NVIDIA đối mặt với khó khăn lớn khi hàng tỷ USD giá trị GPU H20 bị kẹt trong tình trạng tắc nghẽn giấy phép xuất khẩu của Bộ Thương mại Mỹ, được cho là tồi tệ nhất trong 30 năm. Các vấn đề nhân sự và quản lý tại BIS đang làm chậm quá trình phê duyệt, đẩy các công ty Trung Quốc tìm kiếm nguồn cung AI thay thế.

Tắc nghẽn giấy phép xuất khẩu: Tình trạng tồi tệ nhất trong 30 năm

Theo Reuters và Tom’s Hardware, Bộ Thương mại Mỹ (U.S. Commerce Department) đang đối mặt với lượng đơn xin giấy phép xuất khẩu chưa được xử lý lớn nhất trong hơn 30 năm, ảnh hưởng đến hàng tỷ USD giá trị GPU, thiết bị sản xuất chất bán dẫn và các sản phẩm công nghệ khác, bao gồm NVIDIA H20 GPUs. Tình trạng này bắt nguồn từ:

• Thiếu hụt nhân sự: Chương trình DOGE của chính quyền Trump và các đợt nghỉ hưu tự nguyện đã làm giảm số lượng nhân viên có kinh nghiệm tại Cục Công nghiệp và An ninh (BIS). Các vị trí quan trọng tại văn phòng kiểm soát xuất khẩu ở Trung Quốc vẫn còn trống.
• Quản lý kém hiệu quả: Thứ trưởng BIS Jeffrey Kessler bị cáo buộc hạn chế giao tiếp trực tiếp với các công ty, yêu cầu mọi cuộc họp phải ghi vào bảng tính chung, đồng thời khó sắp xếp lịch gặp. Điều này làm gián đoạn liên lạc với ngành công nghiệp.
• Tăng cường kiểm tra an ninh: Bộ Thương mại nhấn mạnh việc kiểm tra nghiêm ngặt để đảm bảo an ninh quốc gia, thay vì phê duyệt nhanh các đơn xin giấy phép. Một quan chức gọi đây là “tắc nghẽn chưa từng có trong thời hiện đại”.

NVIDIA H20, được thiết kế để tuân thủ các hạn chế xuất khẩu trước đây của Mỹ, là chip AI tiên tiến nhất mà công ty được phép bán cho Trung Quốc. Tuy nhiên, không có giấy phép nào cho H20 được phê duyệt kể từ khi chính quyền Trump dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu vào tháng 7/2025, khiến hàng trăm ngàn GPU bị kẹt trong kho.

Tác động đến NVIDIA và thị trường Trung Quốc

NVIDIA H20 là chip AI tập trung vào suy luận (inference), nhanh hơn khoảng 20% so với H100 trong các tác vụ này, được các công ty Trung Quốc như Tencent, Alibaba và ByteDance đặt hàng mạnh mẽ (ước tính 18 tỷ USD kể từ đầu năm 2025). Tuy nhiên, tắc nghẽn giấy phép gây ra nhiều hệ quả:

• Thiệt hại tài chính: NVIDIA đã ghi nhận khoản phí 5,5 tỷ USD trong quý 1/2026 (kết thúc ngày 27/4) do hàng tồn kho H20, cam kết mua hàng và các khoản dự trữ liên quan không thể bán được. Cổ phiếu NVIDIA giảm 6,87% sau giờ giao dịch ngày 15/4/2025.
• Mất thị phần: Trung Quốc chiếm 13-25% doanh thu mảng trung tâm dữ liệu của NVIDIA (17 tỷ USD trong năm tài chính 2024). Tình trạng trì hoãn có thể đẩy các công ty Trung Quốc như DeepSeek tìm đến các nhà cung cấp khác, đặc biệt là Huawei với chip Ascend 910B.
• Thúc đẩy đối thủ cạnh tranh: Huawei chỉ xuất xưởng 200.000 chip Ascend trong năm 2024, so với 1 triệu H20 của NVIDIA, nhưng các hạn chế có thể giúp Huawei cải thiện thiết kế và phần mềm, thu hẹp khoảng cách hiệu năng. “Hạn chế H20 vô tình thúc đẩy khách hàng Trung Quốc chuyển sang chip nội địa”, nhà phân tích Nori Chiou nhận định.

