Tình trạng thiếu hụt nguồn cung bộ nhớ trên toàn cầu đang đẩy phân khúc điện thoại bình dân đến bờ vực thảm họa. Doanh số xuất xưởng dự kiến giảm mạnh khi linh kiện này chiếm tới hơn một nửa chi phí sản xuất thiết bị.
Sau khi càn quét các lĩnh vực máy tính, máy chơi game và thiết bị máy chủ, cuộc khủng hoảng bộ nhớ toàn cầu đang tìm đến nạn nhân tiếp theo. Theo báo cáo từ công ty phân tích thị trường Omdia, phân khúc điện thoại giá rẻ đang đứng trước nguy cơ thu hẹp nghiêm trọng. Các chuyên gia dự báo lượng thiết bị có giá dưới 400 USD bán ra trên toàn cầu sẽ giảm hơn 22% trong năm nay. Điều này kéo theo sự sụt giảm 12% của toàn ngành thiết bị di động. Nguyên nhân chính bắt nguồn từ việc giá hợp đồng bộ nhớ DRAM và NAND flash tăng vọt, biến bài toán lợi nhuận của các nhà sản xuất trở nên bất khả thi.
Để hiểu lý do các mẫu máy bình dân dần biến mất, người ta cần nhìn vào bảng chi phí vật liệu cơ bản (BOM) để sản xuất thiết bị. Dù nhà sản xuất chỉ trang bị một con chip nhớ dung lượng thấp, mức giá sàn để chế tạo linh kiện này đã tăng phi mã trong bốn quý vừa qua. Các gã khổng lồ sản xuất bộ nhớ như SK hynix, Samsung và Micron đang quyết liệt chuyển hướng dây chuyền sang loại bộ nhớ băng thông cao (HBM). Nước đi này nhằm phục vụ nhu cầu khổng lồ từ các trung tâm dữ liệu AI. Hậu quả là nguồn cung bộ nhớ tiêu chuẩn cho thiết bị di động bị cắt giảm nghiêm trọng.
Báo cáo của Omdia cho thấy sự dịch chuyển này đang tàn phá cấu trúc chi phí của các mẫu máy tính toán. Từ quý ba năm 2025 đến quý một năm 2026, tỷ trọng chi phí bộ nhớ trong các thiết bị dưới 400 USD đã tăng gần gấp đôi, chiếm tới 60% tổng chi phí sản xuất phần cứng. Đáng chú ý, ở phân khúc máy cực rẻ dưới 99 USD, con số này đã vượt mốc 64%. Khi hai phần ba ngân sách chế tạo bị bó hẹp vào RAM và bộ nhớ lưu trữ, các hãng không còn dư dả tiền bạc để đầu tư cho bộ vi xử lý, màn hình, pin hay camera.
Thông thường, các nhà sản xuất sẽ bù đắp bằng cách cắt giảm chi phí ở các bộ phận khác, nhưng phần cứng thiết bị bình dân vốn đã bị tối giản hết mức. Các thương hiệu nổi tiếng về giá bán cạnh tranh như Xiaomi, OPPO, Vivo hay Transsion hiện không còn không gian để xoay xở. Đại diện từ Omdia nhận định rằng các hãng đang buộc phải tăng giá bán lẻ trên các mẫu máy cấp thấp chỉ để duy trì mức lợi nhuận siêu mỏng. Tuy nhiên, nhóm khách hàng này lại rất nhạy cảm về giá thành. Khi một chiếc máy 150 USD đột ngột tăng lên 220 USD, nhu cầu mua sắm của người tiêu dùng sẽ nhanh chóng bốc hơi.
Trong khi nhóm máy bình dân chật vật, phân khúc thiết bị trên 400 USD lại cho thấy khả năng chống chịu tốt hơn với mức tăng trưởng dự kiến đạt 5,7%. Dù vậy, để giữ giá bán ở mức hợp lý mà không bị chi phí bộ nhớ ăn mòn lợi nhuận, các hãng đang âm thầm hạ cấp phần cứng. Nhiều thương hiệu đã từ bỏ màn hình LTPO OLED cao cấp để quay lại sử dụng tấm nền LTPS OLED cũ nhằm tiết kiệm từ 3 đến 5 USD cho mỗi thiết bị. Do vi xử lý (SoC) là thành phần đắt đỏ nhất trên các máy giá trung bình, các hãng cũng tái sử dụng vi xử lý thế hệ cũ để giảm tới 40% chi phí linh kiện.
Đối với các dòng máy cao cấp hàng đầu như iPhone 17 Pro hay Galaxy S26 Ultra, chi phí bộ nhớ chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ trong tổng chi phí lắp ráp. Tuy nhiên, người tiêu dùng ở phân khúc cao cấp vẫn sẽ là đối tượng phải gánh chịu việc tăng giá trực tiếp từ nhà sản xuất trong thời gian tới.
Nếu người dùng đang chờ đợi mức giá thiết bị di động hạ nhiệt, họ sẽ cần phải kiên nhẫn thêm một thời gian dài. Chính phủ Hàn Quốc gần đây đã công bố gói đầu tư dài hạn trị giá 870 tỷ USD (tương đương 1.350 nghìn tỷ won) cùng Samsung và SK hynix để xây dựng các siêu nhà máy mới. Đồng thời, Micron cũng đang đẩy mạnh mở rộng các cơ sở sản xuất DRAM tại Mỹ và Nhật Bản. Tuy nhiên, việc xây dựng và đưa vào hoạt động các nhà máy bán dẫn đòi hỏi hàng năm trời. Giới phân tích đều đồng tình rằng nguồn cung bộ nhớ dồi dào sẽ khó có thể xuất hiện trước giữa năm 2027. Cho đến khi đó, cơn khủng hoảng linh kiện này sẽ tiếp tục định hình lại diện mạo của toàn bộ thị trường điện thoại giá rẻ.