Tòa án Vương quốc Anh vừa tuyên phạt Rehan Ahmed mức án 3 năm 6 tháng tù giam vì hành vi vận hành đường dây sản xuất và buôn bán đĩa than (vinyl) giả quy mô lớn nhất từng bị phát hiện tại quốc gia này, thu lời bất chính ước tính gần 2,7 triệu bảng Anh (khoảng 3,5 triệu USD).

Theo hồ sơ từ Cảnh sát Thành phố London (City of London Police), Rehan Ahmed (trú tại Southall, phía tây London) đã lén lút điều hành một cơ sở sản xuất không phép mang tên “Phoenix of Vinyl” từ năm 2017. Vụ việc bị phanh phui sau khi Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Anh (BPI) tiến hành mua mẫu thử vào năm 2024 và phát hiện các dấu hiệu làm giả tinh vi. Trong đợt đột kích sau đó, lực lượng chức năng đã thu giữ 2.791 đĩa than thành phẩm thuộc danh mục tác phẩm của 108 nghệ sĩ tên tuổi toàn cầu như The Beatles, Taylor Swift, Coldplay hay Kendrick Lamar. Đáng chú ý, cơ sở này sử dụng 4 cỗ máy ép đĩa có tuổi đời khoảng 70 năm, đi kèm 3.000 khuôn dập kim loại (metal stampers) cùng hàng nghìn vỏ bao bì và tem nhãn in lậu.

Sự nở rộ của thị trường đĩa than giả bắt nguồn trực tiếp từ làn sóng phục hưng mạnh mẽ của định dạng nhạc vật lý trong những năm gần đây. Thống kê của BPI cho thấy thị trường Anh ghi nhận 7,6 triệu đĩa than được tiêu thụ trong năm 2025, tăng trưởng 13,3% so với năm trước và đánh dấu năm thứ 18 liên tiếp định dạng này duy trì đà tăng trưởng. Doanh thu từ đĩa than đạt mốc 174,7 triệu bảng (khoảng 234 triệu USD), thiết lập đỉnh doanh thu hàng năm cao nhất trong hơn ba thập kỷ qua. Chỉ tính riêng hai năm gần đây, BPI đã phối hợp thực hiện 43 lệnh khám xét, tịch thu khoảng 600.000 sản phẩm đĩa than và CD lậu với tổng trị giá ước tính lên tới 8 triệu bảng Anh.

Theo nhận định của GameN Pro, vụ án Phoenix of Vinyl phản ánh một góc khuất điển hình của xu hướng hoài niệm truyền thông vật lý (physical media) giữa kỷ nguyên số. Trong khi âm nhạc trực tuyến trở nên bão hòa, giới trẻ và cộng đồng sưu tầm sẵn sàng chi số tiền lớn để sở hữu những bản đĩa than cầm nắm được trên tay. Tuy nhiên, năng lực sản xuất đĩa than toàn cầu vốn rơi vào tình trạng quá tải nghiêm trọng suốt nhiều năm qua do số lượng nhà máy ép đĩa còn hoạt động từ thế kỷ trước rất hạn chế. Thời gian chờ đợi gia công kéo dài cùng nhu cầu phát hành phiên bản đặc biệt tăng đột biến từ các ngôi sao đại chúng đã vô tình tạo ra mảnh đất béo bở cho các xưởng đĩa lậu trục lợi.

Về phương diện kỹ thuật, các bản đĩa than giả được gia công bằng máy móc cũ kỹ và phôi ép kém chất lượng không chỉ vi phạm bản quyền trắng trợn mà còn là rủi ro lớn đối với người chơi âm thanh (audiophile). Rãnh đĩa dập ẩu, lẫn tạp chất rất dễ gây mòn vẹt hoặc gãy đầu kim đọc (stylus) đắt tiền của mâm đĩa, đồng thời mang lại chất âm méo mó, triệt tiêu hoàn toàn giá trị thưởng thức nguyên bản của bản thu analog.

Bản án 3,5 năm tù giam là động thái răn đe mạnh mẽ từ giới chức Anh nhằm bảo vệ hệ sinh thái phân phối vật lý hợp pháp. Khi trào lưu sưu tầm đĩa nhựa và hàng hóa retro tiếp tục bùng nổ, sự tỉnh táo của người tiêu dùng trong việc kiểm tra nguồn gốc phát hành và mã dập rãnh (run-out groove) sẽ là tấm khiên quan trọng nhất để tránh tiếp tay cho các đường dây sao chép lậu trên thị trường thứ cấp.