Valheim 1.0 xuất hiện sau hơn năm năm Early Access với một vị thế khác hẳn ngày Iron Gate lần đầu thả người chơi xuống đồng cỏ năm 2021. Trong quãng thời gian ấy, game sinh tồn đã thay đổi mạnh, hàng loạt sản phẩm mới học hỏi cách Valheim xử lý thức ăn, xây dựng và khám phá, còn chính trò chơi này lần lượt mở rộng từ những khu vực ban đầu tới Mistlands, Ashlands và cuối cùng là Deep North. Phiên bản chính thức vì thế không chỉ phải trả lời câu hỏi “game đã đủ nội dung chưa”, mà còn phải chứng minh những ý tưởng từng rất mới mẻ cách đây năm năm có còn sức nặng khi thể loại đã tiến xa hơn hay không.
Câu trả lời phần lớn vẫn là có, bởi Valheim chưa bao giờ hấp dẫn nhất nhờ số lượng công thức chế tạo hay độ phức tạp của thanh sinh tồn. Sức mạnh thật sự nằm ở cách những quy tắc tưởng như gây bất tiện liên tục biến một chuyến đi lấy tài nguyên thành một câu chuyện riêng, khiến vài thanh bạc trên đỉnh núi có thể kéo theo hàng giờ chèo thuyền, dựng tiền đồn, chống bão tuyết và tìm đường đưa chiến lợi phẩm về nhà. Phiên bản 1.0 cuối cùng còn trao cho hành trình ấy một điểm kết thúc thật sự, dù phần kết không phải lúc nào cũng đạt tới chất lượng của con đường dẫn người chơi tới đó.
Không nhiệm vụ vẫn có phương hướng
Valheim bắt đầu sau khi nhân vật đã chết, được Valkyrie đưa tới thế giới thứ mười để tiêu diệt những kẻ thù của Odin. Sau phần giới thiệu ngắn, game gần như không đưa ra danh sách nhiệm vụ truyền thống mà chỉ để người chơi tự hiểu quy luật của thế giới, tìm boss của từng vùng sinh thái rồi sử dụng chiến lợi phẩm nhận được để chuẩn bị cho khu vực nguy hiểm kế tiếp.
Cấu trúc tưởng như thiếu định hướng ấy lại vận hành rất tự nhiên nhờ cách từng vùng mở khóa công cụ cho vùng sau. Hạ Eikthyr cho phép khai thác kim loại hiệu quả hơn, vật liệu mới mở ra vũ khí và công thức tốt hơn, trong khi boss tiếp theo lại trao thứ cần thiết để người chơi bước sâu thêm vào thế giới. Tiến trình gần như luôn được kể bằng nhu cầu thực tế thay vì một dấu chấm than trên đầu NPC.
Phiên bản 1.0 bổ sung thêm các đoạn mộng sau khi đánh bại boss, giúp tuyến truyện có sự hiện diện rõ hơn mà không biến Valheim thành game phải đứng nghe nhân vật giải thích thế giới. Những đoạn này bổ sung bối cảnh khá tốt cho hành trình tới Odin, nhưng game vẫn mạnh nhất khi để người chơi tự đặt mục tiêu cho mình, từ việc tìm lục địa mới tới xây căn nhà trên một hòn đảo chỉ vì phong cảnh đẹp.
Chính sự tự do đó khiến quá trình khám phá có giá trị khác với thế giới mở đầy biểu tượng. Một đường bờ biển chưa được vẽ trên bản đồ đủ để khơi gợi tò mò, còn một dãy núi ở xa có thể trở thành mục tiêu cho cả buổi chơi chỉ vì người viết muốn biết phía bên kia có gì. Valheim hiếm khi phải nói “hãy khám phá”, bởi địa hình và khoảng trống trên bản đồ đã làm việc đó thay game.
Ngôi nhà làm gian khổ có ý nghĩa
Rất nhiều game sinh tồn cung cấp công cụ xây nhà, nhưng Valheim là một trong số ít khiến việc trở về nhà sau chuyến đi dài mang cảm giác thực sự dễ chịu. Ngoài kia có đầm lầy độc hại, núi tuyết đóng băng người chơi, Mistlands che kín tầm nhìn và Ashlands sẵn sàng ném cả đoàn quái vật vào căn cứ, trong khi sau cánh cửa gỗ lại là bếp lửa, giường ngủ, thùng thực phẩm và những món đồ được tự tay sắp xếp qua hàng chục giờ.
