Một số công ty niêm yết có lượng tài sản số chiếm hơn 50% trên bảng cân đối có nguy cơ bị loại khỏi bộ chỉ số MSCI từ tháng 1-2026. Giới phân tích nhận định nếu kịch bản này xảy ra, các quỹ thụ động theo dõi MSCI buộc phải bán ra, dễ tạo sức ép lớn lên giá cổ phiếu liên quan.

Tháng 10 vừa qua, bộ chỉ số MSCI cho biết đang lấy ý kiến cộng đồng đầu tư về việc có nên loại bỏ các doanh nghiệp được xếp vào nhóm “digital asset treasury” (DAT) – tức các công ty có hơn một nửa tài sản nằm dưới dạng Bitcoin hoặc tài sản số khác.

Theo MSCI, phản hồi ban đầu cho thấy nhiều DAT “có đặc điểm giống các quỹ đầu tư, trong khi những quỹ như vậy không đủ điều kiện được đưa vào chỉ số cổ phiếu truyền thống.”

Ông Charlie Sherry, Giám đốc Tài chính của sàn BTC Markets (Úc), nhận định khả năng MSCI đưa ra quyết định loại bỏ là “rất cao”. Ông giải thích rằng MSCI “chỉ đưa vấn đề ra tham vấn khi họ đã nghiêng mạnh về phía thay đổi.”

Thời gian tham vấn sẽ kéo dài đến ngày 31-12. Kết luận sẽ được công bố ngày 15-1 và nếu có điều chỉnh, thay đổi sẽ có hiệu lực vào tháng 2-2026. MSCI cũng đang cân nhắc thêm một số tiêu chí khác như định nghĩa DAT của doanh nghiệp hoặc mục đích huy động vốn có liên quan đến việc tích lũy crypto.

Áp lực bán có thể rất lớn

Nếu MSCI quyết định loại bỏ các DAT, những quỹ chỉ số (index-tracking funds) sẽ buộc phải bán toàn bộ các cổ phiếu liên quan.

“Chỉ riêng việc bán ra của các quỹ thụ động cũng đủ tạo sức ép lớn lên giá cổ phiếu,” ông Sherry cho biết.

Danh sách sơ bộ của MSCI gồm 38 doanh nghiệp có thể bị ảnh hưởng, trong đó có Strategy của ông Michael Saylor, Sharplink Gaming và các hãng đào Bitcoin lớn như Riot Platforms hay Marathon Digital.

Ông Sherry giải thích: khi phần lớn giá trị thị trường của một công ty đến từ tài sản crypto chứ không phải hoạt động kinh doanh cốt lõi, MSCI sẽ coi đó là “ngoài phạm vi” đối với một chỉ số cổ phiếu truyền thống. Đây là cách tiếp cận nhằm giảm rủi ro và đảm bảo bộ chỉ số phản ánh đúng nền tảng doanh nghiệp.

Một phân tích của JPMorgan cho biết riêng Strategy có thể chứng kiến khoảng 2,8 tỷ USD bị bán ra nếu MSCI tiến hành điều chỉnh. Khoảng 9 tỷ USD trong tổng vốn hóa 56 tỷ USD của Strategy đang nằm trong các quỹ thụ động.

$MSTR – JPM says MicroStrategy "at risk of exclusion from major equity indices as the January MSCI decision approaches."

"With MSCI now considering removing MicroStrategy and other digital asset treasury companies from its equity indices…outflows could amount to $2.8bn if… pic.twitter.com/gMqlYtcZII

— matthew sigel, recovering CFA (@matthew_sigel) November 20, 2025

Chưa chắc kéo theo hiệu ứng dây chuyền

Hiện chưa rõ việc MSCI điều chỉnh có ảnh hưởng tới các nhà cung cấp chỉ số lớn khác hay không.

Ông Sherry nhận định: “Các nhà cung cấp chỉ số thường quan sát nhau, nhưng không phải lúc nào cũng hành động đồng loạt. S&P từng áp dụng cách tiếp cận nghiêm ngặt hơn với MicroStrategy, nhưng mỗi đơn vị có phương pháp riêng.”

Do đó, dù động thái của MSCI có thể khiến các tổ chức khác xem xét lại quy tắc, nhưng không có gì đảm bảo sẽ xảy ra phản ứng dây chuyền. Strategy hiện vẫn được đánh giá có cơ hội lọt vào S&P 500 trước cuối năm, theo dự báo của 10X Research.

Quy định rõ ràng giúp thị trường trưởng thành

Dù có thể tạo áp lực trong ngắn hạn, ông Sherry cho rằng việc làm rõ quy tắc phân loại doanh nghiệp lại là tín hiệu tích cực về dài hạn.

“Khi doanh nghiệp biết chính xác các quyết định về tài sản crypto sẽ được đối xử ra sao, sự không chắc chắn sẽ giảm đi. Điều này giúp cả doanh nghiệp lẫn nhà đầu tư ổn định tâm lý,” ông nói.

Ông nhấn mạnh rằng khuôn khổ rõ ràng giúp củng cố niềm tin tổ chức, ngay cả khi các doanh nghiệp dựa phần lớn vào crypto phải chịu điều chỉnh trong giai đoạn đầu.

Trong bối cảnh thị trường ngày càng chuyên nghiệp hóa, việc MSCI cân nhắc loại bỏ DAT cho thấy xu hướng quay lại tiêu chuẩn thận trọng trong tài chính truyền thống, đồng thời thúc đẩy doanh nghiệp crypto thích nghi để phát triển bền vững.