộ nhớ và RAM trong giai đoạn đầu năm 2025 thực chất chỉ là một điểm đáy bất thường của thị trường. Với làn sóng bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), nhu cầu phần cứng sẽ tiếp tục tăng mạnh, và sẽ còn rất lâu nữa giới công nghệ mới được chứng kiến lại mức giá hời như trước.
Cuộc chơi của các “ông lớn” và bài toán cơ sở hạ tầng AI
Lenovo nhấn mạnh rằng cấu trúc kinh tế của ngành công nghiệp sản xuất bộ nhớ đã thay đổi tận gốc rễ. Dù các nhà máy dự kiến sẽ bổ sung một lượng lớn công suất mới vào khoảng năm 2028, nhưng cơn khát cơ sở hạ tầng AI sẽ nhanh chóng nuốt trọn toàn bộ sản lượng gia tăng này. Đây là rào cản lớn nhất khiến giá DRAM và NAND không thể quay về mức chạm đáy của hai năm qua.
Để minh chứng cho điều này, báo cáo dẫn chứng kế hoạch mở rộng công suất bộ nhớ lên gấp ba lần vào năm 2034 của SK Hynix. Các nhà sản xuất bộ nhớ vốn luôn bị chi phối bởi bài toán lợi nhuận. Họ chắc chắn sẽ không đổ những khoản tiền khổng lồ vào việc mở rộng dây chuyền nếu đánh giá thị trường sẽ quay lại tình trạng dư thừa nguồn cung và biên lợi nhuận mỏng manh như đầu năm 2025.
Gánh nặng chi phí đè nặng lên các hệ thống máy chủ
Dung lượng bộ nhớ đang trở thành một biến số cực kỳ đắt đỏ trong việc thiết kế và triển khai máy chủ. Các hãng sản xuất thường quảng bá mức dung lượng RAM tối đa mà nền tảng mới hỗ trợ, nhưng thực tế việc lấp đầy các khe cắm DIMM hiện tại đang tốn kém hơn bao giờ hết. Vào năm tới, các máy chủ sử dụng bộ vi xử lý ổ cắm kép (dual-socket) mới sẽ ra mắt với 16 kênh bộ nhớ cho mỗi CPU. Điều này đồng nghĩa với việc ngay cả một cấu hình máy chủ tầm trung cũng cần tới khoảng 1TB RAM chỉ để khai thác trọn vẹn băng thông hiện có.
Lenovo không đơn độc trong dự báo về đợt khủng hoảng bộ nhớ kéo dài. Gần đây, Micron cũng thông báo với các nhà đầu tư rằng nguồn cung sẽ tiếp tục bị hạn chế cho đến ít nhất là năm 2027 và chỉ bắt đầu cải thiện dần từ năm 2028. Trong khi đó, SK Hynix cảnh báo tình trạng này có thể kéo dài đến tận năm 2030 khi hạ tầng AI tiếp tục vắt kiệt công suất các nhà máy bán dẫn. Những dự báo này hoàn toàn có cơ sở khi Micron đã chốt các hợp đồng cung cấp dài hạn trị giá lên tới 100 tỷ USD, cho thấy các khách hàng doanh nghiệp đang cực kỳ lo ngại về việc khan hiếm nguồn cung dài hạn. Thậm chí, Apple được cho là đã phải xin phép chính phủ Mỹ để mua DRAM từ CXMT – một công ty Trung Quốc đang nằm trong danh sách đen của Lầu Năm Góc. Động thái này đủ để chứng minh nguồn cung bộ nhớ bổ sung hiện tại đang quý giá đến mức nào.
Nghịch lý của công nghệ HBM và DDR5
Một hệ quả trớ trêu của đợt khủng hoảng này là bộ nhớ băng thông cao (HBM) bỗng nhiên trở nên hấp dẫn hơn về mặt kinh tế so với bộ nhớ hệ thống thông thường. Các nhà sản xuất DRAM đã đồng loạt dịch chuyển công suất sang mảng HBM dành cho máy gia tốc AI vốn mang lại biên lợi nhuận khổng lồ. Việc này trực tiếp làm suy giảm nguồn cung của DDR5 và LPDDR5 tiêu chuẩn, trong khi nhu cầu của cả hai chuẩn RAM này vẫn ở mức đỉnh.
Mức giá chênh lệch giữa điện toán sử dụng HBM và bộ nhớ truyền thống đang dần thu hẹp. Nguyên nhân không phải vì HBM rẻ đi, mà bởi vì RAM hệ thống truyền thống đã trở nên quá đắt đỏ. Đối với các đơn vị vận hành trung tâm dữ liệu quy mô lớn, việc tối đa hóa hiệu suất GPU để giảm thiểu sự phụ thuộc vào DDR5 bỗng chốc trở thành một hướng đi kinh tế đầy sức hút.
Sự chuyển dịch này cũng làm rõ nhận định của Lenovo rằng điện toán tăng tốc bằng GPU hiện tại mang lại hiệu quả tài chính vượt trội cho một số tác vụ đặc thù. Nếu một ứng dụng có thể duy trì phần lớn tập dữ liệu làm việc bên trong bộ nhớ HBM gắn kèm GPU, toàn bộ hệ thống sẽ cần ít RAM DDR5 hơn đáng kể. Khi DRAM đang chiếm một tỷ trọng chi phí lớn hơn rất nhiều so với chỉ một năm trước, việc tối ưu hóa và cắt giảm dung lượng bộ nhớ có thể giúp hạ giá thành triển khai cơ sở hạ tầng một cách rõ rệt.
Dù chưa thể khẳng định chắc chắn bức tranh dài hạn mà Lenovo vẽ ra, nhưng với việc hàng tỷ USD đang ồ ạt chảy vào hạ tầng AI và các nhà máy tập trung toàn lực vào nhóm sản phẩm biên lợi nhuận cao, mức giá rẻ bất ngờ của năm 2024 và đầu năm 2025 có lẽ sẽ đi vào lịch sử như một ngoại lệ hiếm hoi không bao giờ lặp lại.