Làn sóng cắt giảm nhân sự trong ngành game đã kéo dài nhiều năm và tập trung mạnh tại Bắc Mỹ, châu Âu. Nhật Bản có phần ổn định hơn, nhưng bức tranh thực tế phức tạp hơn nhận định rằng các hãng game nước này gần như hoàn toàn tránh được sa thải.

Làn sóng sa thải ngành game chưa có dấu hiệu kết thúc sau khi hàng chục nghìn vị trí biến mất kể từ năm 2022. Tuy nhiên, dữ liệu cập nhật cho thấy cần phân biệt giữa số nhân sự đã thực sự mất việc và dự báo cho những tháng còn lại của năm 2026, đồng thời không nên coi Nhật Bản như một trường hợp hoàn toàn đứng ngoài cuộc khủng hoảng này.

Theo dữ liệu do Amir Satvat tổng hợp trong hệ thống ASGC, ngành game ghi nhận khoảng 8.500 việc làm bị cắt trong năm 2022, 10.500 vào năm 2023, 15.631 vào năm 2024 và khoảng 9.197 trong năm 2025. Riêng năm 2024 vẫn là giai đoạn có số người mất việc cao nhất trong chuỗi dữ liệu này.

Đến ngày 10/9/2026, ASGC ghi nhận thêm 10.318 trường hợp trong năm nay và dự báo khoảng 3.482 vị trí khác có thể tiếp tục biến mất trước cuối năm. Nếu dự báo thành hiện thực, tổng năm 2026 sẽ vào khoảng 13.800 người và số việc làm bị cắt trong giai đoạn 2022-2026 sẽ vượt 57.000.

Con số 57.000 cần hiểu đúng

Điều này đồng nghĩa cách viết hơn 57.000 người đã mất việc trong bốn năm là chưa chính xác. Khoảng thời gian từ 2022 đến hết 2026 gồm năm năm lịch, trong khi một phần của con số 57.000 vẫn là dự báo chứ chưa phải những trường hợp sa thải đã xảy ra.

Nếu chỉ tính các số liệu thực tế được ASGC xác nhận tới đầu tháng 9/2026, tổng số đã vượt 54.000 việc làm. Đây vẫn là quy mô rất lớn, nhưng khác về bản chất so với việc coi toàn bộ hơn 57.000 trường hợp là những nhân sự đã chính thức bị cho nghỉ việc.

Cách đọc tỷ lệ 96% cũng cần thận trọng. Trong một cập nhật hồi tháng 6, Amir Satvat cho biết 96% số đợt cắt giảm nhân sự của năm 2026 khi đó xảy ra tại Bắc Mỹ và Tây Âu, chứ không phải 96% tổng số người mất việc đến từ hai khu vực này.

Dữ liệu được cập nhật sau đó vẫn cho thấy mức độ tập trung rất cao. Bắc Mỹ chiếm khoảng 66% số đợt cắt giảm được ghi nhận vào cuối tháng 7, trong khi châu Âu chiếm khoảng 30%; riêng Bắc Mỹ chiếm gần 79% số lao động bị ảnh hưởng tại thời điểm thống kê.

Nhìn từ góc độ này, nhận định ngành game Nhật Bản ổn định hơn có cơ sở, nhưng không đồng nghĩa các công ty có nguồn gốc Nhật Bản không thực hiện cắt giảm nhân sự.

Nhật Bản ổn định hơn nhưng không miễn nhiễm

Nintendo là một trong những ví dụ rõ nhất về sự ổn định tương đối. Trong giai đoạn từ tháng 4/2025 đến tháng 3/2026, Nintendo tại Nhật Bản có 3.084 nhân viên chính thức, tuyển thêm 168 người và ghi nhận tỷ lệ nghỉ việc khoảng 2,3%. Thời gian làm việc trung bình của nhân viên đạt 14,6 năm.

Capcom thậm chí tiếp tục mở rộng lực lượng phát triển. Tổng nhân sự của tập đoàn tăng từ 3.206 người vào tháng 3/2022 lên 3.976 vào tháng 3/2026, trong khi số nhân viên phát triển tăng từ 2.369 lên 3.011 người. Tỷ lệ nghỉ việc tại công ty mẹ giảm từ 5,4% xuống còn 2,6% trong cùng khoảng thời gian.

Capcom cho biết họ vẫn đặt mục tiêu tăng hơn 100 nhân sự phát triển mỗi năm, đồng thời tăng lương cơ bản, thưởng theo kết quả kinh doanh và mức lương khởi điểm cho nhân viên mới. Những con số này cho thấy ít nhất một số hãng Nhật đang đi theo chiều ngược lại với xu hướng thu hẹp nhân sự tại nhiều doanh nghiệp phương Tây.

