Các sự kiện phát hành token hứa hẹn sự khởi đầu cho blockchain mới nhưng thường kết thúc bằng việc founder rời bỏ dự án và áp lực bán tháo
Mục lục
Các sự kiện phát hành token (TGE) đang ngày càng bị chỉ trích là “lối thoát” cho các founder crypto, để lại những blockchain có rất ít hoạt động thực tế. Nhiều dự án ra mắt với nguồn cung lưu thông ít ỏi và định giá thổi phồng, khiến những người ủng hộ thực sự khó có cơ hội thấy lợi nhuận bền vững.
Các chuyên gia trong ngành cho rằng việc có float thấp và sử dụng automated market maker (AMM) giúp duy trì giá tạm thời, nhưng một khi quá trình vesting bắt đầu mở khóa, áp lực bán thường áp đảo thị trường. Một số token tăng đột biến khi ra mắt do hype và khan hiếm, nhưng hầu hết đều giảm đều đặn khi nguồn cung được đưa vào lưu thông.
“Đó là một chu kỳ bất tận”, Brian Huang – đồng sáng lập nền tảng quản lý crypto Glider chia sẻ với Cointelegraph. “Một blockchain mới trở nên không liên quan, nhân tài rời bỏ, và những người ở lại bị mắc kẹt với một blockchain được duy trì bởi market maker và AMM”.
Another L1 founder exit after producing absolutely nothing and making a lot of money in the process
— sassal.eth/acc 🦇🔊 (@sassal0x) August 16, 2025
The industry needs to stop supporting this crap https://t.co/ludwtwrq8s
Số lượng blockchain bị bỏ hoang sau TGE ngày càng tăng
Trong năm qua, một số founder đã phải đối mặt với làn sóng chỉ trích vì rời bỏ dự án ngay sau khi token ra mắt.
Jason Zhao – founder của Story Protocol đã rời khỏi vai trò toàn thời gian khoảng 6 tháng sau khi token được phát hành. Các báo cáo ban đầu cho rằng việc anh rời đi trùng với thời điểm vesting cliff 6 tháng, mặc dù Story phủ nhận điều này và nói rằng các contributor cốt lõi phải tuân theo lịch vesting 4 năm với cliff 1 năm.
“Trên thực tế, việc ra mắt token được cho là khởi đầu của dự án”, Huang nói và đặt câu hỏi về ý định đằng sau những sự ra đi sớm như vậy.
Founder của Aptos – Mo Shaikh cũng từ chức vào ngày 19/12, hơn 2 năm sau khi Aptos token và mainnet ra mắt. Mặc dù việc anh rời đi không nhanh như Zhao, các nhà phê bình lưu ý rằng điều này diễn ra ngay sau một cột mốc vesting quan trọng.
Sterling Campbell – một nhà đầu tư tại Blockchain Capital thừa nhận rằng một số founder coi việc ra mắt token như cơ hội kiếm tiền nhanh nhưng vấn đề còn rộng hơn thế.
“Cũng có sự mệt mỏi của founder, những động cơ không phù hợp và trong một số trường hợp là nhận thức đau đớn rằng sản phẩm chưa phù hợp với thị trường”, Campbell nói với Cointelegraph. “Động lực này ít liên quan đến ác ý cá nhân mà nhiều hơn về một hệ thống giúp việc thoát ra sớm trở nên dễ dàng”.
Các nhà nghiên cứu tại Messari báo cáo rằng lịch vesting ảnh hưởng đến hiệu suất của token. Phân tích 150 token lớn cho thấy những token có tỷ lệ phân bổ cho insider cao hơn có hiệu suất kém hơn trong năm 2024.
Thoát hàng sau TGE có cho thấy có quá nhiều blockchain?
Làn sóng các sự kiện phát hành token đã đặt ra câu hỏi rộng hơn về việc liệu ngành công nghiệp có cần thêm blockchain hay không. Những gì từng là bệ phóng cho các mạng lưới mới đầy tham vọng giờ bị chỉ trích là bản thân nó đã trở thành mục tiêu cuối cùng, trong khi blockchain mà nó được cho là hỗ trợ lại mờ nhạt đi.
