Reuters vừa đưa tin hôm nay rằng tác động của cuộc chiến tại Iran và xung đột rộng lớn hơn ở Trung Đông đã gây gián đoạn đáng kể chuỗi cung ứng board mạch in (PCB) – một thành phần nền tảng trong hầu hết thiết bị điện tử. Sự gián đoạn này sẽ tạo thêm áp lực lên ngành sản xuất điện tử vốn đã căng thẳng và không tránh khỏi việc dẫn đến giá thành cao hơn cho người tiêu dùng đối với điện thoại, laptop, console và các thiết bị công nghệ khác.

“Chúng tôi đã đưa tin vào tuần trước rằng các nhà sản xuất điện tử sẵn sàng trả mức giá gần như cao cấp cho những con chip mà bình thường sẽ bị loại bỏ như rác thải, phản ánh một ngành công nghiệp với chuỗi cung ứng đang ở bờ vực sụp đổ”, bài viết nhắc lại bối cảnh hiện tại. Ngành công nghiệp này cũng đang phải vật lộn với chi phí chip tăng vọt và tình trạng khan hiếm outright.

Đòn tấn công vào tổ hợp hóa dầu Jubail: Cú đánh then chốt

Trong một cú đánh khác vào ngành công nghiệp rộng lớn hơn, Iran đã tấn công tổ hợp hóa dầu Jubail tại Ả Rập Saudi vào ngày 7/4, đưa hoạt động sản xuất nhựa polypropylene ether (PPE) độ tinh khiết cao – một nguyên liệu nền then chốt để sản xuất laminate PCB – vào trạng thái dừng hoàn toàn.

Reuters đưa tin rằng SABIC (Saudi Basic Industries Corporation), đơn vị vận hành tại tổ hợp Jubail và chiếm khoảng 70% nguồn cung PPE độ tinh khiết cao toàn cầu, đã không thể nối lại sản xuất và cung ứng kể từ sự kiện này.

“Tác động của đòn tấn công này gần như tức thời, như là thực tế của các chuỗi cung ứng, và đã nhanh chóng lan tỏa xuống tất cả các ngành công nghiệp ở hạ nguồn của cơ sở, dẫn đến tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng nguyên liệu then chốt”, phân tích từ chuyên gia chuỗi cung ứng viết.

Hiệu ứng domino: Từ naphtha đến giá gadget

Đây không phải là lần đầu tiên cuộc chiến tại Iran tác động đến chuỗi cung ứng điện tử toàn cầu. Đầu tuần này, South China Morning Post đưa tin rằng các nhà cung cấp Nhật Bản lớn về photoresist – một hóa chất then chốt trong sản xuất chip – đã bắt đầu thông báo cho khách hàng, chẳng hạn như Samsung và SK Hynix, về những gián đoạn trong thu mua nguyên liệu thô.

Các nhà cung cấp viện dẫn sự khan hiếm của naphtha, một nguyên liệu thô để sản xuất photoresist, bắt nguồn từ xung đột, vì họ phụ thuộc vào Trung Đông cho hơn 40% nguồn cung của mình.

“Các cuộc tấn công vào cơ sở chỉ là một phần của vấn đề. Việc đóng cửa eo biển Hormuz, một tuyến vận chuyển toàn cầu then chốt, cũng như gián đoạn nguồn cung và giá dầu thô từ Iran, đang làm trầm trọng thêm một kịch bản toàn cầu vốn đã mong manh”, bài viết nhấn mạnh.

Bức tranh rộng hơn: Phụ thuộc chuỗi cung ứng toàn cầu

Những sự kiện này làm nổi bật hệ lụy của sự phụ thuộc rộng rãi vào một chuỗi cung ứng toàn cầu. Với tần suất và quy mô của các sự cố trong bối cảnh hiện nay, ngày càng nhiều nhà sản xuất đang vội vã xây dựng các chuỗi cung ứng có khả năng phục hồi thông qua các sáng kiến như:

• Nguồn cung linh hoạt: Đa dạng hóa nhà cung cấp để giảm rủi ro tập trung
• Đưa sản xuất về nước (reshoring): Giảm phụ thuộc vào các khu vực địa chính trị bất ổn
• Dự trữ chiến lược: Tích trữ nguyên liệu then chốt để đối phó với gián đoạn ngắn hạn
• Phân tích dự báo: Sử dụng dữ liệu và AI để dự đoán và phòng ngừa rủi ro chuỗi cung ứng

Tuy nhiên, đối với người tiêu dùng hiện tại, họ vẫn là nhóm phải gánh chịu phần lớn tác động của những gián đoạn này.

“Một nhà máy naphtha bị thổi bay ở Iran, dẫn đến thiếu hụt hóa chất photoresist, sau đó là thiếu hụt photoresist, rồi giảm sản xuất chip, sau đó là thiếu hụt chip, và cuối cùng là giá tăng vọt cho những gadget yêu thích của bạn”, bài viết mô tả hiệu ứng domino một cách trực quan.

Bối cảnh giá cả: PS5 và xu hướng tăng giá điện tử

Chúng tôi đã đưa tin về việc giá PS5 tăng vọt vào tháng trước do thiếu hụt chip. Đợt tăng giá này tiếp nối xu hướng tăng giá điện tử mà chúng tôi đã dự báo, do các cuộc chiến thuế quan giữa Mỹ, Trung Quốc và châu Âu.

Hàm ý với thị trường Việt Nam

Đối với người tiêu dùng và doanh nghiệp công nghệ tại Việt Nam, diễn biến chuỗi cung ứng toàn cầu này mang đến những bài học quan trọng:

• Doanh nghiệp lắp ráp điện tử: Cần đa dạng hóa nguồn cung linh kiện, đặc biệt là PCB và chip, để giảm rủi ro phụ thuộc vào một khu vực địa lý
• Người tiêu dùng: Nên cân nhắc thời điểm mua sắm thiết bị công nghệ, vì giá có thể tiếp tục biến động trong ngắn hạn do yếu tố chuỗi cung ứng
• Nhà hoạch định chính sách: Cần thúc đẩy phát triển công nghiệp hỗ trợ trong nước và khu vực để tăng khả năng tự chủ chuỗi cung ứng

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng khốc liệt, khả năng xây dựng chuỗi cung ứng linh hoạt và có khả năng phục hồi sẽ là yếu tố then chốt quyết định lợi thế cạnh tranh của các doanh nghiệp điện tử Việt Nam.

Triển vọng và theo dõi

Hiện chưa có thông báo chính thức từ SABIC về thời gian dự kiến nối lại sản xuất PPE tại Jubail. Người theo dõi thị trường nên cập nhật thông tin từ các kênh chính thức để nắm bắt tác động thực tế đến giá thành linh kiện và thiết bị điện tử.

Trong bối cảnh địa chính trị Trung Đông tiếp tục biến động, khả năng thích ứng với biến động chuỗi cung ứng và duy trì kế hoạch kinh doanh linh hoạt sẽ là yếu tố phân định thành bại của các doanh nghiệp công nghệ trong quý II/2026 và xa hơn.

Dù kết quả giải quyết xung đột ra sao, những diễn biến xung quanh đợt tấn công vào tổ hợp Jubail tiếp tục nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đa dạng hóa chuỗi cung ứng và đầu tư vào khả năng phục hồi trong ngành công nghiệp điện tử toàn cầu, đồng thời mở ra đối thoại quan trọng về tương lai của sản xuất công nghệ trong một thế giới ngày càng bất ổn.