Dù vậy, nói các công ty Nhật gần như không sa thải sẽ bỏ qua nhiều trường hợp đáng chú ý. Sega từng cắt khoảng 250 vị trí tại các cơ sở châu Âu sau khi hủy một số dự án vào năm 2023, sau đó tiếp tục giảm khoảng 240 vị trí khác tại châu Âu trong năm 2024.

Square Enix cũng thực hiện tái cấu trúc tại Mỹ và châu Âu vào năm 2024, sau đó tiếp tục một đợt sắp xếp lại hoạt động ở các thị trường này trong năm 2025. Sony Interactive Entertainment từng cắt khoảng 900 vị trí vào năm 2024, ảnh hưởng tới nhiều đội ngũ PlayStation tại Mỹ và châu Âu.

Ngay tại Nhật Bản, Bandai Namco cũng không hoàn toàn đứng ngoài xu hướng giảm nhân sự. Một báo cáo năm 2024 cho biết khoảng 200 nhân viên của Bandai Namco Studios được chuyển sang trạng thái chờ phân công công việc sau khi một số dự án bị hủy hoặc dừng phát triển, gần 100 người sau đó đã rời công ty. Bandai Namco phủ nhận việc cố tình sử dụng các biện pháp nhằm ép nhân viên tự nghỉ việc.

Khác biệt không chỉ nằm ở tiền lương lãnh đạo

Một cách giải thích thường được đưa ra là lãnh đạo doanh nghiệp Nhật nhận lương thấp hơn, nhờ vậy công ty ít phải cắt giảm nhân viên. Lập luận này có thể đúng trong một số trường hợp riêng biệt, nhưng chưa đủ dữ liệu để coi đây là nguyên nhân chính khiến số vụ sa thải tại Nhật thấp hơn.

Yếu tố dễ nhìn thấy hơn nằm ở thị trường lao động. Nhật Bản có các quy định và án lệ khiến doanh nghiệp khó đơn phương sa thải nhân viên chính thức hơn so với nhiều thị trường khác. Doanh nghiệp thường phải chứng minh nhu cầu kinh tế thực sự, đồng thời cho thấy đã áp dụng những biện pháp khác để tránh sa thải trước khi chấm dứt hợp đồng lao động.

Cơ chế này không khiến việc giảm nhân sự biến mất, nhưng làm cho quá trình đó diễn ra theo cách khác. Một doanh nghiệp có thể hạn chế tuyển mới, không thay thế người nghỉ việc, chuyển nhân viên sang bộ phận khác hoặc khuyến khích tự nguyện nghỉ việc thay vì tiến hành một đợt cắt giảm hàng nghìn người trong thời gian ngắn.

Chiến lược mở rộng nhân sự trước và sau đại dịch cũng là một yếu tố cần tính đến. Nhiều hãng công nghệ và game tại Bắc Mỹ tăng quy mô rất nhanh khi nhu cầu giải trí tại nhà bùng nổ, rồi phải điều chỉnh khi tốc độ tăng trưởng chậm lại, chi phí vốn cao hơn và ngân sách phát triển game AAA tiếp tục phình to.

Nhật Bản không hoàn toàn tránh được những vấn đề này, nhưng Nintendo và Capcom cho thấy cách tăng nhân sự tương đối đều qua nhiều năm thay vì mở rộng đột biến. Mô hình đó giúp giảm nguy cơ phải thực hiện những đợt tái cấu trúc quy mô lớn khi một vài dự án không đạt kỳ vọng.

Cũng khó quy khác biệt cho việc các hãng Nhật không chạy theo live-service. Sony là tập đoàn Nhật Bản và chính Sony Interactive Entertainment từng xem live-service là một hướng tăng trưởng quan trọng, mua lại Firewalk Studios để phát triển Concord trước khi game ngừng hoạt động và studio đóng cửa vào năm 2024.

Do đó, ranh giới đáng chú ý không đơn giản nằm giữa game Nhật và game phương Tây. Vấn đề nằm nhiều hơn ở cách từng tập đoàn quản lý chi phí, tốc độ tăng nhân sự, quy mô dự án, luật lao động tại nơi nhân viên làm việc và khả năng hấp thụ thất bại mà không phải lập tức cắt giảm đội ngũ.

Theo nhận định của GameN Pro, số liệu những năm qua cho thấy Nhật Bản đang có một lớp đệm tốt hơn trước làn sóng cắt giảm nhân sự, đặc biệt tại những công ty như Nintendo và Capcom. Tuy nhiên, gọi đây là một ngành công nghiệp gần như miễn nhiễm với sa thải ngành game sẽ che khuất thực tế rằng các tập đoàn Nhật vẫn tái cấu trúc, đóng studio và giảm nhân sự khi dự án hoặc thị trường không đáp ứng kỳ vọng.