Hệ thống xây dựng vẫn giữ được sự linh hoạt đáng nể dù hình ảnh của game tương đối tối giản. Người chơi có thể dựng từ căn lều méo mó đủ tránh mưa tới những lâu đài đá khổng lồ, trong khi kết cấu chịu lực, mái che và hệ thống thông gió khiến việc xây dựng có thêm một lớp logic mà không biến thành phần mềm kiến trúc. Hơn 80 mảnh xây dựng mới trong 1.0 tiếp tục mở rộng không gian sáng tạo cho những người coi căn cứ là mục tiêu quan trọng ngang boss.
Ngôi nhà còn có giá trị cơ học trực tiếp bởi mức tiện nghi ảnh hưởng thời gian duy trì trạng thái Rested, một trong những lợi ích quan trọng nhất đối với tốc độ hồi thể lực và máu. Trang trí vì thế không chỉ phục vụ thẩm mỹ, còn việc xây căn phòng ấm áp và đầy đủ tiện nghi thực sự giúp nhân vật tồn tại tốt hơn trong chuyến đi kế tiếp.
Sự liên kết giữa thư giãn và sinh tồn tạo nên một nhịp rất riêng, nơi vài giờ chiến đấu căng thẳng có thể được nối bằng một buổi tối chỉ trồng cây, nuôi thú và sửa lại mái nhà. Valheim hiểu rằng game sinh tồn không thể liên tục đặt người chơi vào nguy hiểm, bởi cảm giác an toàn chỉ có giá trị khi thế giới bên ngoài đủ đáng sợ để người chơi muốn quay về.
Bếp quan trọng ngang lò rèn
Thức ăn tiếp tục là một trong những hệ thống được thiết kế hay nhất. Nhân vật không chết đói nếu quên ăn, nhưng ba món đang nằm trong bụng quyết định trực tiếp lượng máu, thể lực và ở những giai đoạn sau là cả khả năng sử dụng phép thuật, khiến chuẩn bị thực phẩm trở thành một phần của cách xây dựng nhân vật thay vì nghĩa vụ lấp thanh đói.
Một bữa ăn thiên về máu phù hợp khi chuẩn bị đánh boss hoặc cận chiến, trong khi bộ thức ăn nhiều thể lực giúp khai thác, chạy đường dài và sử dụng cung dễ dàng hơn. Khi công thức mới xuất hiện, mức chênh lệch có thể đủ lớn để một khu vực từng cực kỳ nguy hiểm bỗng trở nên dễ chịu, nhờ vậy khám phá nguyên liệu mới luôn đem lại cảm giác tiến bộ ngay cả khi người chơi chưa chế tạo được thanh kiếm tốt hơn.
Phiên bản 1.0 bổ sung hơn 20 món ăn và tiếp tục đẩy căn bếp trở thành một trong những trạm chế tạo quan trọng nhất. Thức ăn hiếm khi chỉ là “món cũ nhưng cộng thêm vài điểm”, bởi việc phải cân bằng máu, thể lực và tài nguyên cần thiết tạo ra nhiều lựa chọn khác nhau cho từng chuyến đi.
Cách thiết kế này cũng khiến nông nghiệp và chăn nuôi có mục đích lâu dài. Trồng được loại cây chỉ sống ở một vùng sinh thái cụ thể hoặc gây dựng nguồn nguyên liệu ổn định trong căn cứ không đơn thuần là hoạt động thư giãn, mà trực tiếp giảm lượng chuẩn bị cần thiết trước những chuyến thám hiểm dài.
Bất tiện tạo ra những chuyến phiêu lưu
Valheim có nhiều quy tắc mà xét riêng từng cái đều dễ bị xem là gây phiền, trong đó nổi tiếng nhất là việc kim loại không thể đi qua những cổng dịch chuyển thông thường trong phần lớn hành trình. Người chơi có thể lập mạng lưới portal khắp thế giới để quay về nhà nhanh chóng, nhưng nếu muốn mang sắt, bạc hoặc nhiều loại quặng quan trọng về căn cứ, con tàu và chiếc xe kéo vẫn phải làm việc.
Về mặt tiện lợi, đây rõ ràng là một khoản thời gian rất lớn. Một chuyến khai thác bạc có thể bắt đầu bằng việc đi tàu tới lục địa xa, leo núi trong bão tuyết, kéo xe chở quặng xuống dốc rồi tiếp tục vượt đại dương về nhà, trong khi chỉ một lần chìm tàu có thể khiến cả buổi chơi chuyển sang nhiệm vụ giải cứu chiến lợi phẩm.
