Một báo cáo điều tra từ tờ Financial Times (FT) vừa công bố thông tin gây chấn động về việc một tàu “gián điệp quân sự” của Nga bị theo dõi khi đang bí mật khảo sát và lập bản đồ các tuyến cáp quang ngầm quan trọng dọc bờ biển Đại Tây Dương của châu Âu. Hoạt động này làm dấy lên những lo ngại nghiêm trọng về khả năng tấn công hoặc nghe lén hệ thống truyền thông của các đồng minh NATO.
“Yantar”: Con tàu bí ẩn trong vai dân sự
Báo cáo điều tra của FT đã đưa ra ánh sáng về hoạt động của tàu Yantar, được mô tả là một “tàu gián điệp quân sự” của Nga. Con tàu này đã khởi hành từ Bán đảo Kola của Nga vào tháng 11 năm 2024, ban đầu ngụy trang dưới danh nghĩa một tàu dân sự.
Tuy nhiên, thực chất Yantar được trang bị đầy đủ các thiết bị giám sát tiên tiến. Nhiệm vụ của nó được cho là một sứ mệnh lập bản đồ và có khả năng can thiệp vào các tuyến cáp ngầm mà các nước NATO phụ thuộc. Những tuyến cáp này là huyết mạch cho internet, năng lượng, liên lạc quân sự và các giao dịch tài chính toàn cầu.
Một chuyên gia quân sự được trích dẫn trong báo cáo nhận định: “Yantar là công cụ mà Nga đang sử dụng để bằng cách nào đó… giữ cho chúng ta phải cảnh giác”.
Theo dõi sát sao trên các điểm nóng chiến lược
Dữ liệu radar từ vệ tinh của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) cho thấy con tàu đã rình rập tại nhiều khu vực nhạy cảm.
Báo cáo chỉ ra rằng Yantar đã được phát hiện lảng vảng trên các tuyến cáp ngầm ở Biển Ireland vào tháng 11 năm ngoái, tại một thời điểm con tàu đang tìm cách che giấu hoạt động của mình.
Ngoài ra, tàu này cũng bị phát hiện hoạt động quanh các tuyến cáp giữa Na Uy và Svalbard. Đây là một vị trí có ý nghĩa chiến lược quan trọng tại Bắc Cực.
Hoạt động của Yantar được cho là thuộc phạm vi quản lý của Glavnoye Upravlenie Glubokovodnikh Issledovanii (GUGI), một cơ quan tình báo biển sâu của Nga. Báo cáo cho biết Yantar chỉ là một trong “vài” phương tiện đã dành nhiều tháng hoạt động tại vùng biển Vương quốc Anh để tiến hành giám sát liên tục các cơ sở hạ tầng trọng yếu dưới đáy biển.
Mối đe dọa tiềm tàng và sự phụ thuộc cáp ngầm
Các tuyến cáp ngầm đã trở thành chủ đề nóng của cơ sở hạ tầng toàn cầu, đặc biệt sau vụ phá hoại làm đứt cáp nối Phần Lan và Thụy Điển với châu Âu năm ngoái.
Đáng chú ý, nước Anh phụ thuộc nặng nề vào các đường dẫn dưới biển: 99% liên lạc kỹ thuật số và ba phần tư nguồn cung cấp khí đốt của nước này được vận chuyển dọc đáy biển. Ngoài ra, còn có các cáp nhạy cảm hơn, như mạng lưới Mỹ-Anh để theo dõi tàu ngầm địch, Hệ thống Giám sát Ngầm Tích hợp (Integrated Undersea Surveillance System).
Báo cáo của FT cảnh báo Yantar có thể thả các “tàu lặn nhỏ với cánh tay máy gắp” có khả năng nghe lén thông tin hoặc thậm chí gài chất nổ. Giới chuyên gia cũng lo ngại Nga có thể gây nhiễu tín hiệu thời gian được truyền qua cáp, làm gián đoạn thị trường giao dịch tần suất cao và các ngành công nghiệp nhạy cảm về thời gian khác.
Trước tình hình này, Hải quân Hoàng gia Anh đang tìm kiếm nguồn tài trợ cho các cảm biến phòng thủ và máy bay không người lái dưới nước, được mệnh danh là “Pháo đài Đại Tây Dương” (Atlantic Bastion), nhằm bảo vệ các tuyến cáp ngầm và tàu ngầm hạt nhân Trident quan trọng. Các chuyên gia quân sự lo ngại một số quốc gia đã tụt hậu trong lĩnh vực phòng thủ biển sâu.
Các quan ngại đang tăng cao rằng Nga có thể nhắm mục tiêu vào các tuyến cáp ngầm để gây rối loạn cuộc sống ở các quốc gia phương Tây, đặc biệt là các nước đang hỗ trợ an ninh cho Ukraine.