Chính phủ Mỹ chi 8,9 tỷ USD để sở hữu 9,9% cổ phần Intel, đánh dấu can thiệp lớn nhất vào doanh nghiệp tư nhân kể từ khủng hoảng 2008. Thỏa thuận này nhằm thúc đẩy sản xuất chip nội địa, nhưng đi kèm điều kiện đặc biệt nếu Intel bán quá 49% mảng đúc chip.
Thỏa thuận cổ phần trị giá 8,9 tỷ USD
Ngày 22/8/2025, Tổng thống Donald Trump công bố chính phủ Mỹ sẽ mua 9,9% cổ phần Intel với giá 8,9 tỷ USD, tương đương 433,3 triệu cổ phiếu ở mức 20,47 USD/cổ phiếu. Thỏa thuận này sử dụng 5,7 tỷ USD từ khoản tài trợ chưa giải ngân của Đạo luật CHIPS 2022 và 3,2 tỷ USD từ chương trình Secure Enclave của Lầu Năm Góc. Kết hợp với 2,2 tỷ USD đã nhận trước đó, tổng hỗ trợ của chính phủ cho Intel đạt 11,1 tỷ USD. “Đây là thương vụ tuyệt vời, mang lại lợi ích cho cả Intel và người dân Mỹ”, Tổng thống Trump phát biểu tại Nhà Trắng.
Cổ phần này không đi kèm quyền quản trị. Chính phủ Mỹ sẽ không có ghế trong hội đồng quản trị và đồng ý bỏ phiếu theo quyết định của ban lãnh đạo Intel trong hầu hết các vấn đề cổ đông, trừ một số trường hợp đặc biệt. “Chúng tôi chỉ chuyển đổi khoản tài trợ thành cổ phần, không can thiệp vào hoạt động của Intel”, Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick khẳng định trên CNBC.
Điều khoản bảo vệ mảng đúc chip
Thỏa thuận bao gồm một điều khoản quan trọng: Chính phủ Mỹ nhận được quyền mua ưu tiên (warrant) trong 5 năm, cho phép mua thêm 5% cổ phần Intel với giá 20 USD/cổ phiếu nếu Intel bán hơn 49% mảng đúc chip (foundry). Điều này nhằm đảm bảo Intel duy trì quyền kiểm soát mảng sản xuất chip, vốn là trọng tâm của Đạo luật CHIPS để giảm phụ thuộc vào các nhà sản xuất nước ngoài như TSMC. “Chúng tôi cần sản xuất chip tại Mỹ vì an ninh quốc gia”, ông Lutnick nhấn mạnh.
Mảng đúc chip của Intel, dù đang gặp khó khăn, là yếu tố then chốt để Mỹ cạnh tranh với Đài Loan và Hàn Quốc. Tuy nhiên, kế hoạch xây dựng nhà máy ở Ohio đã bị trì hoãn nhiều lần, khiến Intel phải điều chỉnh chiến lược. “Intel sẽ chỉ đầu tư khi có đơn hàng xác nhận từ khách hàng”, Tổng giám đốc Lip-Bu Tan tuyên bố, khác với cách tiếp cận “chi lớn” của người tiền nhiệm Pat Gelsinger.
*TRUMP: INTEL SAID YES TO 10% STAKE
— *Walter Bloomberg (@DeItaone) August 22, 2025
*TRUMP: THINK IT'S A GREAT DEAL
*TRUMP: WILL DO MORE DEALS LIKE THAT
Lợi ích và thách thức cho Intel
Thỏa thuận mang lại nhiều lợi ích cho Intel. Ngân hàng Bank of America nhận định, khoản đầu tư giúp Intel tăng cường sản xuất chip nội địa, thu hút các khách hàng không sở hữu nhà máy (fabless) như NVIDIA hay AMD, những công ty đang muốn mở rộng sản xuất tại Mỹ. Ngoài ra, SoftBank cũng cam kết đầu tư 2 tỷ USD vào Intel, củng cố niềm tin vào tiềm năng của hãng. “Intel đóng vai trò quan trọng trong việc mở rộng sản xuất bán dẫn tại Mỹ”, ông Masayoshi Son, Chủ tịch SoftBank, đánh giá.
Tuy nhiên, thương vụ cũng có những thách thức:
- Pha loãng cổ phần: Cổ đông hiện tại bị pha loãng 10%, mà không nhận được lợi ích tức thời.
