Nhóm nghiên cứu thuộc Offchain Labs – đơn vị phát triển Arbitrum – cho rằng WebAssembly (WASM) mới là lựa chọn lâu dài cho định dạng hợp đồng thông minh trên Ethereum. Quan điểm này đối lập với đề xuất dùng RISC-V của nhà đồng sáng lập Vitalik Buterin.

Offchain Labs, đơn vị chịu trách nhiệm phát triển giải pháp Layer 2 Arbitrum, vừa công bố bài phân tích kỹ thuật dài, phản bác đề xuất của ông Vitalik Buterin về việc thay thế bytecode của EVM bằng kiến trúc lệnh RISC-V.

Trong bài đăng ngày 20-11 trên diễn đàn Ethereum Research, bốn nhà nghiên cứu Mario Alvarez, Matteo Campanelli, Tsahi Zidenberg và Daniel Lumi cho rằng RISC-V tuy có hiệu quả cao trong việc tạo bằng chứng không kiến thức (ZK proof), nhưng điều đó không đồng nghĩa nó sẽ là lựa chọn tốt nhất để trở thành định dạng hợp đồng thông minh (delivery ISA) cho Ethereum L1.

“Chúng tôi ủng hộ mục tiêu tối ưu chi phí xác thực bằng ZK, nhưng không đồng tình với giả định rằng một ISA duy nhất có thể phục vụ tối ưu cả chứng minh ZK lẫn triển khai hợp đồng thông minh,” nhóm viết.

Tách biệt định dạng hợp đồng và định dạng chứng minh

Lập luận của Offchain Labs xoay quanh việc phân tách hai dạng ISA:

• Delivery ISA (dISA): định dạng hợp đồng được tải lên blockchain.
• Proving ISA (pISA): định dạng mà các ZK-VM sử dụng để tạo bằng chứng.

Theo nhóm nghiên cứu, hai mảng này không cần phải trùng nhau.

Offchain Labs đã xây dựng nguyên mẫu cho thấy Arbitrum có thể ZK-prove các block sử dụng Stylus (WASM) bằng cách biên dịch WASM sang RISC-V trước khi đưa vào ZK-VM. Điều này chứng minh Ethereum hoàn toàn có thể dùng WASM ở lớp triển khai, nhưng vẫn dùng RISC-V ở tầng chứng minh nếu cần thiết.

“Chúng tôi đã ZK-prove được các block hoàn chỉnh trong hệ thống dùng WASM làm dISA, với RISC-V là backend,” nhóm nhấn mạnh.

RISC-V không phải đích cuối của ZK-VM

Nhóm nghiên cứu lo ngại việc đưa RISC-V trở thành tiêu chuẩn trên Ethereum L1 có thể “trói buộc” mạng lưới vào một công nghệ chứng minh duy nhất, ngay thời điểm cộng đồng ZK liên tục đổi mới.

Ví dụ, chỉ trong thời gian ngắn, hệ sinh thái chứng minh đã chuyển từ RISC-V 32-bit sang 64-bit, cho thấy không có chuẩn nào là ổn định lâu dài.

Trong khi đó, các ZK-VM dựa trên WASM như Ligetron đang thể hiện nhiều lợi thế không phụ thuộc vào phần cứng như RISC-V.

Hơn nữa, chi phí tạo bằng chứng ZK cho mỗi block Ethereum hiện đã giảm xuống khoảng 0,025 USD và còn tiếp tục giảm. Điều này khiến việc tối ưu tuyệt đối cho proving không còn là ưu tiên duy nhất.

Lợi thế dài hạn của WASM

Offchain Labs đánh giá WASM có nhiều điểm mạnh mang tính bền vững cho Ethereum L1:

• Cấu trúc mô-đun, dễ mở rộng: WASM cho phép nâng cấp và chỉnh sửa mà không phá vỡ các hợp đồng hiện hữu.
• Tương thích phần cứng: WASM chạy hiệu quả trên hầu hết CPU phổ biến, trong khi phần lớn node Ethereum hiện không sử dụng RISC-V và sẽ phải mô phỏng nếu áp dụng đề xuất của Vitalik.
• Kiểm tra an toàn kiểu dữ liệu: WASM có khả năng xác thực mã mạnh, hạn chế lỗ hổng và bảo đảm an toàn hệ thống.
• Hệ sinh thái công cụ trưởng thành: WASM đã được thử nghiệm qua hàng tỷ lượt chạy trong nhiều môi trường khác nhau.

Nhóm nghiên cứu viết: “Chúng tôi tin rằng WASM có thể trở thành giao thức chuẩn cho hợp đồng thông minh, đóng vai trò lớp trung gian lý tưởng giữa ngôn ngữ lập trình và backend thực thi hay chứng minh.”

Cuộc tranh luận chưa dừng lại

Dù Vitalik Buterin tin rằng RISC-V có thể giúp giảm chi phí ZK lên đến 100 lần trong một số trường hợp, quan điểm của Offchain Labs cho thấy cộng đồng Ethereum đang chia sẻ nhiều góc nhìn khác nhau về lộ trình kỹ thuật của mạng lưới.

Tranh luận về RISC-V và WASM có thể còn kéo dài, nhưng lập trường của Offchain Labs cho thấy họ tin rằng tương lai bền vững của Ethereum thuộc về WASM hơn là một kiến trúc tập trung vào phần cứng như RISC-V.