Báo cáo điều tra mới nhất đã vạch trần một đường dây tài chính ngầm quy mô lớn, nơi Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sử dụng các sàn giao dịch tiền mã hóa “bình phong” tại Anh để luân chuyển 1 tỷ USD, thách thức hệ thống giám sát tài chính phương Tây.
Theo phân tích từ công ty tình báo blockchain TRM Labs được tờ The Washington Post dẫn lại, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã sử dụng hai sàn giao dịch tiền mã hóa đăng ký tại Vương quốc Anh để chuyển khoảng 1 tỷ USD kể từ năm 2023. Động thái này được cho là nhằm mục đích né tránh các lệnh trừng phạt quốc tế đang bủa vây quốc gia này.
Hai sàn giao dịch được điểm mặt là Zedcex và Zedxion. Mặc dù hoạt động dưới các tên thương hiệu khác nhau, TRM Labs khẳng định chúng thực chất là cùng một bộ máy vận hành.
Quy Mô Tăng Trưởng Chóng Mặt
Số liệu cho thấy hoạt động liên quan đến IRGC chiếm tới 56% tổng khối lượng giao dịch của các sàn này trong giai đoạn 2023-2025. Đáng chú ý, phần lớn các giao dịch được thực hiện bằng USDT (Tether) trên mạng lưới Tron – một lựa chọn phổ biến nhờ phí rẻ và tốc độ nhanh.
Quy mô của dòng tiền này đã tăng trưởng với tốc độ “phi mã”:
- Năm 2023: 24 triệu USD.
- Năm 2024: Tăng vọt lên 619 triệu USD.
- Năm 2025: Đạt 410 triệu USD (tính đến thời điểm báo cáo).
Những con số này cho thấy Iran đang chuyển dịch từ các giao dịch crypto nhỏ lẻ sang việc xây dựng một hạ tầng tài chính chuyên dụng để đối phó với các lệnh cấm vận. Ông Miad Maleki, cựu quan chức Bộ Tài chính Mỹ, nhận định: “Con số 1 tỷ USD trong hai năm chứng minh rằng tiền kỹ thuật số đang trở thành kênh tài chính cho bộ máy ngân hàng ngầm của Iran”.
Thủ Đoạn Tinh Vi Bị “Bóc Mẽ”
Để vạch trần hoạt động này, các điều tra viên của TRM Labs đã thực hiện các khoản tiền gửi và rút tiền nhỏ nhằm giải mã cơ sở hạ tầng ví nội bộ của các sàn. Họ đã theo dõi dòng tiền liên quan đến 187 địa chỉ ví mà chính quyền Israel từng xác định là do IRGC kiểm soát.
Trong số các giao dịch bị phát hiện, có một khoản thanh toán trị giá 10 triệu USD từ ví của IRGC đến các địa chỉ do một công dân Yemen kiểm soát – người đã bị Bộ Tài chính Mỹ trừng phạt năm 2021 vì buôn lậu nhiên liệu Iran để tài trợ cho lực lượng Houthis.
Báo cáo cũng liên kết các sàn giao dịch này với Babak Zanjani, một doanh nhân Iran nổi tiếng với vai trò giúp chính phủ né tránh các lệnh trừng phạt dầu mỏ dưới thời Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad.
Lỗ Hổng Pháp Lý Tại Anh?
Mặc dù cả Zedcex và Zedxion đều tuyên bố trên website là tuân thủ các quy định chống rửa tiền (AML), nhưng thực tế lại cho thấy một bức tranh khác. Zedcex liệt kê Iran vào danh sách các khu vực bị cấm, trong khi Zedxion thì không. Cả hai đều giữ im lặng trước các câu hỏi từ báo chí.
Sự việc này đặt ra câu hỏi lớn về hiệu quả quản lý đối với các công ty crypto đăng ký tại Anh nhưng hoạt động xuyên biên giới, đồng thời cảnh báo về việc các nhóm bị trừng phạt đang ngày càng thành thạo trong việc sử dụng công nghệ blockchain để duy trì huyết mạch tài chính.