Một vụ bắt cóc táo bạo đã phơi bày nguy cơ thực sự từ “văn hóa khoe của” trong cộng đồng tiền mã hóa.

Tòa án ở London vừa tuyên án cho bốn người đàn ông và phụ nữ sau khi họ bị kết tội bắt cóc và đe dọa một thợ cắt tóc người Bỉ, mà nhóm này nhầm tưởng là tỷ phú Bitcoin. Vụ việc diễn ra vào tháng 5/2023 khi nạn nhân Quentin Cepeljac được lừa đến Anh với lời hứa hẹn về cuộc sống xa hoa và bạn bè mới.

Sau khi bị tấn công và giữ lại suốt đêm, Cepeljac tiết lộ rằng ví crypto của mình chỉ chứa khoảng 9 USD (6,71 bảng Anh). Điều này khiến băng cướp sốc và buộc phải hạ thấp yêu cầu ban đầu từ 67.000 USD (50.000 bảng Anh) xuống còn 2.700 USD (2.000 bảng Anh) từ tài khoản ngân hàng của anh.

Theo báo cáo từ The Times, Cepeljac bị dụ đến Vương quốc Anh thông qua các mối quan hệ trên mạng xã hội. Một trong những kẻ cầm đầu, Davina Raaymakers, trước đó đã làm quen với anh trên mạng và mời anh đến London để ở tại căn hộ sang trọng. Thay vào đó, cô dẫn anh tới một căn hộ nhỏ ở khu Shepherd’s Bush, nơi ba người đàn ông khác – bao gồm cả bạn trai của cô – đang chờ sẵn. Nhóm này dùng con dao găm và machete để uy hiếp nạn nhân, đòi quyền truy cập vào ví crypto của anh.

Khi phát hiện ra anh không sở hữu bất kỳ tài sản đáng kể nào, nhóm cướp rút lui, chỉ lấy đi số tiền mặt từ tài khoản ngân hàng rồi thả anh ra.

Hiện tượng “wrench attack”: Khi tội phạm trực tiếp nhắm vào con người

Vụ việc này là một ví dụ điển hình cho loại hình tội phạm mới gọi là “wrench attacks” – tức là đánh cắp bằng cách sử dụng vũ lực vật lý nhằm ép nạn nhân tiết lộ thông tin tài sản hoặc chuyển tiền. Khác với các vụ hack kỹ thuật số, đây là hình thức lợi dụng hành vi khoe của (flex culture) trên mạng xã hội để xác định mục tiêu.

Eyal Gruper, CEO nền tảng phục hồi ví tự quản lý RITREK, nhận xét: “Văn hóa khoe của trong ngành crypto là cực kỳ nguy hiểm: Tội phạm sẽ nhắm vào bạn giống như khi bạn đăng story Instagram khoe đồng hồ xa xỉ bên cạnh hồ bơi.”

Gruper cho biết thêm: “Những kẻ cơ hội luôn rình rập trong các kênh mà bạn thường xuyên xuất hiện, theo dõi feed của các chuyên gia và hashtag hội nghị để tìm ai có thể bị đe dọa.”

Người khoe của có phải chịu trách nhiệm?

Trong khi nhiều ý kiến cho rằng cần hạn chế việc khoe tài sản online, thì Callum Mitchell-Clark, đồng sáng lập nền tảng quản lý giỏ token Alvara, lại phản bác:

“Văn hóa khoe của không chỉ riêng gì crypto, nó tồn tại ở mọi ngành nghề. Việc đổ lỗi cho văn hóa này chỉ làm xao lãng vấn đề thực sự: đó là hành vi bạo lực của tội phạm, chứ không phải sự chú ý của nạn nhân.”

Mitchell-Clark nhấn mạnh: “Bạo lực là lựa chọn, không phải hậu quả của việc nổi tiếng hay khoe khoang. Chúng ta không nên đổ lỗi cho nạn nhân.”

Các vụ tương tự đang gia tăng

Đây không phải là trường hợp hiếm gặp. Trước đó, một influencer TikTok tại Pháp cũng bị bắt cóc và đánh đập vì tội phạm cho rằng anh ta giàu có nhờ tiền mã hóa. Sau khi kiểm tra ví của anh, chúng phát hiện anh không có đủ 58.000 USD (50.000 EUR) như dự đoán và giải thoát anh khỏi vòng vây.

Trên toàn thế giới, số lượng vụ tấn công nhằm vào người nắm giữ tài sản crypto ngày càng gia tăng, đặc biệt khi họ chia sẻ quá nhiều thông tin cá nhân hoặc tài chính trên mạng xã hội.

Lời cảnh báo từ chuyên gia an ninh

Josh Quittner, tác giả bài viết nổi tiếng năm 2009 trên webcomic xkcd mô tả “vũ khí 5 đô la” – một cách nói bóng gió về việc tấn công bằng đe dọa vật lý để phá vỡ mật khẩu bảo mật – nay đã không còn là trò cười nữa. Trong thực tế, các vụ bắt cóc, đe dọa, thậm chí sát hại do suy nghĩ sai lệch về tài sản crypto đang xảy ra ngày càng nhiều.

Một số cách để bảo vệ bản thân khỏi các vụ tấn công kiểu này bao gồm:

• Không chia sẻ giá trị ví crypto công khai
• Giữ bí mật lịch trình du lịch, đặc biệt là đến các sự kiện crypto
• Hạn chế khoe NFT, lợi nhuận giao dịch hoặc tài sản lớn trên mạng xã hội

Phản ứng từ chính phủ và cộng đồng

Hiện chưa rõ mức án cụ thể dành cho bốn bị can, nhưng cảnh sát Anh đã sử dụng dữ liệu điện thoại và Airbnb để xác định danh tính của họ. Decrypt đã gửi đơn yêu cầu thông tin chính thức từ tòa án để làm rõ các chi tiết pháp lý.

Việc phổ biến các vụ “wrench attack” đặt ra câu hỏi lớn về an ninh cá nhân trong ngành crypto – một lĩnh vực vốn tập trung vào công nghệ bảo mật cao cấp nhưng lại thiếu các biện pháp phòng ngừa tội phạm vật lý.

Triển vọng và bài học cho cộng đồng

Với Quentin Cepeljac may mắn thoát khỏi tình huống tử thần, câu hỏi đặt ra là liệu việc khoe của có thật sự đáng để mạo hiểm? Và liệu cộng đồng crypto có nên thiết lập quy chuẩn đạo đức và an ninh cá nhân nghiêm ngặt hơn?

Dù vẫn còn nhiều tranh cãi, một điều rõ ràng là mọi hành vi khoe của đều tiềm ẩn rủi ro, đặc biệt trong thời đại mà tội phạm có thể dễ dàng theo dõi và hành động chỉ với vài dòng trạng thái trên mạng xã hội.