Hàng chục nhà đầu tư đang vận động buộc ba gã khổng lồ công nghệ phải minh bạch hơn về tác động môi trường của các trung tâm dữ liệu, ngay trước thềm các cuộc họp cổ đông thường niên.
Hơn một chục cổ đông đang đệ trình các nghị quyết yêu cầu Amazon, Microsoft và Google của Alphabet công bố số liệu chi tiết về mức tiêu thụ nước và năng lượng tại từng trung tâm dữ liệu ở Mỹ. Đây là thông tin Reuters đưa tin trong bối cảnh cả ba công ty vừa hủy bỏ nhiều dự án trung tâm dữ liệu trị giá hàng tỷ USD do vấp phải sự phản đối từ cộng đồng địa phương.
Theo công ty nghiên cứu thị trường Mordor Intelligence, các trung tâm dữ liệu ở Bắc Mỹ đã tiêu thụ gần 1.000 tỷ lít nước trong năm 2025.
Cổ đông lo ngại về mục tiêu khí hậu bị bỏ lỡ
Trillium Asset Management, một công ty quản lý quỹ tại Boston vốn đặt tiêu chí môi trường vào chiến lược đầu tư, đã đệ trình nghị quyết với Alphabet từ tháng 12 năm ngoái. Bà Andrea Ranger, Giám đốc vận động cổ đông tại Trillium, cho biết phía công ty muốn hiểu rõ Alphabet có kế hoạch gì để hoàn thành các mục tiêu khí hậu đã đề ra từ năm 2020 — bao gồm giảm một nửa lượng khí thải và chuyển sang nguồn năng lượng sạch vào năm 2030. Trillium chỉ ra rằng thay vì giảm, lượng khí thải của Alphabet thực tế đã tăng tới 51%.
Mức tiêu thụ nước cũng là mối lo ngại lớn. Một số ước tính cho thấy chỉ để tạo ra 100 từ bằng GPT-4 của OpenAI, hệ thống đã tiêu tốn tương đương ba chai nước. Một nghiên cứu năm ngoái còn cho thấy lượng nước các trung tâm dữ liệu AI sử dụng mỗi năm còn vượt cả tổng lượng nước đóng chai mà toàn thế giới tiêu thụ.
Khoảng cách giữa công bố và thực tế
Dù cả bốn siêu tập đoàn công nghệ lớn (hyperscaler) đều đã chuyển sang hệ thống làm mát vòng kín — tiêu thụ ít nước hơn đáng kể so với phương pháp bay hơi truyền thống — mức độ minh bạch trong công bố thông tin vẫn còn chênh lệch rõ rệt giữa các công ty.
Cần lưu ý rằng phần lớn lượng nước mà một trung tâm dữ liệu tiêu thụ là gián tiếp, tức là nước dùng để sản xuất điện cấp cho trung tâm. Một nghiên cứu năm 2024 ước tính các trung tâm dữ liệu (không tính riêng AI) đã tiêu thụ khoảng 800 tỷ lít nước theo cách này. Một nghiên cứu khác năm 2025 xác nhận phần lớn lượng nước tiêu thụ xảy ra bên ngoài khuôn viên trung tâm dữ liệu.
Ông Jason Qi, chuyên gia phân tích công nghệ cấp cao tại Calvert Research and Management, nhận xét: “Chúng tôi chưa thấy họ công bố đủ thông tin về mức tiêu thụ nước cũng như tác động đối với cộng đồng địa phương.”
Về phía doanh nghiệp, ông Josh Weissman, Giám đốc phụ trách cung ứng hạ tầng tại Amazon, cho biết công ty “đang ngày càng công bố nhiều hơn dữ liệu tiêu thụ nước theo từng địa điểm tại những nơi chúng tôi hoạt động.” Người phát ngôn của Amazon cũng khẳng định công ty cam kết làm “người hàng xóm tốt” và đang đầu tư vào các giải pháp tiết kiệm nước. Microsoft cho biết bền vững môi trường là “giá trị cốt lõi” của họ. Trong khi đó, Google từ chối bình luận và Meta không phản hồi yêu cầu của Reuters.
Bức tranh rộng hơn: Bùng nổ xây dựng kéo theo hệ lụy
Áp lực từ cổ đông diễn ra trong bối cảnh làn sóng mở rộng trung tâm dữ liệu AI đang tăng tốc chóng mặt. Tuần trước, Bloomberg đưa tin gần một nửa số dự án trung tâm dữ liệu dự kiến xây dựng tại Mỹ trong năm 2026 đã bị trì hoãn hoặc hủy bỏ, chủ yếu do áp lực hạ tầng điện và nước. Chi phí đầu tư (capex) của các công ty như Microsoft, Amazon và Meta vẫn tăng mạnh nhờ cơn sốt AI, dù không ít dự án có thể sẽ không bao giờ được hoàn thành.
Amazon, Microsoft và Google hiện chưa đưa ra cam kết cụ thể về lộ trình công bố dữ liệu theo từng địa điểm, trong khi sức ép từ cộng đồng đầu tư ngày càng khó bỏ qua.