Thế nhưng chính quá trình ấy lại sinh ra những câu chuyện mà nút dịch chuyển tức thời sẽ xóa sạch. Một con rắn biển xuất hiện giữa bão, chiếc xe lật xuống sườn núi hoặc đội bạn phải dựng trại tạm khi trời tối đều không nằm trong danh sách nhiệm vụ do nhà phát triển viết sẵn, nhưng thường trở thành những ký ức dễ nhớ nhất sau hàng trăm giờ.
Iron Gate hiện cho phép điều chỉnh nhiều quy tắc thế giới nếu người chơi muốn trải nghiệm nhẹ nhàng hơn, vì vậy những ai không còn hứng thú với lượng thời gian vận chuyển có thể giảm đáng kể ma sát. Dù vậy, thiết kế mặc định vẫn cho thấy triết lý rất rõ: hành trình lấy tài nguyên cũng phải là một phần của cuộc phiêu lưu, chứ không chỉ là thời gian chết nằm giữa hai lần chế tạo.
Những vùng sinh thái không đều nhau
Việc mỗi khu vực mang bộ quy tắc riêng giúp thế giới procedurally generated tránh trở thành một bản đồ rộng chỉ đổi màu cây cỏ. Meadows là nơi người chơi học cách sinh tồn, Black Forest giới thiệu quặng và các hầm ngục đầu tiên, Swamp biến độc cùng địa hình ngập nước thành mối đe dọa, còn Mountains yêu cầu chuẩn bị cho nhiệt độ trước khi nghĩ tới chiến đấu.
Chất lượng giữa các vùng không hoàn toàn đồng đều, trong đó Swamp vẫn chứa những đoạn khai thác sắt quá kéo dài. Việc đứng trong hầm mộ chật hẹp và liên tục dùng cuốc phá những đống phế liệu không trở nên thú vị hơn sau lần thứ mười, dù giá trị của sắt khiến người chơi phải quay lại hoạt động này rất nhiều lần.
Mistlands cũng tiếp tục là một vùng gây tranh cãi bởi lớp sương dày khiến chính quá trình di chuyển trở thành trở ngại. Ý tưởng biến tầm nhìn thành tài nguyên phù hợp với bối cảnh, nhưng khi phải leo địa hình phức tạp trong điều kiện gần như không thấy đường, sự căng thẳng dễ chuyển thành mệt mỏi, đặc biệt với người chơi solo.
Ashlands có nhịp chiến đấu dày đặc hơn nhiều vùng trước, dù bản 1.0 đã điều chỉnh tần suất xuất hiện kẻ địch để giảm cảm giác liên tục bị bao vây. Những biến động này cho thấy Valheim không phải một đường cong chất lượng đi lên hoàn hảo, nhưng khả năng khiến mỗi vùng đòi hỏi cách chuẩn bị khác vẫn là một trong những nền tảng giúp hành trình hàng trăm giờ giữ được sức sống.
Deep North chưa hoàn toàn mới
Deep North là mảnh ghép cuối cùng mà Valheim chờ đợi suốt năm năm, đưa người chơi tới lục địa tuyết phủ với băng trơn, những khu rừng lạnh giá, lâu đài, đường hầm và hàng loạt vật liệu mới. Con tàu phải phá qua các tảng băng trước khi cập bờ, lớp tuyết dày ảnh hưởng tới xây dựng, còn hơn 40 vũ khí cùng bốn bộ giáp mới tạo lượng công cụ đáng kể cho chặng cuối.
Ấn tượng đầu tiên chưa hoàn toàn tương xứng với kỳ vọng, bởi Iron Gate tái sử dụng khá nhiều ý tưởng quen thuộc. Greydwarf tiếp tục xuất hiện dưới hình thức cũ, những đường hầm hẹp gợi lại các dungeon trước đây, trong khi các biến thể dạng blob khó tạo cảm giác đây là sinh vật của vùng cuối cùng trong game. Sau Ashlands, nơi mỗi bước tiến đều mang cảm giác bước sâu vào một địa ngục mới, một phần Deep North ban đầu có thể hơi an toàn và quen thuộc.
Tuy vậy, khu vực dần trở nên hấp dẫn hơn khi những nội dung mới thực sự xuất hiện. Gammeltroll tạo ra những cuộc đối đầu có quy mô khác hẳn đám quái thường, nai sừng tấm có thể thuần hóa để cưỡi, các công trình lớn mở ra những tình huống đáng nhớ, còn một số cơ chế mới buộc người chơi xử lý môi trường thay vì chỉ chế tạo phiên bản mạnh hơn của trang bị cũ.
