Ba nhân viên Amazon cho biết họ đang bị công ty điều tra sau khi phát biểu ủng hộ lệnh tạm dừng xây dựng trung tâm dữ liệu AI tại Seattle. Vụ việc làm nóng thêm tranh luận về quyền lên tiếng của người lao động, chính sách nội bộ doanh nghiệp và tác động môi trường của các dự án hạ tầng AI.
Ba nhân viên Amazon gồm Darius Irani, Patrick Schloesser và Liesl Wigand cho biết họ đang bị công ty điều tra sau khi đưa ra ý kiến công khai trước Hội đồng Thành phố Seattle. Cả ba là thành viên của Amazon Employees for Climate Justice, nhóm nhân viên từng nhiều lần lên tiếng về các vấn đề khí hậu và điều kiện lao động liên quan đến công ty.
Theo Bloomberg, các nhân viên này đã phát biểu ủng hộ lệnh tạm dừng một năm đối với trung tâm dữ liệu AI tại Seattle. Sau khi thành phố thông qua biện pháp này, họ được gọi vào các cuộc họp Zoom riêng với nhân sự, nơi công ty thông báo đang xem xét những lo ngại liên quan đến bình luận công khai của họ.
Các nhân viên nói họ cảm thấy bị gây áp lực trong những cuộc gọi này. Họ cũng cho rằng mình đang bị theo dõi tại nơi làm việc và có nguy cơ bị kỷ luật, thậm chí bị chấm dứt hợp đồng nếu Amazon kết luận họ vi phạm chính sách nội bộ.
Phía Amazon cho rằng vấn đề nằm ở cách các nhân viên tự thể hiện khi phát biểu công khai. Công ty nói người lao động có quyền nói về môi trường làm việc của mình, nhưng không được phát ngôn với tư cách đại diện cho Amazon nếu không được phép.
Margaret Callahan, người phát ngôn của Amazon, nói với Bloomberg rằng công ty đang xem xét liệu các nhân viên này có xuất hiện như những “Amazonians” thay vì công dân tư nhân hay không. Bà cho biết: “Chúng tôi tin rằng cần áp dụng chính sách một cách nhất quán, vì vậy chúng tôi đang điều tra xem có vi phạm chính sách hay không và có thể sẽ hành động hoặc không, tùy vào kết quả.”
Luật sư của ba nhân viên đã gửi thư đến Seattle Office for Civil Rights, cơ quan địa phương phụ trách thực thi các quy định chống phân biệt đối xử trong lao động và một số lĩnh vực khác. Trong thư, phía luật sư cho rằng các nhân viên bị điều tra vì nội dung họ phát biểu tại phiên tiếp nhận ý kiến công chúng của Hội đồng Thành phố Seattle.
Theo lập luận của nhóm luật sư, Irani, Schloesser và Wigand không phát biểu trong giờ làm việc, không nhắc đến tên công ty và cũng không tiết lộ thông tin độc quyền. Họ cho rằng những gì các nhân viên nói đều dựa trên thông tin công khai, liên quan đến tác động xã hội và môi trường của các trung tâm dữ liệu AI.
Vụ việc tiếp tục đặt ra câu hỏi về ranh giới giữa quyền phát biểu của nhân viên và chính sách truyền thông của doanh nghiệp. Với các tập đoàn công nghệ lớn, nhân viên thường bị ràng buộc bởi quy định về thông tin nội bộ, đại diện thương hiệu và phát ngôn công khai. Tuy nhiên, khi người lao động lên tiếng như công dân về một vấn đề đô thị hoặc môi trường, việc công ty mở điều tra có thể tạo cảm giác gây áp lực.
Đây không phải lần đầu Amazon Employees for Climate Justice xung đột với ban lãnh đạo Amazon. Năm 2020, công ty từng bị đưa tin đã sa thải hai thành viên thuộc nhóm lãnh đạo của tổ chức này sau khi họ lên tiếng về mức độ an toàn của nhân viên kho hàng trong giai đoạn đại dịch.
Tranh cãi lần này diễn ra trong bối cảnh các trung tâm dữ liệu AI đang bị soi xét mạnh tại nhiều địa phương. Những dự án này có thể tiêu thụ điện, nước và đất đai ở quy mô lớn, đồng thời kéo theo lo ngại về giá điện, áp lực lên hạ tầng đô thị, tiếng ồn và nguồn nước.
Amazon cũng như các tập đoàn điện toán đám mây khác thường nhấn mạnh hiệu quả sử dụng nước, cam kết năng lượng tái tạo và nỗ lực giảm tác động môi trường. Tuy nhiên, khi AI phát triển nhanh, nhu cầu trung tâm dữ liệu tăng mạnh và khiến các cộng đồng địa phương muốn có thêm quyền giám sát trước khi dự án được triển khai.
Hiện Amazon nói công ty mới chỉ điều tra và chưa đưa ra quyết định cuối cùng. Dù vậy, vụ việc vẫn có thể gây bất lợi về hình ảnh cho Amazon, nhất là khi công ty đang muốn thuyết phục công chúng rằng các dự án trung tâm dữ liệu AI có thể phát triển song song với trách nhiệm môi trường và lợi ích cộng đồng.