Trong một cuộc phỏng vấn gần đây với Cointelegraph, đồng sáng lập Altius Labs – Annabelle Huang (không có quan hệ họ hàng với Brian Huang) cho rằng ngành không cần thêm các blockchain đa năng như Ethereum hay Solana. Tuy nhiên, bà bổ sung rằng vẫn có chỗ cho các mạng lưới mới được xây dựng cho các trường hợp sử dụng cụ thể.
Một số dự án nói lên sự thay đổi này. Ví dụ, Hyperliquid đã thu hút sự chú ý không phải bằng cách hứa hẹn một blockchain đa năng mới mà bằng cách xây dựng một sàn giao dịch phái sinh, sau đó chuyển thành blockchain riêng. Ngược lại, nhiều layer 1 và layer 2 mới ra mắt mà không có ứng dụng nổi bật nào để biện minh cho sự tồn tại của chúng tại TGE.
“Chúng ta thấy rất nhiều dòng đầu tư chảy vào các ứng dụng Hyperliquid và các dự án khác đã có người dùng thực sự. Ngược lại, nhiều L1 và L2 mới đang trong giai đoạn chờ đợi”, Brian Huang của Glider cho biết.
Lý do tại sao các blockchain mới vẫn tiếp tục thu hút venture capital không rõ ràng. Solana từng biện minh cho việc ra mắt bằng lợi thế tốc độ so với Ethereum, nhưng hầu hết các blockchain mới hiện nay đều hoạt động ở mức độ tương tự. Do đó, các nhà đầu tư có thể hướng về những mạng lưới có khả năng phân phối đã được thiết lập. Đồng thời, cạnh tranh đang gia tăng khi các blockchain do doanh nghiệp dẫn dắt từ những công ty như Stripe và Robinhood tham gia thị trường với cơ sở người dùng khổng lồ.
“Họ tăng tốc phân phối và bình thường hóa crypto cho người dùng chính thống, nhưng họ có nguy cơ làm loãng tinh thần của các mạng lưới không cần phép”, Campbell nói. “Có một rủi ro rất thực tế rằng Robinhood tận dụng mạng lưới mã nguồn mở mà chúng ta đã xây dựng trong 10 năm qua và “ăn cơm” của mọi người”.
Lịch TGE và vesting gây áp lực lên những người ủng hộ dài hạn
Tình hình đặc biệt căng thẳng khi một founder rời khỏi dự án trị giá hàng triệu USD ngay sau TGE, ngay cả khi token phải tuân theo lịch vesting được thiết kế để phân tán việc bán của insider.
Một số người trong cộng đồng lưu ý rằng các điều khoản vesting được công khai và nhà đầu tư nên biết rủi ro trước khi mua vào.
Các điều khoản vesting cũng tạo ra cuộc chiến khó khăn cho những người ủng hộ thực sự của nhiều blockchain hiện đại. Một báo cáo của Binance Research tháng 5/2024 ước tính rằng token trị giá 155 tỷ USD dự kiến sẽ được mở khóa vào năm 2030. Nếu không có đủ nhu cầu để hấp thụ, việc phát hành nguồn cung đều đặn có nguy cơ tạo áp lực bán liên tục lên thị trường.
Căng thẳng đó chỉ ra vấn đề sâu xa hơn với bản thân TGE. Được thiết kế như cơ chế gây quỹ, chúng ngày càng hoạt động như các sự kiện thanh khoản thưởng cho insider trong khi để lại các hệ sinh thái không có người quản lý sáng lập.
Trừ khi các dự án có thể chứng minh việc sử dụng bền vững vượt ra ngoài việc ra mắt, mô hình định giá thổi phồng, thoát ra sớm và blockchain mờ nhạt có khả năng sẽ tiếp tục.