Bối cảnh thương mại Mỹ-Trung và rủi ro dài hạn

Tình trạng tắc nghẽn giấy phép là một phần trong bối cảnh quan hệ thương mại Mỹ-Trung đầy biến động:

• Chính sách thương mại bất ổn: Chính quyền Trump đã dao động giữa việc áp thuế và dỡ bỏ hạn chế xuất khẩu. Vào tháng 7/2025, Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick công bố dỡ lệnh cấm xuất khẩu H20 để đổi lấy nguồn cung nam châm đất hiếm từ Trung Quốc. Tuy nhiên, BIS vẫn yêu cầu giấy phép riêng cho mỗi lô hàng, gây ra sự chậm trễ.
• Nguy cơ mất thị trường vĩnh viễn: Các công ty Trung Quốc đang tìm kiếm nguồn cung từ Huawei, Cambricon hoặc các nhà cung cấp quốc tế khác. “Trung Quốc sẽ không đợi mãi, họ đã bắt đầu làm việc với các đối tác đáng tin cậy hơn”, Sean Stein từ U.S.-China Business Council cảnh báo.
• Tác động toàn cầu: Tắc nghẽn không chỉ ảnh hưởng đến Trung Quốc mà còn gây chậm trễ cho các lô hàng radar, sonar sang Mỹ Latinh và thiết bị sản xuất đắt tiền sang các thị trường khác. Điều này làm dấy lên lo ngại về sự suy giảm khả năng cạnh tranh của Mỹ trong ngành công nghệ.

Một số ý kiến trên X cho rằng việc cho phép bán H20 cho Trung Quốc là sai lầm chiến lược, có thể hỗ trợ hiện đại hóa quân sự của PLA thông qua các mô hình AI như DeepSeek R1. Ngược lại, những người khác cho rằng NVIDIA cần duy trì thị trường Trung Quốc để tránh mất doanh thu lớn.

Hành động của NVIDIA và triển vọng

NVIDIA đã nỗ lực duy trì hiện diện tại Trung Quốc bằng cách:

• Thiết kế chip tuân thủ quy định: H20 được phát triển với băng thông bộ nhớ và kết nối giảm so với H100 để đáp ứng các hạn chế xuất khẩu trước đây.
• Sản xuất phiên bản mới: NVIDIA đang phát triển phiên bản H20 cải tiến với dung lượng bộ nhớ thấp hơn để vượt qua các hạn chế hiện tại, dự kiến ra mắt trong hai tháng tới.
• Đầu tư vào Mỹ: NVIDIA công bố kế hoạch xây dựng cơ sở hạ tầng AI trị giá 500 tỷ USD tại Mỹ trong bốn năm tới với sự hợp tác của TSMC và Foxconn, nhằm đáp ứng yêu cầu sản xuất nội địa của chính quyền Trump.

Tuy nhiên, với BIS áp dụng chính sách “từ chối mặc định” cho các đơn xin giấy phép H20, khả năng phê duyệt rất thấp. Điều này có thể buộc NVIDIA chuyển hướng sang các thị trường khác hoặc đối mặt với rủi ro mất thị phần dài hạn tại Trung Quốc.

Tác động sâu rộng đến ngành AI

Tắc nghẽn giấy phép xuất khẩu tại Bộ Thương mại Mỹ không chỉ làm chậm trễ việc giao NVIDIA H20 GPUs mà còn đe dọa vị thế của Mỹ trong cuộc đua AI toàn cầu. Với hàng tỷ USD giá trị hàng hóa bị kẹt và các công ty Trung Quốc chuyển sang các giải pháp nội địa, NVIDIA và ngành công nghệ Mỹ phải đối mặt với thách thức lớn. Trong bối cảnh này, các thiết bị như Redmi 15 5G hay Anbernic RG477M có thể hưởng lợi từ sự chuyển dịch sang các nhà cung cấp khác, nhưng NVIDIA cần nhanh chóng điều chỉnh chiến lược để duy trì lợi thế. Người dùng và nhà đầu tư nên theo dõi chặt chẽ các diễn biến chính sách để đánh giá tác động dài hạn.