- Áp lực từ Trung Quốc: Trung Quốc chiếm 29% doanh thu Intel năm 2024. Một số khách hàng Trung Quốc có thể giảm hợp tác do lo ngại về ảnh hưởng của chính phủ Mỹ.
- Áp lực hoàn thành dự án: Nhà máy Ohio, được kỳ vọng là trung tâm sản xuất chip lớn nhất thế giới, cần sớm đi vào hoạt động để chứng minh giá trị của khoản đầu tư.
Bối cảnh và chiến lược của chính phủ Mỹ
Đạo luật CHIPS 2022, được thông qua dưới thời Tổng thống Joe Biden, phân bổ 39 tỷ USD để hỗ trợ sản xuất chip tại Mỹ. Intel là công ty nhận tài trợ lớn nhất, với tổng cộng 10,9 tỷ USD (bao gồm 7,9 tỷ USD cho sản xuất thương mại và 3 tỷ USD cho chip an ninh quốc gia). Tuy nhiên, Tổng thống Trump chỉ trích các khoản tài trợ này là “cho không tiền”. Thay vào đó, ông thúc đẩy chuyển đổi thành cổ phần để đảm bảo lợi ích lâu dài cho người nộp thuế. “Chúng tôi không phát tiền miễn phí, mà phải có lợi ích cho người dân Mỹ”, ông Trump tuyên bố.
Thương vụ với Intel là một phần trong chiến lược can thiệp sâu vào doanh nghiệp tư nhân của chính quyền Trump. Gần đây, chính phủ Mỹ đã đàm phán quyền “cổ phiếu vàng” (golden share) trong thương vụ Nippon Steel mua U.S. Steel, và trở thành cổ đông lớn nhất của công ty khai thác đất hiếm MP Materials. Bộ trưởng Howard Lutnick cũng tiết lộ kế hoạch mở rộng mô hình cổ phần này sang các công ty bán dẫn khác như Micron, nhưng không bao gồm các “ông lớn” như TSMC hay Samsung, do các công ty này phản đối chuyển đổi tài trợ thành cổ phần.
Tác động đến thị trường và giá cổ phiếu
Theo tài liệu nội bộ, giá cổ phiếu Intel ngày 22/8/2025 đạt 24,80 USD, tăng 5,5% trong phiên giao dịch chính và 1% trong phiên mở rộng sau tin tức về thỏa thuận. Xem chi tiết trong biểu đồ tài chính phía trên. So với mức thấp nhất trong năm (17,665 USD) và cao nhất (27,55 USD), giá hiện tại phản ánh niềm tin của nhà đầu tư vào sự hỗ trợ từ chính phủ. Tuy nhiên, một số nhà phân tích lo ngại về rủi ro dài hạn. “Việc chính phủ can thiệp có thể tạo ra rủi ro mới cho doanh nghiệp”, David Wagner từ Aptus Capital Advisors nhận xét.
So với các đối thủ, Intel vẫn tụt hậu. NVIDIA (vốn hóa 4.000 tỷ USD) và TSMC (vốn hóa 900 tỷ USD) dẫn đầu về công nghệ AI và sản xuất chip tiên tiến. Intel ghi nhận lỗ 18,8 tỷ USD trong năm 2024, lần đầu tiên kể từ 1986, khiến áp lực lên CEO Lip-Bu Tan ngày càng lớn, đặc biệt sau khi Tổng thống Trump chỉ trích ông vì các khoản đầu tư trước đây vào Trung Quốc.
Thỏa thuận 8,9 tỷ USD biến chính phủ Mỹ thành cổ đông lớn của Intel, đánh dấu bước ngoặt trong chiến lược phát triển bán dẫn nội địa. Dù mang lại nguồn vốn lớn, thương vụ này đặt Intel trước áp lực hoàn thành các nhà máy như Ohio và giữ chân khách hàng toàn cầu. Với điều khoản bảo vệ mảng đúc chip và sự hỗ trợ từ SoftBank, Intel có cơ hội lấy lại vị thế, nhưng cần vượt qua thách thức về công nghệ và thị trường. Sự kiện tại Nhà Trắng ngày 22/8/2025 sẽ làm rõ hơn kế hoạch của Intel và chính phủ Mỹ trong cuộc đua bán dẫn toàn cầu.