Điểm mạnh nhất lại nằm ở con đường mở khóa trận chiến cuối cùng, bởi nó buộc người chơi tận dụng kiến thức và tài nguyên đã tích lũy qua toàn bộ hành trình. Quá trình chuẩn bị đủ dài và khó để mang cảm giác đây thực sự là bài kiểm tra cuối do Odin đặt ra, ngay cả khi chính trận boss sau đó chưa đạt được cao trào tương xứng.
Có kết thúc, nhưng boss cuối chưa phải đỉnh cao
Một trong những điều đáng giá nhất của 1.0 là Valheim cuối cùng đã có kết thúc. Game sinh tồn thường được xây để kéo dài vô hạn cho tới khi người chơi tự chán, nhưng ở đây, việc tám vùng sinh thái tạo thành một hành trình có đích đến giúp toàn bộ tiến trình từ chiếc rìu đá đầu tiên tới trang bị Deep North mang ý nghĩa rõ ràng hơn.
Iron Gate không đóng thế giới sau khi boss cuối bị đánh bại, vì vậy người chơi vẫn có thể quay về xây dựng, săn thành tựu hoặc tiếp tục chơi cùng bạn bè. Cách làm này giữ được bản chất sandbox trong khi vẫn trao cảm giác hoàn thành cho những người đã dành hàng trăm giờ đi theo con đường mà game đặt ra.
Đáng tiếc là trận đấu cuối không phải khoảnh khắc mạnh nhất của chặng kết. Những yêu cầu để được bước vào trận tạo kỳ vọng rất lớn, nhưng bản thân cuộc đối đầu chưa có đủ biến đổi và bất ngờ để vượt qua một số boss trước đó, khiến cảm giác thỏa mãn đến nhiều hơn từ việc đã hoàn tất chuyến hành trình dài.
Điều này không làm cái kết mất giá trị, bởi Valheim vốn luôn giỏi kể chuyện bằng những gì xảy ra trên đường hơn một trận chiến được dàn dựng sẵn. Kỷ niệm về hành trình vượt biển tới Deep North, dựng căn cứ đầu tiên giữa tuyết và tìm đủ điều kiện để gặp boss cuối dễ ở lại lâu hơn chính vài phút đánh boss.
Năm năm nhưng vẫn thiếu vài tiện ích
Điểm gây khó hiểu nhất ở bản 1.0 là Valheim vẫn không cho chế tạo trực tiếp bằng nguyên liệu nằm trong những rương gần trạm chế tạo. Người chơi phải mở rương, lấy đúng vật liệu vào túi rồi quay lại bàn làm việc, một thao tác chấp nhận được năm 2021 nhưng trở nên lạc hậu hơn nhiều khi hầu hết game sinh tồn mới đã tìm cách loại bỏ bước quản lý thừa này.
Trang bị giáp cũng tiếp tục chiếm các ô hành trang thông thường, dù nhân vật rõ ràng đang mặc chúng trên người. Hệ thống túi có thể nâng cấp trong 1.0 giúp tăng thêm vài hàng chứa đồ và giảm đáng kể áp lực không gian, nhưng giải pháp này chủ yếu mở rộng chiếc túi thay vì xử lý nguyên nhân khiến nó nhanh đầy.
Việc giới hạn cổng dịch chuyển với kim loại dễ bảo vệ hơn bởi nó trực tiếp sinh ra các chuyến đi có ý nghĩa, trong khi thao tác chuyển nguyên liệu giữa rương và bàn chế tạo gần như không tạo thêm quyết định nào. Hai loại bất tiện nhìn qua giống nhau nhưng có hậu quả thiết kế rất khác, và Valheim đôi lúc vẫn chưa phân biệt đủ rõ giữa “ma sát tạo câu chuyện” với “ma sát chỉ làm mất thời gian”.
Phiên bản 1.0 cải thiện khá nhiều giao diện, thêm tùy chọn khoảng nhìn, làm lại menu búa xây dựng và nâng cấp Unity, nhưng những thiếu sót lâu năm kể trên cho thấy Iron Gate vẫn khá bảo thủ với một số quyết định. Đối với người đã chơi hàng trăm giờ, chúng không đủ sức phá trải nghiệm, song người mới đến từ những survival hiện đại hơn có thể cảm thấy vài phần của Valheim cũ hơn tuổi thật.
