Dù Bộ Thương mại Mỹ đã bật đèn xanh cho hàng loạt tập đoàn công nghệ lớn của Trung Quốc, Bắc Kinh vẫn kiên quyết đóng cửa với chip AI H200 của Nvidia để dọn đường cho các sản phẩm quốc nội.
Chia sẻ với các phóng viên trên chuyên cơ Air Force One sau khi kết thúc hội nghị thượng đỉnh kéo dài hai ngày với Chủ tịch Tập Cận Bình, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Bắc Kinh đang từ chối để các công ty Trung Quốc mua chip AI H200 của Nvidia. Theo ông, Trung Quốc “đã chọn không” phê duyệt các giao dịch này vì “họ muốn tự phát triển sản phẩm của riêng mình”.
Rào cản từ chính Bắc Kinh
Thông tin này xuất hiện ngay sau các báo cáo cho biết Bộ Thương mại Mỹ đã cấp phép cho khoảng 10 công ty Trung Quốc – bao gồm những gã khổng lồ như Alibaba, Tencent, ByteDance và JD.com – được quyền mua H200, nhưng chưa có bất kỳ lô hàng nào được xuất xưởng.
Khung cấp phép xuất khẩu từ phía Mỹ hiện đã cơ bản hoàn thiện, với việc các nhà phân phối như Lenovo và Foxconn cũng đã nhận được sự chấp thuận. Theo các điều khoản được chính thức hóa vào tháng 1, quy trình xuất khẩu này khá ngặt nghèo: mỗi con chip H200 phải đi qua lãnh thổ Mỹ để một bên thứ ba kiểm tra trước khi tái xuất sang Trung Quốc, đồng thời Nvidia phải nộp khoản phí 25% trên mỗi giao dịch cho Bộ Tài chính Mỹ.
Tuy nhiên, tất cả những nỗ lực cấp phép này đều trở nên vô nghĩa nếu Bắc Kinh không cho phép các công ty của họ đặt hàng. Tổng thống Trump tiết lộ chủ đề này đã được đưa ra thảo luận trong các cuộc gặp với ông Tập và “điều gì đó có thể xảy ra”, nhưng không đưa ra thông tin chi tiết.
Cùng ngày, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer khẳng định mọi động thái liên quan đến việc mua H200 giờ đây hoàn toàn phụ thuộc vào quyết định của Trung Quốc. Tháng trước, Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick cũng chỉ ra rằng Bắc Kinh đã chủ động chặn đường nhập khẩu nhằm hướng dòng vốn đầu tư vào các nhà sản xuất chip nội địa như Huawei. Thực tế, nhiều công ty Trung Quốc từng đặt hàng Nvidia hồi đầu năm nay đã phải thông báo hủy bỏ giao dịch vì không thể tiến hành.
Nỗ lực muộn màng của Jensen Huang và thiệt hại tỷ đô
Đáng chú ý, CEO Nvidia Jensen Huang ban đầu không có tên trong danh sách phái đoàn đến Bắc Kinh nhưng đã được bổ sung vào phút chót khi chuyên cơ Air Force One dừng tiếp nhiên liệu tại Alaska. Sự hiện diện của ông từng làm dấy lên kỳ vọng về một bước đột phá trong việc bán H200. Tuy nhiên, những bình luận của ông Trump sau hội nghị cho thấy thế bế tắc vẫn chưa được phá vỡ.
Trong bản hướng dẫn doanh thu hàng năm trị giá 78 tỷ USD, Nvidia đã buộc phải dự trù kịch bản doanh thu từ H200 tại thị trường Trung Quốc bằng 0. Các nhà phân tích ước tính nếu khung xuất khẩu hoạt động bình thường, Nvidia có thể khôi phục từ 3,5 tỷ đến 4 tỷ USD doanh thu hàng năm tại quốc gia tỷ dân này – nơi thị phần của hãng đã lao dốc không phanh từ khoảng 95% xuống mức mà CEO Jensen Huang mô tả là “về cơ bản bằng không”.
Bên cạnh vấn đề chip, ông Trump cũng cho biết đã thảo luận về các “hành lang an toàn” (guardrails) cho trí tuệ nhân tạo với ông Tập. Trước thềm chuyến đi, các quan chức Mỹ tiết lộ chính quyền đang xem xét mở một kênh song phương chuyên dụng để thường xuyên thảo luận về AI.
Hồi tháng trước, Nhà Trắng cũng đã công bố các biện pháp nhắm vào “các cuộc tấn công chưng cất” (distillation attacks) – một thuật ngữ chỉ hành vi các nhà phát triển AI Trung Quốc bị cáo buộc trích xuất dữ liệu đầu ra từ các mô hình tiên tiến của Mỹ (như OpenAI, Anthropic, Google) để đào tạo các hệ thống cạnh tranh với chi phí thấp hơn nhiều lần.