Tiến sĩ Marcel Pflug đã nén toàn bộ kho tư liệu về chiếc máy chơi game cầm tay huyền thoại của Nintendo thành một băng game chạy được trên Game Boy thật. Giữa thời đại AI có thể cho ra kết quả trong vài phút, dự án kéo dài nhiều năm này là một tuyên ngôn lặng lẽ về sự tò mò của con người.
Mọi chuyện bắt đầu từ một ý nghĩ khiến chính tác giả phải bật cười: mọi hiện vật trong bộ sưu tập của ông đều là vật trưng bày, vậy nếu bản thân bảo tàng cũng trở thành một hiện vật thì sao? Kết quả là bảo tàng Game Boy phiên bản băng game — cắm vào máy Game Boy thật để biến chiếc máy thành cẩm nang về chính thế giới của nó. “Nói thật ngay từ đầu: chẳng ai chờ đợi điều này,” Pflug viết. “Thế giới có nhiều nhu cầu, và một băng Game Boy không chứa game nào chắc chắn không nằm trong danh sách ưu tiên.”
Trên thực tế, bảo tàng trực tuyến của Pflug vốn đã là một kho tư liệu đồ sộ: ảnh sản phẩm được sắp xếp gọn gàng, kho lưu trữ phụ kiện từ những thứ lặt vặt như dây cáp, bảng tra cứu từng điều chỉnh nhỏ của phần cứng qua các thời kỳ, cùng hàng trăm bài viết trong mục nhật ký. Đưa tất cả lên web hiện đại là chuyện đơn giản; nhét vào băng game của một thiết bị ra đời năm 1989 lại là chuyện hoàn toàn khác.
Khi Game Boy trở thành ‘máy đọc sách tệ hại’
Trở ngại đầu tiên mang tính vật lý thuần túy: màn hình Game Boy chỉ hiển thị được 255 khối (block) cùng lúc, trong khi mỗi ký tự đã chiếm vài khối — quá ít ỏi cho một bảo tàng vốn chủ yếu là chữ. “Đọc bảo tàng trên Game Boy hóa ra là cuộc chơi của từng milimet,” Pflug nhận xét.
Tham vọng hơn, ông muốn bảo tàng hiển thị được mã QR, như cầu nối tới những bức ảnh không thể nhét vào băng game — điều ông gọi là “lặng lẽ tuyệt vời” khi khiến công nghệ thập niên 80 trò chuyện với điện thoại thập niên 2020. Trớ trêu ở chỗ mã QR ra đời năm 1994, sau cả thời Game Boy, vốn được tạo ra để theo dõi linh kiện trên dây chuyền nhà máy ô tô của Toyota tại Nhật. Vì vậy mọi thứ đều phải tự chế từ đầu, và không ít giải pháp mang lại kết quả dở khóc dở cười: chuyển ảnh chân dung sang tông màu Game Boy khiến “khuôn mặt thành một mảng trắng bệch, đôi mắt thành hai hố đen, và thế là bạn vô tình vẽ ra một cái đầu lâu”. Màn hình tiêu đề của băng game được vẽ tay từng điểm ảnh, tốn công đến mức ông phải từ bỏ kế hoạch dựng cả một gian trưng bày với tủ kính. Có những ngày mọi thử nghiệm đều thất bại. “Đó chính là ý nghĩa của việc làm trên phần cứng cổ đến vậy. Nó bắt bạn phải xứng đáng với từng màn hình,” ông nói.
Làm vì không ai chờ đợi
Sau nhiều năm vọc vạch, toàn bộ kho tư liệu cuối cùng cũng được nén vào một băng game thật, đồng thời phát hành miễn phí dưới dạng ROM để người chơi tự nạp vào băng trắng nếu có điều kiện. Cắm vào máy, người dùng có trong tay cẩm nang tra cứu mọi thứ thuộc về thế giới Game Boy: linh kiện, phụ kiện, trò chơi, hàng lưu niệm, thậm chí cả quảng cáo cũ. Pflug mô tả đó là “một cuốn bách khoa toàn thư đích thực về thế giới Game Boy, đọc từng chương như sách giấy”.
Đáng chú ý, chính Pflug cũng không tính được dự án tốn bao lâu, vì nó “thành hình qua nhiều buổi tối và cuối tuần suốt vài năm”, đan xen những quãng nghỉ dài. Đây chỉ là sở thích ngoài giờ của một người có công việc văn phòng bận rộn, đồng thời điều hành một trang web dạy guitar miễn phí và mê đi dã ngoại. “Sự thật là lập trình và vọc vạch giúp tôi thư giãn. Chúng khiến tôi quên thế giới một lúc,” ông chia sẻ. “Và thành thật mà nói, chẳng ai chờ đợi suốt gần 40 năm những giải pháp kỳ quặc mà tôi theo đuổi, nên có điều gì đó rất giải phóng ở đây: tôi làm hoàn toàn để thỏa mãn sự tò mò của chính mình và thử thách bản thân.”
Theo quan sát của GameN Pro, đây chính là điểm khiến câu chuyện vượt ra ngoài một dự án retro đơn thuần. Trong năm 2026, khi AI có thể cho ra kết quả tương tự chỉ trong vài phút, việc một người dành nhiều năm cho thứ “không ai chờ đợi” là lời đáp trả lặng lẽ nhưng đanh thép dành cho sự tiện lợi.
Chưa phải dấu chấm hết
Phản ứng của cộng đồng khiến chính Pflug bất ngờ “theo cách dễ chịu nhất”, đặc biệt khi dự án lan ra ngoài thế giới nói tiếng Anh và chạm tới Nhật Bản — quê hương của Game Boy. “Việc nó được đón nhận ngay tại nơi khởi nguồn giống như một món quà nhỏ,” ông nói.
Dự án băng game về cơ bản đã hoàn thành, nhưng Pflug dự định cập nhật ít nhất mỗi năm một lần để đồng bộ với kho tư liệu trực tuyến. Xa hơn, những bài học từ quá trình vật lộn với mã QR và máy in đã dẫn ông tới hai dự án mới: GB Test Lab — băng game “làm điều ngược lại với game”, cắm vào máy để chẩn đoán chính chiếc Game Boy, từ xác định chân tiếp xúc hay bit nhớ nào hỏng, đo độ mòn nút bấm cho tới kiểm tra máy in và cổng kết nối; và một công cụ biến Game Boy Printer thành máy in nhãn đúng nghĩa.
Với Pflug, Game Boy không chỉ là một máy chơi game cầm tay. “Nó mang cảm giác của cả một thế hệ, giống như chiếc Walkman hay một đôi giày thể thao nào đó với những người lớn lên cùng thời.” Và có lẽ đó cũng là lý do bảo tàng Game Boy tồn tại: để khi website, máy chủ hay chính tác giả không còn nữa, “cục gạch xám nhỏ bé vẫn có thể tự kể câu chuyện của mình”. Làm để học hỏi, để kết nối với những người cùng đam mê, để tôn vinh thứ mình yêu thích — nói cho cùng, đó là cách con người vẫn luôn tò mò.