Hội đồng Olympic Châu Á (OCA) vừa chính thức lên tiếng bác bỏ các thông tin cho rằng thể thao điện tử (esports) sẽ bị loại khỏi chương trình thi đấu chính thức của Đại hội Thể thao Châu Á (Asian Games / ASIAD) sau kỳ đại hội Aichi-Nagoya 2026. Trong thông cáo phát đi từ Nagoya (Nhật Bản) vào ngày 28/9/2026, Tổng giám đốc OCA Husain Al Musallam khẳng định esports vẫn sẽ tiếp tục đồng hành cùng ASIAD, đồng thời tuyên bố các thông tin lan truyền trên mạng xã hội hoàn toàn không phản ánh kế hoạch thực tế của tổ chức.

Tâm điểm của cuộc tranh cãi bắt nguồn từ sự xuất hiện của một giải đấu mới toanh mang tên Đại hội Thể thao Điện tử và Thể thao Trí tuệ Châu Á (Asian Esports and Mind Sports Games – AEMSG). Ngày 19/9/2026 vừa qua, OCA đã chính thức ký kết thỏa thuận trao quyền đăng cai kỳ AEMSG đầu tiên vào năm 2027 cho Kuwait, đồng thời đang xúc tiến đàm phán với Philippines cho kỳ tổ chức tiếp theo vào năm 2029. Ông Al Musallam giải thích rằng AEMSG ra đời nhằm mở rộng thêm sân chơi cho các vận động viên châu lục chứ không hề làm suy giảm vị thế hay thay thế sự hiện diện của esports trong hệ thống ASIAD truyền thống.

Tuy nhiên, tuyên bố miệng này lại xung đột trực diện với chính các văn bản lưu trữ nội bộ của OCA. Theo biên bản cuộc họp Ban chấp hành OCA lần thứ 90 diễn ra ngày 26/11/2024 – tài liệu do chính ông Husain Al Musallam cùng Phó Chủ tịch OCA Timothy Fok ký tên và vẫn đang công khai trên cổng thông tin chính thức – Ban chấp hành tổ chức này đã “nhất trí tuyệt đối thông qua đề xuất loại bỏ Esports khỏi chương trình Asian Games sau kỳ Aichi-Nagoya để tổ chức một sự kiện Thể thao điện tử và Trí tuệ riêng biệt”.

Sự bất nhất này tạm thời không gây ảnh hưởng đến Á vận hội Aichi-Nagoya 2026, nơi 11 bộ huy chương esports đang được chuẩn bị tranh tài với các bộ môn chủ lực như Liên Minh Huyền Thoại, Vương Giả Vinh Diệu (Honor of Kings) hay Pokémon UNITE. Kể từ màn ra mắt biểu diễn tại Jakarta – Palembang 2018 cho đến khi trở thành môn thi đấu tính huy chương chính thức tại Hàng Châu 2022 (với 7 bộ huy chương vàng), esports đã khẳng định vị thế như một thỏi nam châm thu hút tỷ suất người xem trẻ tuổi cho phong trào Olympic khu vực. Nếu tuyên bố mới nhất của ban lãnh đạo OCA được giữ vững, thể thao điện tử nhiều khả năng sẽ tiếp tục góp mặt tại kỳ ASIAD Doha 2030.

Theo nhận định của GameN Pro, sự “lệch pha” giữa nghị quyết bằng văn bản năm 2024 và phát ngôn xoa dịu dư luận năm 2026 phơi bày thế tiến thoái lưỡng nan của OCA trong việc quản lý và phân chia lợi ích thương mại từ thể thao điện tử. Ban đầu, ý đồ tách riêng esports sang sân chơi AEMSG tại Kuwait rõ ràng nhằm phục vụ mục tiêu tối đa hóa nguồn tài trợ độc lập từ các quốc gia vùng Vịnh giàu có, đồng thời né tránh các tiêu chuẩn khắt khe về cấp phép bản quyền game vốn phức tạp hơn nhiều so với các môn thể thao cơ học. Tuy nhiên, OCA dường như cũng sớm nhận ra một thực tế phũ phàng: nếu tước bỏ hoàn toàn esports khỏi ASIAD, sự kiện thể thao truyền thống lớn nhất châu lục sẽ lập tức đánh mất một lượng lớn khán giả thế hệ Z – tệp người dùng đang ngày càng thờ ơ với điền kinh hay bơi lội.

Đáng nói hơn, việc “ôm đồm” duy trì cả bộ môn esports tại ASIAD lẫn việc lập thêm một kỳ đại hội riêng biệt như AEMSG tiềm ẩn nguy cơ gây bão hòa lịch thi đấu và làm loãng giá trị danh hiệu. Lịch trình của các tuyển thủ chuyên nghiệp thuộc các tựa game như Liên Minh Huyền Thoại hay Vương Giả Vinh Diệu vốn đã bị bóp nghẹt bởi các giải quốc nội, giải vô địch thế giới và cả Esports World Cup thường niên. Việc bị kéo vào quá nhiều giải đấu mang danh nghĩa liên đoàn khu vực sẽ đẩy các câu lạc bộ và nhà phát hành vào thế phải toan tính, dẫn đến tình trạng cử đội hình dự bị đi thi đấu hoặc từ chối tham gia, vô tình biến các giải đấu châu lục thành những sự kiện hình thức thiếu tính cạnh tranh đỉnh cao.

Những tuyên bố trấn an của ông Al Musallam có thể tạm thời hạ nhiệt dư luận trước thềm khai mạc đại hội, nhưng chừng nào nghị quyết loại trừ năm 2024 chưa được hủy bỏ bằng một văn bản pháp lý chính thức khác, tương lai dài hạn của esports tại ASIAD Doha 2030 vẫn sẽ là một dấu hỏi lớn bị chi phối bởi các toan tính chính trị và bản quyền thể thao.