Theo một báo cáo mới từ Stephen Totilo trên Game File, Ubisoft đã hủy bỏ một tựa game Assassin’s Creed vào năm 2024, vốn dự kiến lấy bối cảnh nước Mỹ thế kỷ 19, ngay sau Nội chiến (1865 trở đi) – một giai đoạn lịch sử đầy biến động, phân biệt chủng tộc và bạo lực có hệ thống. Dự án bị hủy dù đã được phát triển ở giai đoạn tiền sản xuất, với cốt truyện tập trung vào một người đàn ông da đen từng bị nô lệ, nay tìm cách xây dựng cuộc sống mới ở vùng Tây nước Mỹ – cho đến khi được Hội sát thủ (Assassins) chiêu mộ để quay lại miền Nam, đối đầu với mối đe dọa mới từ Hội Templar, trong đó có sự trỗi dậy của Ku Klux Klan.

Thông tin này được tiết lộ bởi năm nguồn nội bộ – bao gồm nhân viên hiện tại và cựu nhân viên Ubisoft – đều yêu cầu giấu tên. Họ cho biết dự án bị hủy vì hai lý do chính:

1. Sợ lặp lại tranh cãi như với Assassin’s Creed Shadows – tựa game gần đây có nhân vật chính là Yasuke, chiến binh Nhật Bản gốc Phi, từng bị một bộ phận cộng đồng mạng chỉ trích vì “viết lại lịch sử”. Dù Shadows sau đó thành công vang dội cả về doanh số lẫn đánh giá chuyên môn, Ubisoft dường như vẫn e ngại rủi ro dư luận.
2. Lo ngại về tính “chính trị” của bối cảnh: Một nguồn tin nói thẳng: “Quá nhạy cảm chính trị trong một đất nước quá bất ổn – nói ngắn gọn là vậy.” Nguồn khác bày tỏ thất vọng: “Ban lãnh đạo ngày càng chọn cách duy trì ‘trạng thái chính trị hiện tại’, không dám mạo hiểm, không dám lên tiếng – kể cả trong sáng tạo.”

Một bước lùi khỏi trách nhiệm kể chuyện lịch sử?

Đây không phải lần đầu Assassin’s Creed chạm đến chủ đề nô lệ và bất công chủng tộc. Năm 2013, Assassin’s Creed Freedom Cry – DLC của Black Flag – đã cho người chơi nhập vai Adéwalé, một cựu nô lệ người Trinidad, chiến đấu để giải phóng những người da đen bị giam giữ. DLC này được khen ngợi vì dũng cảm đối mặt với quá khứ đen tối của chủ nghĩa thực dân và buôn bán nô lệ.

Vì vậy, dự án bị hủy năm 2024 có thể xem là bước tiến tự nhiên – mở rộng câu chuyện từ thời thuộc địa sang kỷ nguyên hậu Nội chiến, nơi nô lệ đã được “giải phóng” trên giấy tờ, nhưng phân biệt chủng tộc có hệ thống, bạo lực da trắng và chủ nghĩa bạch ưu (white supremacy) vẫn hoành hành – tiêu biểu là sự trỗi dậy của Ku Klux Klan.

Việc Ubisoft từ chối khai thác chủ đề này – dù chỉ là nhận định rằng “nô lệ là vết nhơ kinh khủng của nhân loại” – cho thấy một nghịch lý: trong khi series tự hào là “trò chơi giáo dục lịch sử”, thì những sự thật đau lòng nhất lại bị gạt sang một bên vì sợ “gây tranh cãi”.

Mâu thuẫn trong hành động và lời nói

Điều trớ trêu là Assassin’s Creed Shadows – dù bị chỉ trích dữ dội trước khi ra mắt – lại trở thành một trong những tựa game bán chạy nhất năm 2025, với phản hồi tích cực từ cả giới phê bình lẫn người chơi. Điều này cho thấy công chúng sẵn sàng đón nhận những câu chuyện đa dạng và dũng cảm, miễn là chúng được kể một cách chân thành và có chiều sâu.

Việc hủy bỏ dự án hậu Nội chiến không chỉ là mất đi một cơ hội sáng tạo, mà còn là sự thất bại trong việc lắng nghe cộng đồng thực sự – những người muốn thấy lịch sử được phản ánh trọn vẹn, chứ không chỉ là những chiến tích hào nhoáng của các anh hùng da trắng.

Khi một hãng game dám tái hiện từng viên gạch của Colosseum, nhưng lại sợ chạm vào vết sẹo nô lệ trên đất Mỹ – thì đó không phải là cẩn trọng. Đó là sự im lặng trước sự thật.