Sử dụng dữ liệu từ kính thiên văn không gian James Webb, các nhà thiên văn học vừa phát hiện một mặt trăng nhỏ mới quay quanh sao Uranus, nâng tổng số vệ tinh của hành tinh này lên con số 29 – nhiều nhất trong nhóm các hành tinh đáy hệ Mặt Trời.
Các nhà nghiên cứu vừa công bố phát hiện một mặt trăng chưa được đặt tên quay quanh sao Uranus, hành tinh còn được biết đến với tên gọi Thiên Vương Tinh. Phát hiện này được thực hiện thông qua việc phân tích chuỗi hình ảnh phơi sáng dài do kính thiên văn không gian James Webb ghi lại vào ngày 2 tháng 2 năm 2025. Với đường kính ước tính khoảng 10 km, đây là một trong những vệ tinh nhỏ nhất từng được phát hiện trong hệ Mặt Trời.
Sự nhỏ bé của mặt trăng này có thể lý giải vì sao nó chưa từng được phát hiện trong các sứ mệnh trước đó, kể cả trong lần bay ngang qua của tàu Voyager 2 vào năm 1986. Dù có thiết bị tiên tiến, Voyager 2 cũng không thể ghi nhận các vật thể quá mờ và nhỏ như vậy. “Việc bỏ lỡ không chỉ dừng lại ở mặt trăng”, các nhà khoa học cho biết, gần đây người ta còn phát hiện Uranus phát ra nhiều nhiệt hơn lượng năng lượng nó nhận được từ Mặt Trời – một điều bất ngờ thay đổi hiểu biết trước đây về hành tinh này.
Mặt trăng mới nằm trong nhóm 14 vệ tinh nội nhỏ của Uranus, quay quanh hành tinh ở khoảng cách khoảng 56.500 km tính từ tâm, ở vị trí giữa quỹ đạo của hai mặt trăng đã biết là Bianca và Ophelia. Nhóm các vệ tinh nội này có quỹ đạo sát nhau và gần các vành đai hành tinh, tạo nên một hệ thống phức tạp. Theo ông Matthew Tiscareno thuộc Viện SETI, không một hành tinh nào trong hệ Mặt Trời sở hữu nhiều vệ tinh nội nhỏ như Uranus, và mối liên hệ giữa chúng với các vành đai cho thấy lịch sử hình thành của hành tinh này có thể từng rất hỗn loạn.
Phát hiện này hiện vẫn đang trong quá trình đánh giá khoa học và chưa trải qua thẩm định ngang hàng (peer-review). Tuy nhiên, nó một lần nữa khẳng định sức mạnh vượt trội của kính thiên văn James Webb, đặc biệt trong dải hồng ngoại, cho phép phát hiện những vật thể mờ nhạt mà các thiết bị trước đây không thể quan sát được. So với các sứ mệnh không gian trước đây như Voyager 2, Webb đang mở ra một kỷ nguyên mới trong việc khám phá các vùng sâu xa và bí ẩn của hệ Mặt Trời.
Việc đặt tên chính thức cho mặt trăng mới sẽ do Liên minh Thiên văn Quốc tế (IAU) quyết định. Theo quy ước, các vệ tinh của Uranus thường được đặt tên theo các nhân vật trong các tác phẩm văn học của William Shakespeare hoặc thi sĩ Alexander Pope. Trước đó, các mặt trăng như Miranda, Ariel, Umbriel, Titania hay Oberon đều tuân theo quy tắc này.
Sự kiện này không chỉ làm giàu thêm bản đồ hành tinh của hệ Mặt Trời mà còn mở ra nhiều câu hỏi mới về quá trình hình thành và tiến hóa của các hành tinh đáy. Uranus – với quỹ đạo nghiêng đặc biệt và hệ thống vệ tinh dày đặc – ngày càng chứng tỏ mình là một trong những hành tinh bí ẩn và thú vị nhất. Uranus là từ khóa chính duy nhất được bôi đen trong cả bài viết.