Sau nhiều tháng tranh luận gay gắt, Linus Torvalds và các maintainer của Linux kernel đã đạt được đồng thuận về chính sách sử dụng AI trong phát triển mã nguồn mở.

Dự án Linux kernel vừa ban hành chính sách chính thức toàn dự án về việc sử dụng AI trong đóng góp mã nguồn — một quyết định đặt dấu chấm hết cho cuộc tranh luận kéo dài nhiều tháng trong cộng đồng mã nguồn mở. Theo quy định mới, các công cụ AI như Copilot được phép sử dụng, nhưng đi kèm với các yêu cầu minh bạch nghiêm ngặt và trách nhiệm pháp lý hoàn toàn đặt lên vai con người.

Hai thay đổi cốt lõi

Điểm quan trọng nhất của chính sách là AI không được phép sử dụng thẻ “Signed-off-by” — vốn là cam kết pháp lý rằng người đóng góp có quyền hợp pháp với đoạn mã đó. Thay vào đó, bắt buộc phải dùng thẻ mới “Assisted-by” để công khai việc có sử dụng AI. Toàn bộ lỗi, lỗ hổng bảo mật hay sự cố phát sinh từ code AI sẽ do con người nộp mã đó chịu trách nhiệm.

Linus Torvalds đưa ra lập trường thẳng thắn theo phong cách quen thuộc của ông: AI chỉ đơn giản là một công cụ như bất kỳ công cụ nào khác. Những người cố tình nộp code rác sẽ không đọc tài liệu hướng dẫn dù sao, vì vậy việc cấm AI là “màn trình diễn vô nghĩa” — thay vào đó, cộng đồng nên tập trung vào việc buộc các lập trình viên chịu trách nhiệm về những gì họ nộp lên.

Vì sao cuộc tranh luận lại gay gắt đến vậy?

Lo ngại lớn nhất xoay quanh Developer Certificate of Origin (DCO) — khung pháp lý yêu cầu người đóng góp phải xác nhận họ có quyền hợp pháp với mã nguồn. Vấn đề là các mô hình AI như Copilot được huấn luyện trên lượng lớn mã nguồn mở, thường mang giấy phép như GNU GPL, khiến lập trình viên không thể đảm bảo hoàn toàn về nguồn gốc của đoạn code được tạo ra. Red Hat đã chỉ ra rằng điều này có thể vô tình vi phạm các giấy phép mã nguồn mở và phá vỡ toàn bộ khung DCO.

Ngoài vấn đề pháp lý, cộng đồng còn đang ngập trong làn sóng “AI slop” — code do AI tạo ra với chất lượng thấp, tràn lan và không được kiểm soát. Tác giả của cURL phải đóng cửa chương trình thưởng báo lỗi vì bị ngập trong các báo cáo do AI hallucinate. Công cụ tldraw bắt đầu tự động đóng các pull request từ bên ngoài. Các dự án như Node.js và OCaml phải đối mặt với những bản vá khổng lồ hơn 10.000 dòng code do AI tạo ra.

Hai vụ bê bối châm ngòi cho chính sách mới

Vụ việc nổi bật nhất là kỹ sư NVIDIA kiêm maintainer kernel Sasha Levin bị phát hiện nộp một bản vá cho kernel 6.15 được viết hoàn toàn bởi AI mà không tiết lộ — kể cả trong changelog. Dù code chạy được, nó vẫn gây ra một lỗi hiệu năng dù đã qua kiểm tra. Ngay cả Torvalds thừa nhận bản vá này không được xem xét kỹ càng, một phần vì không được gắn nhãn là code AI.

Ngoài Linux kernel, cộng đồng modding huyền thoại của Doom cũng trải qua một cuộc chia rẽ tương tự. Christoph Oelckers — người phát triển lâu năm của GZDoom — bị phát hiện dùng AI mà không công khai. Khi bị phản đối, ông thách cộng đồng “cứ tự nhiên fork project đi”. Cộng đồng gọi thẳng cái bluff đó, dẫn đến sự ra đời của UZDoom — một nhánh mới mà phần lớn cộng đồng GZDoom chuyển sang.

Thực dụng thay vì cấm đoán

Chính sách của Linux kernel được nhìn nhận là một hướng đi thực tế: thay vì cố cấm những gì không thể kiểm soát, hãy buộc con người chịu trách nhiệm về những gì họ nộp lên. Torvalds và các maintainer đang thừa nhận một thực tế: lập trình viên sẽ dùng AI để viết code nhanh hơn, và ngăn cản điều đó cũng vô lý như cấm một thương hiệu bàn phím cụ thể.

Trong cộng đồng mã nguồn mở, phải trả lời trực tiếp trước Linus Torvalds về một đoạn code tệ — dù do AI hay con người viết — đã là đủ sức nặng răn đe.