Cách đây đúng một thập kỷ, Nvidia đã trình làng kiến trúc Pascal, đánh dấu một bước tiến vượt bậc về hiệu năng phần cứng. Giống như cái cách mà những tựa game kinh điển như Diablo 2 hay Heroes of Might and Magic III vĩnh viễn in sâu vào ký ức tuổi thơ, dòng card đồ họa GTX 10-series cũng đã tự khắc tên mình vào ngôi đền huyền thoại của giới game thủ. Tuy nhiên, đằng sau ánh hào quang đó lại là khởi điểm cho một cuộc chia ly lặng lẽ giữa Nvidia và cộng đồng PC DIY.
Khởi thủy từ tham vọng AI: Tesla P100
Ít ai nhớ rằng, viên gạch đầu tiên của kiến trúc Pascal không dành cho game thủ, mà là bộ tăng tốc dữ liệu Tesla P100.
Tại thời điểm ra mắt, Tổng tư lệnh Jensen Huang đã tuyên bố P100 mang đến sức mạnh huấn luyện mạng nơ-ron gấp 12 lần so với kiến trúc Maxwell tiền nhiệm. Với 15,3 tỷ bóng bán dẫn trên tiến trình 16nm FinFET và băng thông bộ nhớ lên tới 720GB/s (nhờ công nghệ bộ nhớ xếp lớp HBM2), Pascal chính là phát súng mở màn cho kỷ nguyên bành trướng vào các trung tâm dữ liệu AI của Nvidia.
GTX 1060 và GTX 1080 Ti: Những tượng đài bất tử của anh em game thủ
Sau màn dạo đầu tại các trung tâm dữ liệu, mùa hè năm 2016 chứng kiến màn đổ bộ của Pascal xuống thị trường PC chơi game.
Với những anh em luôn phải tự lực cánh sinh, cân đo đong đếm từng đồng ngân sách để nâng cấp máy tính, GTX 1060 (phiên bản 6GB) thực sự là một món quà vô giá. Với mức giá khởi điểm chỉ 250 USD (khoảng 6 triệu VNĐ thời điểm đó) và công suất tiêu thụ vỏn vẹn 120W, nó mang lại hiệu năng tiệm cận với “soái hạm” GTX 980 của thế hệ trước nhưng rẻ hơn hàng trăm đô la. Cho đến tận đầu năm 2026, chiếc card “quốc dân” này vẫn ngoan cường lọt vào danh sách cấu hình tối thiểu của nhiều tựa game mới như Crimson Desert.
Bên cạnh đó, không thể không nhắc tới vị vua GTX 1080 Ti (11GB VRAM) ra mắt một năm sau đó. Nó đã mang sức mạnh ngang ngửa với dòng Titan X siêu cấp xuống một mức giá rẻ hơn tới 500 USD, thiết lập một tiêu chuẩn hiệu năng mà nhiều thế hệ sau này phải chật vật mới vượt qua được.
Sự chuyển mình cay đắng: Game thủ nay chỉ còn là cái bóng?
Việc ra mắt kiến trúc Pascal cho thấy rõ tầm nhìn chiến lược của Nvidia: Giảm bớt sự phụ thuộc vào doanh thu từ thị trường PC Gaming.
Mười năm sau, sự xoay trục đó đã trở thành hiện thực phũ phàng. Trong các buổi thuyết trình hiện tại của Nvidia, trí tuệ nhân tạo và máy chủ dữ liệu chiếm trọn thời lượng, trong khi game thủ và những nhà sáng tạo nội dung chỉ nhận được những mẩu tin nhỏ giọt. Mặc dù kiến trúc Pascal đã chính thức bị ngừng hỗ trợ cập nhật Driver Game Ready từ tháng 10 năm ngoái (chỉ còn nhận các bản vá bảo mật đến tháng 10/2028), di sản mà nó để lại vẫn sẽ còn được nhắc đến rất lâu nữa.