PC 1.0 đã khá ổn định
Bản PC 1.0 có thêm thiết lập khoảng nhìn, nâng cấp engine và nhiều cải thiện kỹ thuật sau năm năm phát triển, trong khi Steam Deck đã đạt trạng thái Verified. Valheim vẫn không phải game đòi hỏi phần cứng cao nếu xét vẻ ngoài low-poly, nhưng thế giới lớn, hệ thống xây dựng và số lượng vật thể trong những căn cứ phức tạp có thể khiến hiệu năng giảm rõ hơn so với lúc khám phá vùng hoang dã.
Hotfix 1.0.10 cùng bản 1.0.12 riêng cho Steam đã xử lý một số vấn đề xuất hiện ngay sau phát hành, bao gồm giáp hạng nặng Deep North không thể sửa, sát thương và hồi máu của một số kẻ địch bị sai cùng vài lỗi liên quan đến vật phẩm và thành tựu. Đây đều là những chỉnh sửa cần thiết, đồng thời cho thấy bản 1.0 ngày đầu chưa hoàn toàn sạch dù nền tảng tổng thể đã khá ổn định.
Cảm giác điều khiển bằng chuột và bàn phím vẫn phù hợp nhất với việc xây dựng, quản lý kho và chiến đấu tầm xa, trong khi tay cầm hoạt động đủ tốt cho người muốn chơi trên Steam Deck hoặc ngồi xa màn hình. Giao diện đã phát triển đáng kể so với thời Early Access đầu tiên, dù số lượng công thức và vật phẩm khổng lồ về cuối game vẫn khiến một số menu cần nhiều thao tác hơn lý tưởng.
Chơi co-op tối đa mười người tiếp tục là một trong những cách trải nghiệm hay nhất, đặc biệt khi các nhiệm vụ lớn có thể được chia thành nhiều vai trò như thu thập, xây tiền đồn, nấu ăn và vận chuyển. Solo hoàn toàn khả thi và đôi lúc tạo cảm giác sinh tồn mạnh hơn, nhưng lượng công việc hậu cần ở các giai đoạn muộn có thể nặng hơn đáng kể khi không có đồng đội chia sẻ.
Kết luận
Valheim không trở thành một trong những game sinh tồn quan trọng nhất của thập kỷ vì nó thuận tiện hơn đối thủ. Ngược lại, nhiều khoảnh khắc hay nhất xuất hiện chính vì trò chơi đặt trở ngại giữa người chơi và mục tiêu, buộc một chuyến lấy bạc phải đi qua núi tuyết, xe kéo và đại dương thay vì kết thúc bằng một lần dịch chuyển về căn cứ. Khả năng biến công việc thành hành trình vẫn là thứ rất ít game cùng thể loại làm tốt ngang Iron Gate.
Phiên bản 1.0 không giải quyết hết những vấn đề đã tích tụ trong năm năm, khi chế tạo từ rương vẫn vắng mặt, giáp tiếp tục chiếm hành trang và vài vùng sinh thái cũ còn những hoạt động quá nặng tính cày cuốc. Deep North cũng không hoàn toàn là màn kết thúc mới mẻ mà người chơi có thể kỳ vọng sau thời gian chờ dài, bởi một phần sinh vật và cấu trúc được tái sử dụng, trong khi boss cuối yếu hơn chính quá trình mở đường tới hắn.
Nhưng nhìn toàn bộ hành trình thay vì chỉ phần bổ sung mới nhất, Valheim 1.0 đã trở thành một sản phẩm hiếm hoi có thể khiến việc dựng một căn lều, nấu một nồi thức ăn hay chèo một con thuyền chở quặng trở thành ký ức đáng nhớ ngang những trận boss lớn. Cấu trúc tự do, hệ thống thức ăn xuất sắc, xây dựng linh hoạt và nhịp đối lập giữa hiểm nguy ngoài thế giới với sự ấm áp của căn nhà tạo ra một bản sắc mà rất nhiều game chịu ảnh hưởng từ Valheim vẫn chưa tái tạo được.
Chúng tôi xem phiên bản chính thức là một cái kết xứng đáng cho giai đoạn Early Access, dù không phải dấu chấm hết cho những thứ Iron Gate còn có thể cải thiện. Valheim đã có điểm đến, có một trận chiến cuối cùng và có đủ nội dung để gọi mình là hoàn chỉnh; quan trọng hơn, sau năm năm, nó vẫn khiến người viết muốn đóng thêm một chiếc thuyền, nhìn sang khoảng trống chưa được vẽ trên bản đồ rồi tự hỏi ở phía bên kia biển còn điều gì đang chờ đợi.
