OFAC lần đầu tiên đưa toàn bộ nền tảng crypto vào danh sách trừng phạt liên quan đến Iran.
Chính quyền cựu Tổng thống Donald Trump vừa thực hiện một bước đi mạnh mẽ trong chiến dịch trừng phạt Iran, khi Bộ Tài chính Mỹ (Treasury) và Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) công bố trừng phạt hai sàn giao dịch tiền mã hóa đăng ký tại Anh: Zedcex và Zedxion, cùng với doanh nhân Iran Babak Morteza Zanjani.
Đây là lần đầu tiên OFAC liệt kê toàn bộ một sàn tài sản kỹ thuật số vào diện trừng phạt dưới thẩm quyền tài chính Iran – đánh dấu sự thay đổi rõ rệt trong cách tiếp cận các hoạt động trốn lệnh trừng thông qua blockchain.
Liên kết với Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC)
OFAC cáo buộc hai sàn này đã xử lý hàng tỷ USD cho Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) – tổ chức bị Mỹ và EU xếp vào danh sách khủng bố. Theo Bộ Tài chính:
- Zedcex đã xử lý hơn 94 tỷ USD giao dịch kể từ khi đăng ký năm 2022.
- Cả hai sàn đều có lượng lớn giao dịch với các đối tác liên kết IRGC, chiếm phần lớn khối lượng thanh toán.
Blockchain intelligence firm TRM Labs tiết lộ: khoảng 1 tỷ USD trong tổng số đó được chuyển cho các ví có liên hệ với IRGC từ năm 2023, chiếm 56% tổng khối lượng của hai sàn – chủ yếu qua USDT trên mạng lưới Tron.
Bóng ma Babak Morteza Zanjani
Các sàn này được xác định là có liên hệ chặt chẽ với Babak Morteza Zanjani, một doanh nhân từng bị kết án vì tham ô hàng tỷ USD từ doanh thu dầu mỏ quốc gia Iran. Năm 2024, án tử hình của ông ta được giảm, và theo Treasury, ông nhanh chóng được “giải phóng để rửa tiền cho chế độ”.
“Bộ Tài chính sẽ tiếp tục nhắm vào các mạng lưới Iran và giới tinh hoa tham nhũng – những kẻ làm giàu bằng chi phí của người dân Iran,” Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent tuyên bố.
“Bao gồm cả những nỗ lực sử dụng tài sản kỹ thuật số để trốn trừng phạt và tài trợ cho hoạt động tội phạm mạng.”
Ngành tiền mã hóa đang bị giám sát nghiêm ngặt
Trước đây, OFAC chỉ trừng phạt các địa chỉ ví hoặc nhà cung cấp công nghệ hỗ trợ trốn lệnh trừng. Việc mở rộng sang toàn bộ sàn giao dịch cho thấy Mỹ đang siết chặt kiểm soát trước nguy cơ các nền tảng trở thành cầu nối tài chính cho các quốc gia bị cấm.
Theo dữ liệu từ Elliptic, Ngân hàng Trung ương Iran cũng đã tích trữ ít nhất 507 triệu USD USDT gần đây – có thể nhằm ổn định đồng nội tệ rial đang sụt giá mạnh.
Bối cảnh: Đàn áp dã man phong trào biểu tình
Lệnh trừng phạt được công bố cùng lúc với việc Mỹ trừng phạt hơn 875 cá nhân, tàu thuyền và máy bay có liên quan đến mạng lưới trốn lệnh trừng của Iran trong năm 2025.
Nhiều quan chức cấp cao bị nhắm đến, bao gồm Eskandar Momeni Kalagari, Bộ trưởng Nội vụ Iran – người đứng đầu lực lượng an ninh bị cáo buộc đàn áp dã man các cuộc biểu tình.
Ước tính sơ bộ cho thấy hàng chục nghìn người biểu tình đã thiệt mạng trong các cuộc đụng độ gần đây, dù con số chính xác khó xác minh do kiểm duyệt truyền thông tại Iran.
Tác động và cảnh báo
Việc trừng phạt toàn bộ sàn giao dịch đặt ra nhiều câu hỏi:
- Làm thế nào để phân biệt giữa người dùng bình thường và mạng lưới tài chính bất hợp pháp?
- Các sàn cần kiểm tra KYC/AML chặt chẽ hơn, đặc biệt khi phục vụ khách hàng từ khu vực bị trừng phạt?
Thông điệp của Mỹ rất rõ ràng: Không có chỗ cho tiền mã hóa trong việc hỗ trợ chế độ vi phạm nhân quyền.
Với hành động này, Mỹ đang gửi tín hiệu mạnh mẽ: các sàn giao dịch không thể làm ngơ trước việc bị lợi dụng cho mục đích trốn trừng phạt và tài trợ khủng bố.
Câu hỏi đặt ra là: Liệu ngành crypto có thể tự quản tốt – hay sẽ phải chịu thêm nhiều quy định khắt khe hơn nữa?